Olek zapytał, jak ośmiornica je i robi kupkę. Odpowiedziałem dwoma odcinkami

Kiedy dostałem wiadomość od pięcioletniego Olka i jego mamy, od razu pomyślałem, że muszę przytoczyć ich prośbę niemal dosłownie.

Chcieli dowiedzieć się:

• jak zbudowane są ośmiornice,

• jak jedzą,

• i jak robią kupkę.

Najpierw się uśmiechnąłem.

Zaraz potem pomyślałem jednak coś jeszcze:

Przecież to są świetne pytania.

Prawdziwa nauka nie wstydzi się pytać, jak coś naprawdę działa — od początku aż do samego końca.

Trzy pytania, dwa odcinki

Odcinek patronacki nie jest dla mnie gotowym szablonem z doklejonym imieniem.

Wziąłem więc wszystkie trzy pytania Olka całkowicie na poważnie.

Szybko okazało się, że ośmiornica jest tak niezwykłym stworzeniem, iż nie sposób zmieścić wszystkiego w jednym odcinku.

Tak powstał wakacyjny bonus: dwa odcinki zamiast jednego.

Pierwszy opowiada o tym, jak zbudowane jest ciało ośmiornicy.

Drugi zagląda do jej niezwykłej kuchni — wyjaśnia, jak poluje, jak je i, tak, jak sprząta po obiedzie.

Ciało, które łamie wszystkie reguły

Pierwszy odcinek — „Ciało, które łamie wszystkie reguły” — zaczyna się w czekoladowej chatce Felka.

Felek próbuje wydostać pralinkę, która wpadła w wąską szczelinę za regałem. Pralinka oczywiście nie zamierza współpracować.

Wtedy czyta, że ośmiornica wielkości kota może przecisnąć się przez otwór niewiele większy od jabłka.

I tak zaczyna się wyprawa przez jedno z najdziwniejszych ciał w całym oceanie.

Ośmiornica nie ma ani jednej kości. Ma za to trzy serca, niebieską krew oraz ramiona, które potrafią wykonywać wiele zadań niemal niezależnie od siebie.

Jej przyssawki nie służą wyłącznie do chwytania.

Pomagają jej również badać i „smakować” otoczenie poprzez dotyk.

Felek sprawdza wszystkie te zasady za pomocą prostych doświadczeń w swojej chatce. W ruch idą:

• ciasto,

• skarpetka,

• plastelina,

• gumowa przyssawka.

Chciałem, żeby dziecko mogło nie tylko usłyszeć o niezwykłych zdolnościach ośmiornicy, ale również zobaczyć każdą z nich we własnej wyobraźni — albo spróbować podobnego eksperymentu w domu.

Kuchnia ośmiornicy

Drugi odcinek — „Kuchnia ośmiornicy” — odpowiada wprost na pytania Olka dotyczące jedzenia i sprzątania po obiedzie.

Jak ośmiornica, która nie ma dłoni ani zębów podobnych do naszych, otwiera muszlę twardą jak mocno zakręcony słoik?

Jak zarzuca na zdobycz sieć utworzoną z własnych ramion?

Jak rozpędza się za pomocą lejka, działającego niczym wodny silnik odrzutowy?

Jak tworzy z atramentu własnego „dublera”, który ma zmylić napastnika?

I wreszcie: którędy wędrują resztki po posiłku?

To właśnie ta część odpowiada na najodważniejsze pytanie Olka.

Zależało mi, żeby zrobić to jednocześnie naukowo, zrozumiale i zabawnie — bez omijania tematu tylko dlatego, że dorosłym może wydawać się trochę niezręczny.

Research, od którego wyrasta osiem ramion

Potem rozpoczęła się moja ulubiona część — research.

Zajrzałem do prawdziwych badań dotyczących tego, jak ośmiornica łączy informacje o tym, co widzi, z ruchami swoich ramion.

Czytałem o przyssawkach, które potrafią badać substancje chemiczne poprzez dotyk.

Trafiłem na ośmiornice przenoszące po dnie łupiny kokosów, aby wykorzystać je później jako schronienie.

Czytałem również o polowaniach, podczas których ośmiornice współpracują z rybami.

Im więcej się dowiadywałem, tym bardziej ośmiornica przypominała stworzenie wymyślone przez kogoś, kto uznał, że zwykłe zasady budowy zwierząt są po prostu zbyt nudne.

„Tego jeszcze nie wiemy”

Bardzo pilnowałem jednak, żeby nie zamieniać nauki w zbiór cudownych opowieści bez żadnych znaków zapytania.

