Singapur szykuje się na trudniejsze czasy

Darmowy! · 0 · 5 dni temu

Rekonstrukcja rządu Lawrence’a Wonga pokazuje, jak Singapur przygotowuje się na coraz mniej stabilne otoczenie międzynarodowe. Wzmocnienie znaczenia energetyki, ostrożne dostosowanie polityki wobec Chin i USA oraz przyspieszenie wymiany pokoleniowej mają zwiększyć odporność państwa na gospodarcze i geopolityczne turbulencje. Dla miasta-państwa, którego sukces od dekad opiera się na stabilności i otwartości świata, nadchodzący okres może być jednym z najtrudniejszych testów dotychczasowego modelu.

22 lipca 2026 roku premier Singapuru Lawrence Wong ogłosił decyzję o zmianach w rządzie. Bezpośrednim impulsem do części zmian była rezygnacja dwóch ważnych dla Wonga ministrów: Koh Poh Koona i Faishala Ibrahima. Pierwszy z nich jako powód wskazał kwestie rodzinne, a drugi podał się do dymisji po kontrowersjach związanych z jego niestosownymi relacjami z kobietą. Nie należy jednak zapominać, że przetasowania w singapurskich rządach są powszechną praktyką.

Kraj ten od lat prowadzi politykę wdrażania młodych liderów w struktury ministerialne, aby kształtować pokolenia przyszłych liderów. Zmiany te stanowią także odpowiedź na wyzwania, z którymi Singapur będzie musiał zmierzyć się w najbliższym czasie.

Energetyka jeszcze wyżej na liście priorytetów

Singapur, podobnie jak inne państwa regionu, odczuł skutki kryzysu energetycznego wywołanego następstwami konfliktu na Bliskim Wschodzie. Przed atakiem USA i Izraela na Iran Katar odpowiadał za 10 proc. krajowego importu LNG, surowca wykorzystywanego do produkcji ponad 90 proc. energii elektrycznej Singapuru. W przypadku ropy naftowej niemal dwie trzecie wszystkich dostaw do kraju pochodzą z Bliskiego Wschodu, co przełożyło się na wzrost cen na stacjach paliw. Sytuacja ta uwidoczniła zależność Singapuru od importowanych paliw kopalnych, co dodatkowo uwypukliło znaczenie polityki energetycznej wśród priorytetów rządu.

Wyrazem tej zmiany jest decyzja o włączeniu energii do nazwy Ministerstwa Handlu i Przemysłu. Dotychczas za politykę energetyczną na poziomie ministerialnym odpowiadał minister ds. energii, nauki i technologii, działający pod auspicjami wcześniej wspomnianego resortu. Od maja 2025 roku urząd ten piastował Tan See Leng, w polityce aktywny od sześciu lat. Po ogłoszonych zmianach zostanie on drugim ministrem w Ministerstwie Handlu, Energii i Przemysłu. Oznacza to, że resortem będzie kierowało dwóch ministrów, z których każdy będzie miał odrębny zakres kompetencji. Gan Kim Yong, będący jednocześnie wicepremierem, pozostanie przy sprawach handlowych, podczas gdy Leng zajmie się energetyką i przemysłem.

Choć Tan See Leng jest z wykształcenia lekarzem, jego kariera zawodowa i polityczna od wielu lat wykracza poza sektor ochrony zdrowia. Stanowisko ministerialne w resorcie odpowiedzialnym za handel i przemysł objął on już w 2020 roku. Przez ten czas odegrał istotną rolę w realizacji takich projektów jak Standby Liquefied Natural Gas Facility. Co więcej, jako minister ds. zasobów ludzkich podczas pandemii COVID-19 udowodnił swoją umiejętność zarządzania sytuacjami kryzysowymi, na przykład poprzez rozwiązanie kwestii rozprzestrzeniania się wirusa w miejscach zamieszkania zagranicznych pracowników. Leng ma również doświadczenie w kierowaniu przedsiębiorstwami, co w singapurskiej polityce ma spore znaczenie. W wieku 27 lat dzięki zaciągniętemu kredytowi wraz ze znajomymi założył Healthway Medical Group. Pod jego prezesurą grupa stała się drugim największym prywatnym świadczeniodawcą podstawowych usług medycznych w Singapurze.

