TAK dla nowych rezerwatów przyrody w gminie Mieroszów i Sokołowsku

Darmowy! · 0 · 25.06.2026

W trwającym procesie zmierzającym do utworzenia nowych dolnośląskich rezerwatów przyrody w Nadleśnictwie Wałbrzych w gminie Mieroszów, w ramach konsultacji społecznych dla projektowanych rezerwatów przekazaliśmy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu:

naszą petycję "TAK dla nowych rezerwatów przyrody w gminie Mieroszów i Sokołowsku" - podpisaną przez niespełna 1.200 Link do petycji
naszą opinię w ramach konsultacji - w pełni popierającą utworzenie nowych rezerwatów przyrody

Zaproponowaliśmy w piśmie kierowanym do RDOŚ honorowych patronów dwóch rezerwatów wokół Sokołowska:

dla rezerwatu "Masyw Stożka Wielkiego" - ks. Józefa Sikorę - postać szczególnie ważną dla historii i społeczności Sokołowska, Unisławia Śląskiego i gminy Mieroszów, zamordowanego w niewyjaśnionych okolicznościach, którego ostatnia droga prowadziła przez teren położony pomiędzy Stożkiem Wielkim a Bukowcem (w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego rezerwatu).
dla rezerwatu "Dolina Sokołowca" - Alberta Rubachę - przyrodnika i społecznika oddanego do końca swoich dni Sudetom, a zwłaszcza Sokołowsku i Górom Suchym.

Poniżej pełna treść naszej opinii przekazanej w ramach konsultacji do RDOŚ.

OPINIA

POPIERAJĄCA UTWORZENIE PROJEKTOWANYCH REZERWATÓW PRZYRODY

Działając w imieniu Stowarzyszenia OKO na SOKO, w ramach konsultacji społecznych prowadzonych przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu, składamy niniejszą opinię jednoznacznie popierającą utworzenie wszystkich czterech projektowanych rezerwatów przyrody na terenie Nadleśnictwa Wałbrzych.

Popieramy ustanowienie rezerwatów przyrody zgodnie z propozycjami przedstawionymi w materiałach konsultacyjnych RDOŚ, w szczególności obejmujących projektowane rezerwaty:

Dolina Sokołowca
Osuwiska koło Grzmiącej
Stożek Wielki
Zamkowa Góra

Jednocześnie oświadczamy, że do przedstawionych propozycji zgłaszamy jedynie uwagi (załączniki nr 1 i 2 do niniejszego pisma) dotyczące proponowanych nazw dwóch rezerwatów proponując patronów tychże, wnosząc o ich rozważenie przez tutejszy urząd:

Rezerwat Przyrody „Dolina Sokołowca” im. Alberta Rubachy
Rezerwat Przyrody „Masyw Stożka Wielkiego” im. ks. Józefa Sikory

Wnosimy o kontynuowanie procedury zmierzającej do jak najszybszego ustanowienia wskazanych form ochrony przyrody.

Stowarzyszenie OKO na SOKO informuje również, że w związku z prowadzonymi konsultacjami społecznymi zainicjowało społeczną petycję pn. „TAK dla nowych rezerwatów przyrody w gminie Mieroszów i Sokołowsku”, wyrażającą poparcie mieszkańców, osób związanych z regionem, przyrodników, turystów i sympatyków ochrony przyrody dla ustanowienia projektowanych rezerwatów. (załącznik nr 3 do niniejszego pisma)

Petycja ta stanowi dodatkowy wyraz społecznego poparcia dla działań Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu zmierzających do objęcia ochroną najcenniejszych obszarów przyrodniczych w rejonie Sokołowska, Gminy Mieroszów i sąsiednich terenów Nadleśnictwa Wałbrzych.

Wnosimy o uwzględnienie tego głosu społecznego w toku konsultacji jako potwierdzenia, że ochrona przyrody na tym obszarze posiada istotne poparcie społeczne i jest postrzegana jako działanie w interesie publicznym, służące obecnym i przyszłym pokoleniom.