Są rzeczy, których naukowcy wciąż nie potrafią w pełni wyjaśnić.

Jedną z nich jest to, w jaki sposób ośmiornica tak precyzyjnie dopasowuje kolory i wzory skóry do otoczenia, skoro jej sposób widzenia barw prawdopodobnie bardzo różni się od naszego.

Tam, gdzie nauka nie zna jeszcze pewnej odpowiedzi, Felek mówi więc wprost:

„Tego jeszcze nie wiemy”.

Dla mnie takie zdanie nie jest porażką nauki.

Jest jedną z jej najważniejszych części.

Mama, która czekała prawie cztery i pół roku

Na samym końcu drugiego odcinka pojawia się historia, która poruszyła mnie najbardziej.

To opowieść o głębinowej mamie-ośmiornicy, która pilnowała swoich jaj przez niemal cztery i pół roku.

Nie opuszczała ich, tylko troskliwie je oczyszczała i chroniła.

Zrobiłem z tej historii cichy ukłon w stronę wszystkich mam — w tym mamy Sylwii, która słucha odcinków razem z Olkiem.

Pod całą nauką o trzech sercach, niebieskiej krwi, przyssawkach i atramencie udało się więc schować coś ciepłego i bardzo bliskiego ludziom.

Prawdziwy odkrywca wie, kiedy nie dotykać

W obu odcinkach powtarzam również jedną ważną zasadę:

Dzikie morskie zwierzęta podziwiamy oczami, ale ich nie dotykamy.

Dotyczy to szczególnie stworzeń niewielkich i intensywnie ubarwionych.

W naturze piękne kolory nie zawsze oznaczają zaproszenie do zabawy. Czasem są ostrzeżeniem.

Prawdziwy odkrywca nie musi wszystkiego brać do ręki.

Wie również, kiedy najlepiej zatrzymać się, obserwować i pozostawić zwierzę w spokoju.

Olek skakał z radości

Reakcja rodziny była najpiękniejszą nagrodą.

Już po samej zapowiedzi, że zamiast jednego powstaną dwa odcinki, mama napisała mi, że Olek skakał z radości.

Po premierze zostawili na Spotify komentarz, że bardzo im się podobało.

Trudno o cieplejszy dowód na to, że historie trafiły dokładnie tam, gdzie miały trafić.

Stały się też czymś, co Olek i mama Sylwia mogą odkrywać razem — mimo że dzieli nas całe morze.

Dobre pytanie nie musi być eleganckie

Ta historia była dla mnie ważną lekcją.

Pytanie, przy którym dorosły może się najpierw uśmiechnąć, potrafi otworzyć jeden z najciekawszych tematów, jakie miałem okazję badać.

Olek zapytał dokładnie tak, jak pyta prawdziwy naukowiec.

Bez skrępowania. Bez udawania. Z czystego zdziwienia światem.

I właśnie od takich pytań zaczyna się najlepsza nauka.

Dziękuję za ośmiornicową wyprawę

Olku — dziękuję Ci.

A Tobie, mamo Sylwio, dziękuję za te wspaniałe pytania, zaufanie i dolanie Felkowi Naukowego Kakao na Patronite.

Bez Was ta ośmiornicowa przygoda nigdy nie wypłynęłaby na powierzchnię.

Trzymajcie się ciepło tam, w Sömmerdzie. 💛

A gdybyście mogli pożyczyć od ośmiornicy jedną niezwykłą zdolność, co byście wybrali?

Skórę, która zmienia kolor i fakturę? Ciało bez kości, dzięki któremu można przecisnąć się niemal wszędzie? A może trzy serca naraz?

Napiszcie w komentarzu.

A jeżeli również chcielibyście mieć wpływ na kolejne odcinki albo podarować dziecku jego własne Naukowe Kakao, wszystkie szczegóły znajdziecie na moim profilu Patronite.

Możecie wybrać ścieżkę Nauka albo Przygoda.

🎧 Część 1: „Ciało, które łamie wszystkie reguły”

🎧 Część 2: „Kuchnia ośmiornicy”

Przygody Felka Wafelka

Zobacz profil autora

Zobacz również

Jadzia chciała jeden odcinek o sporcie. Zrobiłem dwa — bo nie umiałem przestać

Na 6. urodziny Piotruś nie poprosił o zabawkę. Poprosił o odcinek o meduzach

Dziadek Czarka naprawdę remontował tę cukrownię — więc ukryłem w niej zagadkę, która cz...

Komentarze (0)