Jak szukać metryk przodków w Szukaj w Archiwach?
To właśnie teraz zaczyna się przygoda z genealogią. Wielu początkujących marzy o szybkim dotarciu do XVII czy XVI wieku, ale w praktyce badania rodzinne przypominają podążanie po nitce do kłębka. Cofamy się krok po kroku, pokolenie po pokoleniu. Najczęściej po dokumentach z USC przechodzimy do metryk z pierwszej połowy XX wieku, następnie do XIX wieku, a dopiero później jeśli dopisze nam szczęście i zachowały się odpowiednie księgi, możemy dotrzeć do końca XVIII wieku lub jeszcze dalej.
Czym są księgi metrykalne?
W księgach metrykalnych możemy znaleźć:
- akty chrztów i urodzeń,
- akty małżeństw akty zgonów,
- zapowiedzi przedślubne,
- czasem także skorowidze i indeksy nazwisk.
To właśnie te dokumenty są podstawowym źródłem informacji dla genealogów.
Nie szukaj od nazwiska
Najczęstszym błędem początkujących jest wpisywanie do wyszukiwarki ogólnej nazwiska przodka. To niewiele da, choć czasem bywa przydatne. Wyszukiwanie akt metrykalnych po nazwisku działa na stronach projektów indeksujących metryki (o tym w innym artykule).
Znacznie ważniejsza jest miejscowość, w której mieszkała rodzina. Nazwisko może występować w setkach miejscowości, natomiast akt konkretnej osoby znajduje się w jednej parafii. Jeżeli z dokumentów, w których posiadaniu jesteś - na przykład takich z USC, wynika, że przodek urodził się w Krakowie, właśnie od Krakowa rozpoczynamy dalsze poszukiwania.
Czym jest Szukaj w Archiwach?
Szukaj w Archiwach to największy polski portal udostępniający materiały przechowywane w archiwach państwowych. Znajdują się tam miliony opisów dokumentów oraz miliony skanów, w tym ogromna liczba ksiąg metrykalnych.
Już na stronie głównej serwisu znajdziemy specjalny przycisk „Wyszukiwanie akt metrykalnych”, który prowadzi bezpośrednio do materiałów szczególnie interesujących genealogów. To najprostsza droga dla osób rozpoczynających poszukiwania rodzinne.
Wyszukiwanie akt metrykalnych
Po kliknięciu przycisku Wyszukiwanie akt metrykalnych trafiamy na stronę z alfabetycznie uszeregowanymi nazwami miejscowości, w których w określonym czasie istniała parafia lub gmina wyznaniowa prowadząca księgi metrykalne.
Na początku archiwalna terminologia może wydawać się skomplikowana, ale wystarczy zapamiętać trzy pojęcia:
- zespół archiwalny - większy zbiór dokumentów,
- jednostka archiwalna - pojedyncza księga lub tom,
- sygnatura - numer identyfikacyjny danej księgi.
W dalszej części zobaczymy je na przykładach.
1. Wpisz nazwę (dokładne brzmienie lub jej fragment) do pola "Miejscowość". System przeszuka wykaz dawnych parafii, gmin wyznaniowych i urzędów stanu cywilnego związanych z daną miejscowością. Pamiętaj, że współczesne parafie nie pokrywają się z tymi sprzed kilkudziesięciu lat.
2. Możesz zawęzić poszukiwania określając, ksiąg jakiego wyznania poszukujesz.
3. Pole "Wezwanie" przydaje się w większych miejsowościach, w których było kilka parafii tego samego wyznania. Poniżej, na przykładzie Krakowa widać różne wyznania i różne parafie:
Kiedy w wyszukiwarce poza Kraków wpisałam jeszcze Szczepan (chcąc wyszukać metryki z parafii św. Szczepana to od razu dostałam odpowiedź z tą interesującą mnie parafią:
4. Klikamy w numer zespołu - jeśli jest na niebiesko, jak w tym przypadku. Po kliknięciu zostaniemy przekierowani na podstronę tego zespołu. Ale już w tym widoku powyżej mamy informację o liczbie załączonych skanów (ponad 53 tysiące brzmi obiecująco - jest szansa, że szukany przez nas jest online) oraz o zakresie czasowym, jakie obejmują załączone tu księgi.
