Dronowy układ Ankary i Tokio - Wusal Gulijew

Darmowy! · 0 · 04.08.2026

Tekst ukazuje się dzięki współpracy z The Saratoga Foundation, gdzie został pierwotnie opublikowany.

30 maja 2026 roku turecki minister spraw zagranicznych Hakan Fidan zasygnalizował możliwy istotny zwrot w turecko-japońskich relacjach obronnych. W rozmowie z „Nikkei Asia” powiedział, że Ankara dostrzega znaczny potencjał współpracy z Tokio w dziedzinie bezzałogowych systemów powietrznych (BSP). Fidan wskazał perspektywy wspólnych prac rozwojowych i wspólnej produkcji, przekonując, że oba państwa dysponują uzupełniającymi się atutami technologicznymi, które mogą stworzyć obopólnie korzystne możliwości. Jego wypowiedź padła w okresie szerszej intensyfikacji kontaktów obronnych między Turcją a Japonią, obejmującej spotkania ministrów wysokiego szczebla, wizyty japońskich urzędników w tureckich przedsiębiorstwach zbrojeniowych oraz rosnące zainteresowanie Japonii tureckimi systemami bezzałogowymi sprawdzonymi w warunkach bojowych.

Jeszcze przed niedawnymi wypowiedziami Hakana Fidana były minister spraw zagranicznych Turcji Mevlüt Çavuşoğlu sygnalizował zainteresowanie Ankary wzmocnieniem współpracy obronnej z Tokio. Stworzył w ten sposób ważne podstawy bliższego partnerstwa turecko-japońskiego, które nabiera dziś kształtu. Podczas konferencji prasowej w Tokio we wrześniu 2022 roku Çavuşoğlu stwierdził, że Turcja dostrzega znaczny potencjał pogłębienia relacji z Japonią, oraz wyraził nadzieję, że tureckie przedsiębiorstwa zbrojeniowe będą w przyszłości mogły eksportować uzbrojone drony na rynek japoński. Zaznaczył również, że kilka państw azjatyckich, zwłaszcza Malezja i Indonezja, wykazało już duże zainteresowanie tureckim przemysłem obronnym.

Rosnącą dynamikę turecko-japońskiej współpracy obronnej potwierdziły wydarzenia z 6 maja 2026 roku. Przy okazji Międzynarodowej Wystawy Przemysłu Obronnego i Lotniczego SAHA 2026 w Stambule oba państwa zorganizowały pierwszy Dzień Współpracy Przemysłu Obronnego Japonii i Turcji. Podczas wydarzenia japońska Agencja ds. Zamówień, Technologii i Logistyki (ATLA) oraz turecka Prezydencja Przemysłu Obronnego (SSB) podpisały list intencyjny w sprawie ustanowienia roboczych ram pogłębionej współpracy w dziedzinie sprzętu i technologii obronnych. Spotkanie zgromadziło około 40 tureckich i japońskich przedsiębiorstw zbrojeniowych oraz producentów dronów. Uczestnicy analizowali możliwości prowadzenia wspólnych badań, transferu technologii, wspólnych prac rozwojowych i tworzenia partnerstw przemysłowych.

Zaangażowanie na szczeblu ministerialnym wyraźnie wzrosło w połowie sierpnia 2025 roku, gdy Gen Nakatani jako pierwszy japoński minister obrony złożył oficjalną wizytę w Turcji. Podczas rozmów z tureckim ministrem obrony Yaşarem Gülerem w Ankarze strony uzgodniły pogłębienie współpracy w dziedzinie przemysłu obronnego i technologii oraz rozpoczęcie konsultacji między wyższymi rangą urzędnikami odpowiedzialnymi za obronność. Nakatani odwiedził również czołowe tureckie przedsiębiorstwa i zakłady sektora obronnego, w tym Baykar, Stocznię Marynarki Wojennej w Stambule oraz Tureckie Zakłady Przemysłu Lotniczego (TUSAŞ).

W styczniu 2026 roku turecki minister obrony Yaşar Güler podkreślił rosnący potencjał turecko-japońskiej współpracy przemysłowo-obronnej, określając ją jako partnerstwo, które z czasem może osiągnąć „poziom strategiczny”. W rozmowie z japońską agencją Kyodo News Güler zaznaczył, że połączenie zaawansowanych zdolności technologicznych Japonii z możliwościami produkcyjnymi i doświadczeniem operacyjnym Turcji może stworzyć istotne możliwości współpracy w dziedzinie technologii obronnych. Wskazał też tureckie systemy bezzałogowe, w tym platformy ANKA i Bayraktar, jako opłacalne i sprawdzone operacyjnie rozwiązania, które mogłyby wesprzeć japońskie działania na rzecz modernizacji systemu obronnego.