Link do petycji:

https://www.petycjeonline.com/tak_dla_nowych_rezerwatow_przyrody_ [...]

Na dzień sporządzenia niniejszego pisma petycję poparło 1.167 osób.

Stowarzyszenie OKO na SOKO wskazuje również, że petycji społecznej popierającej utworzenie projektowanych rezerwatów przyrody towarzyszyły liczne indywidualne komentarze - opinie osób ją podpisujących. Na dzień sporządzenia niniejszego pisma odnotowano 245 komentarzy, w których sygnatariusze wyrażali poparcie dla objęcia ochroną rezerwatową najcenniejszych obszarów przyrodniczych w rejonie Sokołowska, Gminy Mieroszów i Gór Suchych. (załącznik nr 4 do niniejszego pisma)

Komentarze te, choć złożone za pośrednictwem petycji społecznej (nie bezpośrednio do urzędu w ramach konsultacji czy w formularzach konsultacyjnych), to stanowią istotny materiał opiniodawczy i obywatelski. Pokazują one, że poparcie dla projektowanych rezerwatów nie ma charakteru wyłącznie formalnego, lecz wynika z osobistego doświadczenia mieszkańców, turystów, przyrodników, społeczników i osób związanych z tym krajobrazem.

W komentarzach powtarzają się w szczególności argumenty dotyczące wyjątkowych walorów krajobrazowych Gór Suchych, potrzeby ochrony cennych siedlisk, zagrożeń wynikających z antropopresji, znaczenia obszaru dla turystyki przyrodniczej, edukacji ekologicznej, ochrony wód oraz zachowania dziedzictwa przyrodniczego dla przyszłych pokoleń.

W ocenie Stowarzyszenia OKO na SOKO liczba i treść komentarzy zamieszczonych przez sygnatariuszy petycji mają znaczenie dla oceny społecznego odbioru projektowanych rezerwatów. Nie są to wyłącznie podpisy poparcia, lecz także indywidualne wypowiedzi wskazujące, że ochrona tych terenów jest postrzegana jako działanie potrzebne, racjonalne i zgodne z interesem publicznym.

Z komentarzy wynika, że dla wielu osób projektowane rezerwaty są nie tylko instrumentem ochrony gatunków i siedlisk, lecz również sposobem zachowania unikatowego krajobrazu Gór Suchych, tożsamości Sokołowska, walorów turystyki pieszej, ciszy, dzikości miejsca, naturalnych potoków, lasów, zboczy i form geologicznych.

Wnosimy zatem o uwzględnienie tych komentarzy jako uzupełniającego materiału społecznego w toku konsultacji oraz jako potwierdzenia, że utworzenie projektowanych rezerwatów znajduje szerokie i autentyczne poparcie społeczne.

UZASADNIENIE

POPARCIA UTWORZENIA PROJEKTOWANYCH REZERWATÓW PRZYRODY

Stowarzyszenie OKO na SOKO od blisko pięciu lat prowadzi statutową działalność na rzecz ochrony przyrody, krajobrazu, dziedzictwa lokalnego oraz dobra wspólnego mieszkańców Sokołowska, Gminy Mieroszów i regionu Gór Suchych. Nasza aktywność obejmuje m.in. działania społeczne, edukacyjne, informacyjne i interwencyjne dotyczące ochrony cennych zasobów przyrodniczych, odpowiedzialnego gospodarowania przestrzenią oraz zachowania unikatowego charakteru krajobrazowego tego obszaru.

Stowarzyszenie OKO na SOKO posiada również status organizacji pożytku publicznego, co dodatkowo potwierdza publiczny, społeczny i niedochodowy charakter naszej działalności. Występując w niniejszych konsultacjach, działamy więc nie w interesie prywatnym, lecz w ramach celów statutowych organizacji obywatelskiej, której jednym z podstawowych zadań jest troska o przyrodę, krajobraz i jakość życia obecnych oraz przyszłych pokoleń.

