Żeby niezapomniany konferansjer nie został zapomniany. Sprawa grobu Fryderyka Járosy’ego
Żeby niezapomniany konferansjer nie został zapomniany. Sprawa grobu Fryderyka Járosy’ego
Chcemy opowiedzieć o historii Niebieskiego Ptaka, którego sytuacja zajmuje nas od jakiegoś czasu, która wymaga pilnego działania. Potrzebujemy Waszej pomocy.
Król życia
1 września 1939 roku Fryderyk Járosy szykował się do premiery zaplanowanej na kolejny dzień. „Żyć nie umierać“ miało otworzyć działalność Teatru Figaro, jego nowego dziecka literacko-kabaretowego. I tak jak w tytule Járosy żył w okresie XX lecia, jakby miał nigdy nie umrzeć. Od wybuchu wojny jego sytuacja całkowicie się zmieniła. Traumatyczne przejścia, pogorszenie stanu zdrowia, odsunięcie od środowiska emigracyjnego, aż w końcu całkowite oddalenie.
Artysta zmarł nagle, na zawał serca, 6 sierpnia 1960 roku w Viareggio i tam został pochowany. Mimo, że ostatnie chwile życia Járosy spędził z Janiną Rechtleben-Wojciechowską, to kiedy dziesięć lat później odeszła jego żona Natalia von Wrotnowsky-Járosy, ich córka Marina Kratochwill-Járosy sprowadziła prochy rodziców do Wiednia i złożyła je na cmentarzu Friedhof Neustift am Walde (grupa B, nr 28). Napis na tablicy informuje, że grób należy do dwóch rodzin: „Járosy i Kratochwill“. Spoczywają w nim także prochy męża Mariny i jego matki.
Tablica, która nie zmieściła się na grobie
W maju 1999 roku Alina Janowska, ówczesna wiceprezes ZASP-u, zainicjowała ufundowanie dwujęzycznej tablicy pamiątkowej. Na małym grobie Járosy’ego nie było dla niej miejsca, więc umieszczono ją na sąsiednim, który Marina wykupiła z myślą o własnym pochówku. Nie dało się wtedy przenieść tam urny artysty. Gdy 7 października 2000 roku odsłonięto tablicę, ten grób był jeszcze pusty. Marina zmarła w 2009 roku i spoczęła w nim jako jedyna.
Prawo do grobu wygasło
Miejsce zostało wykupione na 20 lat. Prawo do grobu, w którym są cztery urny, w tym urna Járosy’ego, wygasło. Źródła podają różne daty: 1 marca 2022 albo 1 marca 2026 roku. ( Według potwierdzenia administracji cmentarza prawo wygasło 1 marca 2026 r.). Administracja cmentarza potwierdziła Fundacji możliwość przedłużenia - 64,00 Euro/ rok.
Problem w tym, że nie ma już nikogo, kto mógłby przedłużyć prawo do grobu. Córka Marina i syn Andriej (Heini) zmarli bezpotomnie. Potomkowie braci i sióstr Fryderyka żyją w różnych stronach świata, ale nikt z nich nie ma praw majątkowych. Prawo austriackie nie pozwala przy tym na jednorazowe opłacenie grobu na dłuższy czas.
Dlaczego to robimy
Na ten trop naprowadziła nas Anna Mieszkowska. Wiedziała o Járosym bardzo dużo, możliwe, że najwięcej. Chciała poznać go nie tylko jako artystę. Przez dwadzieścia lat planowała film o jego życiu. Pisała, że „najciekawsze w człowieku jest nie to, co już o nim wiemy, ale to, czego jeszcze nie znamy“. Obok Konrada Toma i Wojciecha Wojteckiego Járosy zajmował w jej sercu szczególne miejsce. Dlatego w ostatnich chwilach życia Anna Mieszkowska była przejęta wizją likwidacji tego miejsca pochówku.
To nasze zobowiązanie. Czujemy się powiernikami i spadkobiercami niespisanego testamentu...
Co już zrobiliśmy
O sprawie poinformowaliśmy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut Polski w Wiedniu. Jako Fundacja chętnie podzielimy się wiedzą, dokumentacją i kontaktami, które zebraliśmy przy tej sprawie, i jesteśmy otwarci na każdą formę współpracy z instytucjami kultury i mediami.
Dwa groby, jeden żart
Musimy uratować nie jeden, a dwa miejsca pochówku. Autorstwo tego qui pro quo można by przypisać samemu Járosy’emu. Znając jego barwne życie, byłby do tego zdolny nawet zza grobu. Potraktujmy więc ten żart całkiem poważnie!
Jak możecie nam pomóc?
🙏 Udostępnijcie ten tekst. Przekażcie go znajomym, ludziom teatru i kabaretu, dziennikarzom i pasjonatom historii.
Każde udostępnienie przybliża nas do:
▪️ odnalezienia rodziny Járosych i potomków jego rodzeństwa,
▪️ dotarcia do osób, które mają dokumenty, zdjęcia lub wspomnienia związane z artystą,
▪️ zainteresowania sprawą decydentów i mediów, od których zależy realne wsparcie,
▪️ uratowania grobu Fryderyka Járosy’ego, zanim zniknie na zawsze.
🙏 Zostańcie naszymi Patronami. Dzięki Waszemu wsparciu możemy prowadzić działania na rzecz uratowania grobu Fryderyka Járosy’ego, szukać jego rodziny i kontynuować badania nad historią polskich artystów, o których zapomniano.
fot. z rewii wiosennej "Słońce w Cyruliku" w Teatrze "Cyrulik Warszawski" w Warszawie w 1937 r. - Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygnatura: 3/1/0/11/11301/1, Domena publiczna
Fundacja Sztafeta Pamięci imienia Anny Mieszkowskiej
Trwa ładowanie...