Nominacja ta sugeruje, że rząd Lawrence’a Wonga postrzega politykę energetyczną przede wszystkim jako element strategii gospodarczej i bezpieczeństwa ekonomicznego państwa, a nie wyłącznie jako obszar polityki klimatycznej.

Większy nacisk na współpracę z Chinami?

W badaniu State of Southeast Asia 2023 ,,jedynie’’ 42,1 proc. singapurskich respondentów wskazało wybory w Stanach Zjednoczonych jako jedną z trzech kwestii, których w geopolityce obawiają się najbardziej. Co więcej, w tym samym badaniu aż 61,1 proc. ankietowanych z Singapuru wybrało USA zamiast Chin jako mocarstwo, z którym woleliby się związać, gdyby zostali do tego zmuszeni.

Wyniki te zmieniły się wraz z objęciem urzędu prezydenta USA przez Donalda Trumpa. Obecnie aż 76,8 proc. Singapurczyków postrzega politykę prowadzoną przez Stany Zjednoczone jako jedno z największych wyzwań dla rządu. Na uwagę zasługuje także fakt, że aktualnie preferowanym mocarstwem są Chiny, które zostały wskazane przez 66,3 proc. respondentów w 2026 roku (w 2025 było to zaledwie 47,1 proc.).

Singapur jest państwem, którego rozwój zależy od stabilnego otoczenia międzynarodowego i współpracy; dotychczas zapewniały to Stany Zjednoczone. Pod przywództwem Donalda Trumpa zaufanie do USA jako globalnego partnera zostało jednak zachwiane, na co złożyło się kilka istotnych z perspektywy Singapuru decyzji. Najświeższą z nich jest nałożenie 12,5 proc. cła, będącego następstwem śledztwa w ramach Section 301 Trade Act of 1974. Na tle rosnącej niepewności w relacjach z Waszyngtonem szczególnego znaczenia nabiera decyzja o awansie Sim Ann na stanowisko drugiego ministra spraw zagranicznych.

Polityk ta ma bardzo bogate i wieloletnie doświadczenie we współpracy gospodarczej z Chinami oraz w rozwijaniu relacji Singapuru z chińskimi partnerami. W latach 2007-2009 piastowała urząd dyrektora regionalnego na Chiny Wschodnie w agencji rządowej Enterprise Singapore (wówczas International Enterprise). Pełniła także rolę współprzewodniczącego Singapore-Zhejiang Economic and Trade Council. Doświadczenia te uzupełniają jej kompetencje językowe: Ann biegle posługuje się językiem angielskim i mandaryńskim, co ułatwia prowadzenie dialogu zarówno na szczeblu politycznym, jak i gospodarczym.

Promocję Sim Ann należy raczej interpretować jako wzmocnienie zdolności Singapuru do prowadzenia skutecznej polityki wobec Chin niż zapowiedź zmiany strategicznych priorytetów państwa. Istotnie, wpłynie to na szerszy wachlarz możliwości w prowadzeniu polityki z Pekinem, ale nie ograniczy ważnej roli, którą w Singapurze nadal odgrywają Stany Zjednoczone. Nie należy zapominać, że USA pozostają największym zagranicznym inwestorem w Singapurze, który jest jednocześnie największym partnerem handlowym USA w Azji Południowo-Wschodniej.

Znaczenie awansu Sim Ann wykracza jednak poza bieżący kontekst geopolityczny. W tym roku minie 11 lat, odkąd urząd ministra spraw zagranicznych objął Vivian Balakrishnan, który w 2027 roku zostanie najstarszą osobą na tym stanowisku w historii Singapuru. Ann jest jedną z jego najbliższych współpracownic, a od 2011 roku oboje startują w wyborach z tego samego okręgu. Powierzenie jej roli drugiego ministra w czasach naznaczonych rosnącą niepewnością i ryzykiem może być etapem w budowaniu pozycji Ann jako potencjalnej przyszłej liderki resortu.

Historyczna decyzja

Na uwagę zasługują także zmiany dotyczące pozycji starszego ministra, odgrywającej szczególną rolę w singapurskim modelu sprawowania władzy. W praktyce jest to połączenie prestiżowego tytułu politycznego ze stanowiskiem w rządzie. Dotychczas stanowisko to obejmowali wyłącznie politycy, którzy wcześniej pełnili funkcję premiera lub wicepremiera.