Z tej perspektywy głos Stowarzyszenia OKO na SOKO jest głosem organizacji od lat zaangażowanej w sprawy ochrony przyrody i ładu przestrzennego na tym terenie, posiadającej doświadczenie społeczne, lokalną znajomość obszaru oraz legitymację do udziału w konsultacjach dotyczących projektowanych rezerwatów przyrody.

Projektowane rezerwaty obejmują obszary o wyjątkowych walorach przyrodniczych, krajobrazowych, geologicznych, wodnych i edukacyjnych. Z informacji przedstawionych przez RDOŚ wynika, że są to tereny cenne ze względu na występowanie chronionych siedlisk przyrodniczych, rzadkich i zagrożonych gatunków roślin, ptaków, płazów i bezkręgowców, a także ze względu na szczególne wartości krajobrazowe oraz geologiczne.

W naszej ocenie przedstawione przez RDOŚ uzasadnienia jednoznacznie wskazują, że obszary te zasługują na objęcie najwyższą formą ochrony przyrody. Ich wartość nie ma charakteru wyłącznie lokalnego. Są to miejsca ważne dla zachowania różnorodności biologicznej, ochrony wód, ciągłości siedlisk, krajobrazu Gór Suchych i Gór Kamiennych oraz dziedzictwa przyrodniczego Dolnego Śląska.

Szczególne znaczenie ma projektowany rezerwat „Dolina Sokołowca”, obejmujący m.in. żyzne i kwaśne buczyny, łęgi, jaworzyny, torfowiska przejściowe, łąki, murawy bliźniczkowe, ziołorośla, ściany skalne, gołoborza oraz obszary źródliskowe Sokołowca i jego dopływów. Tego typu tereny pełnią nie tylko funkcję przyrodniczą, lecz także retencyjną, klimatyczną, krajobrazową i społeczną.

Również projektowane rezerwaty „Osuwiska koło Grzmiącej”, „Stożek Wielki” i „Zamkowa Góra” obejmują obszary o istotnych wartościach przyrodniczych, leśnych, geologicznych i krajobrazowych. Ochrona takich miejsc odpowiada interesowi publicznemu i jest zgodna z konstytucyjną zasadą ochrony środowiska oraz z zasadą zrównoważonego rozwoju.

OCHRONA PRZYRODY JAKO INTERES PUBLICZNY

W lokalnej debacie publicznej dotyczącej projektowanych rezerwatów pojawiają się obawy związane z wpływem nowych form ochrony na rozwój lokalny, planowanie przestrzenne, działalność gospodarczą, turystykę, własność nieruchomości i zadania gminy. Uważamy jednak, że obawy te nie powinny przesłaniać podstawowego faktu: ochrona najcenniejszych zasobów przyrodniczych jest ważnym interesem publicznym.

Ochrona przyrody nie jest działaniem wymierzonym przeciwko mieszkańcom, właścicielom nieruchomości, przedsiębiorcom czy samorządowi. Przeciwnie — służy zachowaniu tych wartości, które decydują o jakości życia, atrakcyjności miejsca, bezpieczeństwie środowiskowym i przyszłości regionu.

Nie można przeciwstawiać ochrony przyrody rozwojowi lokalnemu w sposób automatyczny. Rozwój miejscowości położonych w tak cennym obszarze jak Góry Suche i Góry Kamienne powinien opierać się na poszanowaniu krajobrazu, zasobów wodnych, siedlisk przyrodniczych i unikatowego charakteru tego terenu. To właśnie zachowana przyroda, cisza, lasy, potoki, stare drzewostany, zbocza, ściany skalne i naturalny krajobraz są jednym z najważniejszych kapitałów gminy.

Celem strategicznym gminy Mieroszów wskazywanym od dekad w długoletnich planach i dokumentach jest rozwój turystyki. Realizacja tego celu nie będzie możliwa bez zachowania unikatowej przyrody i naturalnego krajobrazu regionu.

W naszej ocenie utworzenie rezerwatów może wzmacniać, a nie osłabiać potencjał regionu. Może sprzyjać rozwojowi odpowiedzialnej turystyki, edukacji przyrodniczej, promocji miejscowości, lokalnej tożsamości oraz budowaniu wizerunku gminy jako miejsca świadomego swoich wartości przyrodniczych.