Rosnące zainteresowanie Tokio tureckimi technologiami dronowymi ściśle wiąże się z szybko zmieniającym się środowiskiem bezpieczeństwa Japonii. W warunkach nasilającej się rywalizacji strategicznej w regionie Indo-Pacyfiku państwo to szybko przekształca się z tradycyjnie pacyfistycznej potęgi gospodarczej w bardziej zdecydowanego aktora militarnego i geopolitycznego. Wizja strategiczna sformułowana przez byłego premiera Shinzō Abego jest obecnie rozwijana przez premier Sanae Takaichi poprzez zwiększanie wydatków obronnych, pozyskiwanie zdolności do uderzeń odwetowych, wzmacnianie dyplomacji obronnej oraz historyczne reformy japońskiej polityki eksportu uzbrojenia. Ostatnie działania, w tym rozszerzenie współpracy obronnej z Filipinami i Australią oraz porozumienia z Ukrainą dotyczące dronów bojowych, potwierdzają przejście Tokio do bardziej aktywnej i strategicznie zdecydowanej polityki bezpieczeństwa.

W ramach tej transformacji Japonia przeznaczyła znaczne środki na nowe technologie obronne, w tym sztuczną inteligencję, systemy autonomiczne, zdolności kosmiczne i platformy bezzałogowe. Mimo posiadania jednego z najbardziej zaawansowanych sektorów technologicznych na świecie japoński przemysł obronny napotyka trudności w opracowywaniu niedrogich systemów bezzałogowych sprawdzonych w walce. Jednocześnie Tokio mierzy się ze spadkiem liczby ludności i trwałymi brakami kadrowymi w Siłach Samoobrony. Zwiększa to zapotrzebowanie na technologie zwielokrotniające możliwości sił zbrojnych i ograniczające zależność od działań wymagających licznego personelu.

W tym kontekście tureckie bezzałogowe systemy powietrzne mogą stanowić atrakcyjne rozwiązanie. Łączą stosunkowo niskie koszty produkcji z bogatym doświadczeniem operacyjnym zdobytym w wielu strefach konfliktów, oferując zdolności, które wykazały już skuteczność w rzeczywistych warunkach pola walki.

Tureckie drony sprawdzone w walce

Międzynarodową renomę tureckich systemów bezzałogowych znacznie wzmocniło ich zastosowanie w kilku niedawnych konfliktach. Podczas drugiej wojny o Górski Karabach w 2020 roku tureckie drony używane przez Azerbejdżan odegrały ważną rolę w zwiększeniu możliwości rozpoznania pola walki, wykrywania i wskazywania celów oraz wykonywania precyzyjnych uderzeń. Ich skuteczność przyczyniła się do sukcesów militarnych Azerbejdżanu i wzbudziła duże zainteresowanie planistów wojskowych na całym świecie.

Podobnie w początkowej fazie pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku tureckie drony zdobyły międzynarodowe uznanie dzięki zdolności do wspierania pozyskiwania danych wywiadowczych, prowadzenia obserwacji i wykonywania uderzeń na rosyjskie cele wojskowe. Doświadczenia te uczyniły Turcję jednym z czołowych eksporterów dronów na świecie i podniosły jej rangę w globalnym przemyśle obronnym. Tureccy producenci wykazali zdolność do szybkiego wprowadzania innowacji, wyciągania wniosków z doświadczeń pola walki i produkowania systemów zapewniających korzystną równowagę między zdolnościami a kosztami.

W miarę dojrzewania tureckiego przemysłu obronnego Ankara coraz częściej poszukuje partnerstw wykraczających poza tradycyjną relację między eksporterem a odbiorcą. Ma też silne powody, aby pogłębiać współpracę obronną z Tokio. Partnerstwo z Japonią daje dostęp do jednego z najbardziej zaawansowanych ekosystemów technologicznych na świecie i stwarza możliwość wykorzystania japońskiej wiedzy w takich dziedzinach jak czujniki, sztuczna inteligencja, robotyka, półprzewodniki, materiały zaawansowane i produkcja precyzyjna. Współpraca ta mogłaby przyspieszyć rozwój bezzałogowych systemów nowej generacji, a jednocześnie zwiększyć konkurencyjność przemysłów obronnych obu państw.

Kilka obszarów wydaje się szczególnie perspektywicznych. Jednym z nich są platformy wywiadowcze, obserwacyjne i rozpoznawcze (ISR) przeznaczone do działań morskich. Japonia, jako państwo wyspiarskie mające rozległe obowiązki na morzu, potrzebuje stałych zdolności obserwacyjnych do monitorowania rozległych otaczających ją akwenów. Tureckie doświadczenie w dziedzinie bezzałogowych systemów powietrznych mogłoby uzupełnić japońskie technologie czujnikowe i infrastrukturę obserwacji morskiej, prowadząc do powstania skuteczniejszych platform wspierających świadomość sytuacyjną w domenie morskiej.

