🧪 Jak bobry mogą ogarnąć PFAS i co to w ogóle jest PFAS?
PFAS (czyli per- i polifluoroalkilowe substancje) to ogromna grupa syntetycznych związków chemicznych znanych jako „wieczne chemikalia” (forever chemicals). Są one bardzo trwałe – nie rozkładają się łatwo w środowisku i mogą gromadzić się w ludzkim ciele i przyrodzie.
➡️ Stosowane są m.in. w odpornej na wodę i plamy odzieży, nieprzywierających patelniach, opakowaniach żywności, pianach gaśniczych, kosmetykach i wielu innych produktach codziennego użytku.
🧠 Dlaczego to problem?
PFAS mogą gromadzić się w organizmach ludzi i zwierząt, a ich obecność wiąże się z poważnymi skutkami zdrowotnymi — od zaburzeń hormonalnych, przez problemy z odpornością, po zwiększone ryzyko niektórych nowotworów i zaburzeń rozrodczych.
🌱 Jak ograniczyć ekspozycję na PFAS?
⚠️ Unikaj produktów z „odpornością na plamy”, długotrwałych kosmetyków wodoodpornych i nieprzywierającego naczynia kuchennego — to tylko niektóre z miejsc, gdzie PFAS mogą się ukrywać.
💧 Woda pitna z filtrami nano- lub węglowymi (np. wysokiej klasy filtry kranowe) może redukować ich zawartość w kranie.
📦 Staraj się wybierać produkty z minimalną ilością sztucznych powłok i chemikaliów.
🌿 Mokradła (w tym bobrowe) mogą być częścią rozwiązania
Choć PFAS są ekstremalnie trudne do usunięcia z środowiska, mokradła i inne naturalne tereny podmokłe działają jak filtry wodne, pomagając pochłaniać i zatrzymywać wiele zanieczyszczeń zanim trafią dalej do rzek czy wód gruntowych. Zasada jest prosta: zwolnij przepływ, daj czas na działanie.
🔬 Coraz więcej badań pokazuje, że mokradła — zarówno naturalne, jak i sztuczne mokradła (constructed wetlands) — mogą pomagać w redukcji PFAS w wodzie poprzez:
🌱 wchłanianie PFAS przez rośliny mokradłowe,
🪱 retencję zanieczyszczeń w osadach i korzeniach,
🍄 oraz wspieranie mikroorganizmów i grzybów, które pomagają rozkładać lub wiązać te substancje.
💡 Naukowcy nawet testują kombinacje roślin i grzybów, które zwiększają zdolność mokradeł do usuwania PFAS z wody — to przykład, jak przyroda może pomóc w rozwiązywaniu współczesnych problemów chemicznych.
🌍 Dlaczego to ma znaczenie?
Zachowanie i odtwarzanie naturalnych mokradeł (np. miejsc tworzonych przez bobry) nie tylko chroni bioróżnorodność, ale może też pomagać w oczyszczaniu wód i ograniczaniu szkodliwych „wiecznych chemikaliów” w przyrodzie i naszych społecznościach.
A na zdjęciu dwie tamy bobrów, które działają jak świetne filtry od dnia "0" od budowy. Widać jak pierwsza w sekwencji (ta po prawej zdjęcia) zatrzymała zawiesiny. Im dłużej zostaną "przytrzymane" i obrobione przez mikroorganizmy i grzyby tym większa szansa na unieszkodliwienie zanieczyszczeń. Foto: Andrzej Czech
Andrzej Czech
Trwa ładowanie...