Jestem religioznawcą, doktorem Uniwersytetu Jagiellońskiego (2009) i pracownikiem naukowym na Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie. Początkowo zajmowałem się przede wszystkim wczesnym chrześcijaństwem, od kilkunastu lat jednak głównym przedmiotem moich badań jest liturgia katolicka, zwłaszcza przemiany rytualne XX wieku i ich konsekwencje dla życia Kościoła.
Patrzę na liturgię nie tylko z perspektywy historii czy teologii, ale także antropologii rytuału. Interesuje mnie to, w jaki sposób zmiany form rytualnych wpływają na pamięć, tożsamość, ciągłość tradycji oraz funkcjonowanie wspólnot religijnych. W tych badaniach spotykają się dwa wymiary mojego doświadczenia: przygotowanie akademickie oraz osobiste odkrycie wartości starszej liturgii katolickiej.
Moje prace dotyczące tych zagadnień ukazują się również poza Polską. Najnowszym rezultatem badań jest książka Liturgical Peace, Liturgical War: Benedict XVI’s Summorum Pontificum and Its Critics, wydana przez Bloomsbury T&T Clark w 2026 roku. Analizuję w niej spór wokół decyzji Benedykta XVI dotyczącej tradycyjnej liturgii i próbuję pokazać, dlaczego jego rozwiązanie miało potencjał znacznie wykraczający poza samą kwestię liturgiczną: mogło stać się narzędziem przezwyciężania jednego z najgłębszych konfliktów dotyczących rozumienia tradycji w Kościele posoborowym. Polskie wydanie książki wyjdzie prawdopodobnie pod koniec 2026 r. w wydawnictwie Dębogóra.
Chciałbym tę pracę rozwijać. Mam obecnie kilka większych projektów, które wymagają czasu potrzebnego do systematycznej pracy.
Pierwszy to książka poświęcona relacji liturgii i władzy kościelnej. Jej punktem wyjścia jest rozróżnienie Benedykta XVI pomiędzy „hermeneutyką reformy w ciągłości jednego podmiotu-Kościoła” a „hermeneutyką zerwania”. Chcę osadzić to rozróżnienie w szerszej tradycji filozofii hermeneutycznej i zapytać, co właściwie oznacza ciągłość "podmiotu-Kościoła" w sytuacji głębokich zmian jego form rytualnych sprzęgniętych z kwestią władzy - przede wszystkim papieskiej. Nad tą książką już pracuję.
Drugi projekt to systematyczna analiza reformy liturgicznej w świetle teorii rytuału Roya A. Rappaporta. Do jego koncepcji odwoływałem się już wielokrotnie, nigdy jednak nie próbowałem zbadać reformy z perspektywy całej jego teorii: rytualnej komunikacji, relacji między przekazem kanonicznym a autoreferencyjnym, formalizmu, niezmienności, skuteczności rytuału oraz jego roli w ustanawianiu i podtrzymywaniu porządku społecznego.
Trzeci projekt wyrasta ze spostrzeżenia amerykańskiej antropolog Catherine Bell, że reforma liturgiczna przyczyniła się do powstania etosu, w którym rytuał staje się środkiem wyrażania przez uczestników samych siebie, podczas gdy źródeł duchowości i wspólnoty poszukuje się przede wszystkim we wnętrzu jednostki, a nie w zewnętrznej instytucji. Chciałbym tę diagnozę poddać weryfikacji i skonfrontować ją z pytaniem, na ile taki sposób rozumienia liturgii mieści się w tradycyjnym katolickim rozumieniu rytuału, Kościoła i działania liturgicznego.
Największą przeszkodą w realizacji tych planów nie jest brak tematów, lecz brak czasu. Pracuję na uczelni, ale utrzymując rodzinę z sześciorgiem dzieci, nie mogę obecnie poświęcić całej swojej energii pracy naukowej. Znaczną część czasu, który mógłbym przeznaczyć na badania, pracę ze źródłami i pisanie, muszę przeznaczać na dodatkową pracę zarobkową.
Dlatego zwracam się tutaj o mecenat. Nie chodzi mi przede wszystkim o sfinansowanie jednego konkretnego przedsięwzięcia, lecz o coś bardziej podstawowego: o odzyskanie części czasu potrzebnego do prowadzenia poważnej i systematycznej pracy naukowej. Regularne wsparcie oznaczałoby możliwość ograniczenia innych zajęć zarobkowych i przeznaczenia większej liczby godzin na badania, pisanie oraz przygotowywanie kolejnych publikacji.
Patronite traktuję więc jako współczesną formę mecenatu nad pracą intelektualną. Jego efektem mają być konkretne teksty, artykuły i książki, ale także możliwość prowadzenia badań wymagających dłuższej perspektywy — takich, których nie da się rzetelnie wykonywać wyłącznie w wolnych chwilach.
Nie chciałbym przy tym tworzyć rozbudowanego systemu „nagród”, który sam stałby się kolejnym obowiązkiem odciągającym mnie od pracy badawczej. Chcę jednak regularnie dzielić się z Patronami tym, co dzięki ich wsparciu powstaje.
Wszyscy Patroni otrzymają raz na kwartał raport z prowadzonych przeze mnie badań i postępów w pracy nad książkami oraz artykułami. Będę w nim pisał o tym, czym aktualnie się zajmuję, jakie problemy napotykam, do jakich wniosków dochodzę i jakie są kolejne etapy pracy.
Patronów progu od drugiego do czwartego raz na kwartał zaproszę na zamknięte spotkanie online. Będzie to okazja do rozmowy o prowadzonych przeze mnie badaniach, zadawania pytań oraz dyskusji nad interesującymi uczestników zagadnieniami dotyczącymi liturgii, rytuału, tradycji i współczesnego katolicyzmu.
Patronom trzeciego i czwartego progu proponuję, w miarę postępu prac, dostęp do wybranych fragmentów powstających artykułów i książek, szkiców argumentacji oraz innych materiałów z mojego warsztatu. Będzie to możliwość zajrzenia do tekstów jeszcze zanim przybiorą ostateczną, publikowaną postać.
Patroni czwartego progu otrzymają ponadto dostęp do biblioteki moich publikacji: pełnych tekstów artykułów i innych prac wszędzie tam, gdzie posiadane przeze mnie prawa autorskie i umowy wydawnicze pozwalają na ich udostępnienie, a w pozostałych przypadkach — do dostępnych wersji autorskich lub informacji, gdzie dany tekst można znaleźć.
Jeśli moja praca wydaje Ci się warta kontynuowania i rozwijania, możesz pomóc mi przede wszystkim w zdobyciu tego, czego w badaniach naukowych najbardziej brakuje: czasu na spokojną, systematyczną i długofalową pracę.
Najnowsi Patroni