Kolejnym perspektywicznym obszarem współpracy są sztuczna inteligencja i systemy autonomiczne. O przyszłości działań wojennych z użyciem systemów bezzałogowych decydują już nie tylko parametry samych platform, lecz także oprogramowanie, uczenie maszynowe i autonomiczne systemy wspomagania decyzji. W kwietniu 2026 roku japońskie Lądowe Siły Samoobrony (GSDF) utworzyły Biuro Rozwoju Bezzałogowych Zdolności Obronnych oraz Biuro Systemów Bezzałogowych. Był to element szerzej zakrojonych działań na rzecz włączenia systemów bezzałogowych i technologii wykorzystujących sztuczną inteligencję do operacji wojskowych. Japońskie kompetencje w robotyce i zaawansowanych technologiach obliczeniowych mogłyby uzupełnić tureckie doświadczenie we wdrażaniu systemów bezzałogowych w warunkach operacyjnych. Potencjalnym rezultatem byłoby opracowanie bardziej zaawansowanych platform autonomicznych zdolnych do działania w złożonym środowisku. Rozszerzona współpraca w dziedzinie bezzałogowych systemów obronnych mogłaby również pomóc Tokio w dostosowaniu potencjału obronnego do wyzwań wynikających ze spadku liczby ludności.

Powstające partnerstwo ma także szersze znaczenie regionalne. Potencjalne włączenie tureckich technologii dronowych do japońskiej architektury obronnej mogłoby wesprzeć starania Tokio na rzecz wzmocnienia obrony na Pacyfiku oraz w Azji Wschodniej i regionie Indo-Pacyfiku. Cel ten znalazł odzwierciedlenie w utworzeniu przez japońskie Ministerstwo Obrony Biura Inicjatywy Obrony Pacyfiku w kwietniu 2026 roku. Posunięcie to podkreśla rosnącą koncentrację Tokio na wzmacnianiu systemu obronnego poprzez lepszą koordynację operacyjną, zaawansowane technologie wojskowe i bardziej zintegrowane strategie odstraszania. Szerszy dostęp do zaawansowanych zdolności dronowych zwiększyłby możliwości Japonii w zakresie monitorowania nowych zagrożeń i reagowania na nie, a zarazem ograniczyłby obciążenie platform załogowych.

Dla Turcji rozszerzenie współpracy obronnej z Japonią byłoby kolejnym potwierdzeniem jej przemiany z regionalnego aktora bezpieczeństwa w potęgę przemysłu obronnego o globalnej sieci powiązań. Ankara nawiązała już partnerstwa obronne na Bliskim Wschodzie, w Azji Centralnej, Afryce i Europie. Pogłębienie relacji z Japonią zwiększyłoby także strategiczną obecność Turcji na rynkach obronnych Indo-Pacyfiku oraz umocniło jej rosnącą reputację dostawcy zaawansowanych technologii wojskowych.

Perspektywy

Współpraca obronna między oboma państwami była dotąd ograniczona, jednak zmieniające się realia geopolityczne i nowe priorytety bezpieczeństwa tworzą zachęty do jej rozwoju. Powstające partnerstwo dronowe odzwierciedla szerszą zbieżność interesów dwóch technologicznie zaawansowanych mocarstw średniej rangi, które dążą do zwiększenia autonomii strategicznej, wzmocnienia swoich baz przemysłowo-obronnych i odpowiedzi na coraz bardziej złożone regionalne wyzwania bezpieczeństwa. Strategiczne uzasadnienie bliższej współpracy Turcji i Japonii staje się coraz bardziej przekonujące. Oba państwa działają w zmieniającym się środowisku bezpieczeństwa, które wymaga innowacyjnych rozwiązań technologicznych. Oba chcą również wzmacniać własne zdolności przemysłowo-obronne, ograniczając zarazem nadmierną zależność od zewnętrznych dostawców. Zbieżność tych interesów stanowi solidną podstawę rozszerzenia współpracy w dziedzinie systemów bezzałogowych i powiązanych technologii.

Japonia dysponuje zaawansowaną wiedzą w dziedzinie czujników, systemów łączności, materiałów i elektroniki, natomiast Turcja wnosi bogate doświadczenie operacyjne oraz konkurencyjne na rynku międzynarodowym platformy bezzałogowe. Jeśli współpraca zostanie skutecznie zinstytucjonalizowana, wspólne działania w dziedzinie dronów i systemów ich zwalczania mogą stać się jednym z najważniejszych filarów szerszego strategicznego partnerstwa Turcji i Japonii. Mogą też stanowić ważny przykład tego, jak mocarstwa średniej rangi dostosowują się do zmieniającej się dynamiki światowego bezpieczeństwa i rywalizacji technologicznej.

🫵 Jeżeli dotarłeś/aś do tego momentu, wypełnij krótką ankietę poniżej i zostaw komentarz ze swoją refleksją. Chcemy poznać Twoją perspektywę 💬