Bartnictwo i bartnicy
Miód w przeszłości nazywany był płynnym złotem, a jego pozyskiwaniem zajmowali się bartnicy - kolejni ludzie lasu, którzy wysoko w drzewach drążyli prostokątne dziuple służące za mieszkanie dzikim pszczołom. Zajęcie to wymagało konkretnej wiedzy i rządziło się też określonymi prawami.
Pisząc ten post opieram się na informacjach z czasów od późnego średniowiecza do XVIII wieku.
Gdzie i jak tworzono barcie?
- najczęściej wybierano miejsca w lesie z wygodnym dostępem do drogi (tak aby łatwo było
transportować potrzebne narzędzia i pracowników) oraz roślin miododajnych - w pobliżu łąk,
polan, mokradeł.
- barciami były żłobione w żywych drzewach prostokątne dziuple. Aby zwabić pszczoły oraz
chronić miód przed niedźwiedziami drążono je na wysokościach między 4-10 metrów.
- bartny bór (miejsce z wieloma barciami) mógł liczyć do kilkudziesięciu takich dziupli.
- barcie oznaczane były znakiem cechowym danego bartnika, jako potwierdzenie prawa własności.
W jaki sposób zwabiano lub sprowadzano pszczoły?
- aby zachęcić dzikie pszczoły do zasiedlenia barci jej wnętrze nacierano wonnymi roślinami, smarowano wodą z miodem lub umieszczano wewnątrz kawałki woszczyny (plastra bez miodu).
- drugim sposobem było złapanie istniejącego roju i przeniesienie go do nowej barci. Wiosną i latem (w okresie rojenia) poszukiwano w lesie dzikich rojów wiszących w postaci "gron" na gałęziach drzew.
Główne i najcenniejsze produkty
- pierwsze miejsce oczywiście zajmuje miód. Towar w czasach średniowiecznych i nowożytnych (XV - XVIII wiek) luksusowy.
Miód wykorzystywano jako środek płatniczy, naturalny słodzik, lekarstwo na gojenie ran oraz bóle żołądkowe, produkowano z niego drogie alkohole, składano jako dar na ołtarzach, używano także jako kosmetyku.
- wosk - to drugi pod względem wartości produkt bartny. Wykorzystywany był do świec, pieczęci, środków leczniczych i maści, konserwowania przedmiotów, smarowania, impregnacji, prac odlewniczych oraz licznych czynności rzemieślniczych.
Bartnicy i ich umiejętności.
Byli twórcami i opiekunami leśnych barci. Do ich zadań między innymi należało:
- wyszukiwanie odpowiednich drzew, wykonywanie barci
- zasiedlanie ich rojami, doglądanie i zabezpieczanie przed zwierzętami oraz kradzieżami.
- wybieranie miodu (w okolicach jesieni), pozyskiwanie wosku
Dobry bartnik posiadał wiedzę na temat pszczół, życia lasu, drzew; musiał wykazywać się wysoką sprawnością fizyczną, gdyż jego praca wiązała się także ze wspinaczką po drzewach.
Zagrożenia dla barci i bartników
- atak niedźwiedzia dobierającego się do barci
- złodzieje miodu - kradnący urobek, fałszujący znaki cechowe bartników
- pożar lasu
- wichura, burza - groźba złamania lub spalenia drzew bartnych
- zalanie barci wodą mogło doprowadzić do zapleśnienia, wychłodzenia; aby się chronić otwór osłaniano deską, daszkiem lub korą i wykonywano od strony mniej narażonej na deszcz.
- mróz i długa zima – mogła zabić całą pszczelą rodzinę
- ucieczka pszczół – rodzina mogła opuścić barć
Bartnicy narażeni byli także na upadki z drzew, użądlenia, w skrajnych przypadkach zabłądzenie w puszczy, atak dzikiego zwierzęcia.
Pomysły fabularne - wykorzystanie w RPG
- poszukiwanie zaginionego bartnika, który nie wrócił z puszczy.
- kradzież miodu (która była poważnie karana. Głodni BG mogą narazić się na konflikt z prawem)
- potajemne sfałszowanie znaków cechowych, na zlecenie gangu złodziei
- karczmarz poszukuje miodu z roślin rosnących w najdzikszym miejscu puszczy. Zadaniem dla BG może być zbudowanie tam barci, zwabienie lub sprowadzenie pszczół, ochrona i w końcu pozyskanie i dostarczenie miodu
- spotkanie z niedźwiedziem - niedźwiedziołakiem. Znamy to z 'Hobbita', z powodzeniem temat można zaadaptować na sesję.
- bartnicy są przerażeni - pszczoły przestały opuszczać barć, nie zbierają pyłku a puszcza jakby od kilku dni milczała...
- jedna pusta barć może służyć jako doskonała skrytka lub skrzynka kontaktowa. Do grzebania w niej może zniechęcać dodatkowo obecność pszczół z innych sąsiadujących barci.
- w lesie pojawiają się nienaturalnej wielkości pszczoły. Śledztwo może ujawnić, że przyczyną jest skażony miód, którym od jakiegoś czasu żywią się okoliczni mieszkańcy (jeśli ich na to stać), możni oraz... BG.
- w osadzie zjawia się uzurpator udający bartnika. Po co przybył?
- jedna z pszczelich rodzin zaczyna wytwarzać miód czarny jak smoła. Okazuje się, że drzewo, w którym wydrążono dziuplę było w dawnych czasach elementem świętego gaju. Pod ziemią, w korzeniach mogą znajdować się cenne relikty.
Po odkryciu tych faktów mieszkańcy wsi mogą być podzieleni - jedni chcą zlikwidowania barci, drudzy przekopania terenu w poszukiwaniu skarbów
- wyprawa w poszukiwaniu Ducha Puszczy - starożytnej postaci, która może sprowadzić błogosławieństwo na bartników i ich pracę
- największa barć może stanowić ukryte wejście pod ziemię - kominem wydrążonym we wnętrzu wielkiego drzewa.
Architekci Ułudy
Trwa ładowanie...