Ten model został zmieniony wraz z powierzeniem stanowiska K. Shanmugamowi. Decyzja ta jest precedensowa z dwóch powodów. Po pierwsze, starszym ministrem po raz pierwszy została osoba, która nigdy nie sprawowała funkcji premiera ani wicepremiera. Po drugie, jak zostało to zaznaczone wcześniej, w przeszłości zostawali nim tylko politycy, którzy przestali pełnić swój urząd. Shanmugam natomiast pozostanie ministrem spraw wewnętrznych oraz ministrem koordynującym ds. bezpieczeństwa narodowego.

Decyzja o utrzymaniu przez niego pozycji ministra spraw wewnętrznych podzieliła ekspertów. Część z nich wskazywała, że może być to oznaka braku wyraźnego następcy Shanmugama. Doktor Teo Kay Key podkreślił jednak, że brak zmian na stanowisku ministra spraw wewnętrznych może wynikać z niepewnej sytuacji międzynarodowej, na której konsekwencje szczególnie wyeksponowany jest Singapur.

Premier Wong zaznaczył, że nadanie Shanmugamowi tytułu starszego ministra wynika z roli, którą może on odegrać w kreowaniu przyszłego pokolenia liderów Singapuru, określanego jako 5G (piąta generacja). Podobnie ocenił tę decyzję dr Felix Tan, który wskazał, że nominacja Shanmugama była naturalną konsekwencją jego wieloletniego wkładu w funkcjonowanie państwa oraz pozycji, którą zajmował w rządzie.

Nominacja ta może oznaczać ewolucję stanowiska starszego ministra z funkcji tradycyjnie związanej z byłymi przywódcami państwa w kierunku narzędzia pozwalającego zatrzymać w rządzie najbardziej doświadczonych polityków i wykorzystać ich przy kształtowaniu kolejnego pokolenia liderów.

Generacja 5G

Singapur od lat prowadzi konsekwentną politykę wdrażania młodych polityków w rządowe struktury. Po ogłoszonych 22 lipca zmianach pozycje ministerialne piastować będzie dziewięciu polityków, których polityczny staż wynosi zaledwie rok. Jasmin Lau została pełniącą obowiązki minister ds. siły roboczej, a Zaqy Mohamad – pełniącym obowiązki ministrem ds. muzułmańskich, jednocześnie pozostając starszym ministrem stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej. David Neo z kolei objął kierownictwo Ministerstwa Kultury, Społeczności i Młodzieży, a Jeffrey Siow Ministerstwa Transportu. Każdy z tych polityków równocześnie piastuje stanowiska ministerialne w innych sektorach.

Symultaniczna praca w kilku departamentach ma przyczyniać się do wzbogacania doświadczeń, dywersyfikacji umiejętności i pracy w różnych środowiskach. Przykładowo Shanmugam w ciągu lat kierował pracami w trzech różnych ministerstwach.

Jak podkreśla profesor Eugene Tan z Singapore Management University, rekonstrukcja gabinetu nie oznacza jedynie konsolidacji obecnego przywództwa, lecz przede wszystkim przyspieszenie procesu odnowy politycznej. Jego zdaniem premier Lawrence Wong poprzez te decyzje sygnalizuje, że tempo przygotowywania kolejnego pokolenia liderów Singapuru musi zostać zwiększone.

Zmiany ogłoszone przez Lawrence’a Wonga należy postrzegać nie jako jednostkowe korekty, lecz jako element szerszego procesu dostosowywania państwa do nowych wyzwań. Singapur stoi obecnie przed koniecznością jednoczesnego zwiększenia odporności energetycznej, utrzymania równowagi w relacjach między Chinami a Stanami Zjednoczonymi oraz zapewnienia ciągłości politycznej poprzez przygotowanie kolejnej generacji przywódców.

Lipcowa rekonstrukcja gabinetu pokazuje, że rząd Wonga dostrzega te wyzwania i próbuje odpowiedzieć na nie poprzez stopniową ewolucję istniejącego modelu zarządzania państwem.