Zdarza się, że numer zespołu jest zaznaczony na niebiesko ale nie ma skanów umieszczonych w serwisie. Co można zrobić w tej sytuacji wyjaśnię w innym artykule.
Po kliknięciu w numer zespołu, w tym przypadku kliknęłam w niebieską sygnaturę zespołu 29/331/0, zostajemy przekierowani do zespołu. Tutaj trafiamy do zespołu Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej św. Szczepana w Krakowie przechowywanego w Archiwum Narodowym w Krakowie:
Niekiedy napotkamy w zespołach podział na Serie, a czasem jedynie na Listę jednostek. Obecność podziału na serie pomaga, tworząc widok dużo bardziej przejrzystym. W naszym przypadku mamy podział na serie i wygląda on tak:
Taki uporządkowany widok jest przyjemny, ale brak serii i jedynie obecność Listy jednostek wcale nie oznacza, że nie można sobie samemu uporządkować widoku. Żeby nie przeszukiwać po kolei wszystkich jednostek (tak jak w tym przypadku ponad 200) można zawęzić poszukiwania samemu, na przykład do jednostek z aktami urodzeń. Można zrobić to m.in. w taki sposób jak ja - w nazwie jednostki wpisałam uro. Pozwala mi to zobaczyć wyniki z aktami urodzin i urodzenia:
Każda jednostka ma swoją sygnaturę, która pozwala na odnalezienie jej w odmętach archiwalnych. Wyszukiwanie po nazwie działa w tym momencie jedynie dla jednostek, dla zespołów jest to niemożliwe. Zespoły można wyszukiwać po ich numerach z sygnatur.
5. Szukam akt metrykalnych z początku XX wieku. Mogę przewinąć stronę wyników w dół albo zawęzić je jeszcze bardziej wpisując daty graniczne - wpisałam wartość 1900 do okienka Data od. Jak widać nie wszystkie dokumenty są online, niektóre nie mają jeszcze skanów. Niektóre nie będą miały ich jeszcze długo ze względu na ochronę danych.
6. Jeśli znam rok i numer aktu (np. ze strony indeksującej), którego szukam kieruję się wprost do tej jednostki archiwalnej i przeglądam skany. Jeśli na portalach z indeksami nie ma opracowań tej parafii to pierwsze co robię to sprawdzam czy dla danych lat są indeksy w archiwum.
Indeksy czyli alfabetyczne listy, wg nazwisk, aktów znajdujących się w konkretnych księgach.
Parafia św. Szczepana jest zindeksowana w Genetece, ale przyjmijmy, że nie jest i szukam wg załączonego indeksu z archiwum. Klikam w jednostkę 29/331/0/1/59 [Indeks do ksiąg urodzeń z l. 1903-1907] w poszukiwaniu Bolesława Adamka z Czarnej Wsi:
7. Na Liście jednostek znajduję księgę urodzeń obejmującą lata 1906-1907 o sygnaturze 29/331/0/1/58, po kliknięciu mam widok ogólny wszystkich zeskanowanych stron:
Zaczynam szukać Bolka, zakładając że ksiądz prowadzący księgi spisywał je w podziale na miejscowości w kolejności alfabetycznej (niektórzy tak robili, inni nie - nie ma reguły). Konkretny skan możemy zapisać na swoim komputerze używając przycisku Pobierz po jego prawej stronie. Nazwa zapisanego pliku domyślnie zawiera sygnaturę jednostki.
I mamy! Jest Bolek - ale uwaga - co prawda wpis o jego urodzeniu jest w księdze z 1906 roku, ale chłopiec urodził się jeszcze w grudniu 1905 roku. Trzeba być bardzo uważnym podczas czytania ksiąg. Niestety chłopiec szybko zmarł, bo przy jego imieniu widzimy odręcznie wpisaną adnotację o śmierci (krzyżyk w tym przypadku oznacza zgon) 20 listopada 1906 roku.
galicyjskie_drzewo
Trwa ładowanie...