ZASADA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

Zasada zrównoważonego rozwoju nie może być rozumiana wyłącznie jako obowiązek ochrony interesów inwestycyjnych, majątkowych czy gospodarczych. Obejmuje ona również obowiązek ochrony środowiska, różnorodności biologicznej, zasobów wodnych, krajobrazu oraz interesu przyszłych pokoleń.

Rozwój lokalny nie powinien oznaczać trwałego przekształcania najcenniejszych przyrodniczo terenów ani traktowania ich jako rezerwy pod przyszłe inwestycje. W miejscach o potwierdzonych wysokich walorach przyrodniczych właściwą odpowiedzią państwa powinno być ustanowienie skutecznej ochrony.

Podkreślamy, że ochrona przyrody jest również elementem zrównoważonego rozwoju. Nie jest jego przeciwieństwem. Trwały rozwój gminy nie może być budowany kosztem utraty zasobów, których nie da się później odtworzyć.

DEMOKRATYCZNY CHARAKTER KONSULTACJI

Konsultacje społeczne są demokratycznym mechanizmem wyrażania opinii przez wszystkich zainteresowanych. Prawo udziału w nich mają zarówno mieszkańcy, właściciele nieruchomości, organizacje społeczne, naukowcy, przyrodnicy, turyści, osoby związane z regionem, jak i wszyscy obywatele zainteresowani ochroną dziedzictwa przyrodniczego.

Nie powinno się zawężać debaty publicznej wyłącznie do jednej grupy interesariuszy ani sugerować, że głosy popierające ochronę przyrody są mniej uprawnione, a takie tezy stawiane są niestety w toczącej się obecnie debacie publicznej. Przyroda jest dobrem wspólnym. Jej ochrona wykracza poza granice pojedynczych działek, miejscowości czy bieżących interesów ekonomicznych.

Stowarzyszenie OKO na SOKO stoi na stanowisku, że głos społeczny popierający ochronę przyrody jest pełnoprawnym głosem w konsultacjach publicznych. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której przedmiotem konsultacji są obszary o wysokiej wartości przyrodniczej, krajobrazowej, geologicznej i wodnej.

WŁASNOŚĆ, PLANOWANIE I INTERES SPOŁECZNY

Rozumiemy, że ustanowienie form ochrony przyrody może rodzić pytania dotyczące sposobu korzystania z przestrzeni. Nie oznacza to jednak, że każda forma ochrony powinna być traktowana jako zagrożenie dla prawa własności, rozwoju gminy czy sytuacji mieszkańców.

Prawo własności, planowanie przestrzenne i rozwój gospodarczy muszą być równoważone z interesem publicznym, w tym z obowiązkiem ochrony środowiska. W przypadku obszarów o szczególnych walorach przyrodniczych i naukowych ustanowienie rezerwatu jest rozwiązaniem uzasadnionym i proporcjonalnym.

Nie podzielamy poglądu, że rezerwaty przyrody prowadzą automatycznie do zubożenia mieszkańców, obniżenia wartości regionu czy trwałej blokady rozwoju. Takie twierdzenia wymagają konkretnych danych i analiz. Nie powinny być formułowane jako ogólne założenie przeciwko ochronie przyrody.

W wielu miejscach w Polsce i Europie wysoki poziom ochrony przyrody stanowi istotny walor rozwojowy. Buduje rozpoznawalność regionu, podnosi jego atrakcyjność, wzmacnia turystykę przyrodniczą i sprzyja odpowiedzialnemu korzystaniu z przestrzeni.

ZNACZENIE REZERWATÓW DLA GMINY MIEROSZÓW I REGIONU

Gmina Mieroszów oraz sąsiednie obszary położone są w krajobrazie o wyjątkowych wartościach przyrodniczych. To właśnie te wartości w dużej mierze decydują o wyjątkowości Sokołowska, Rybnicy Leśnej, Unisławia Śląskiego, Grzmiącej, Głuszycy i całego otoczenia Gór Suchych.

Utworzenie rezerwatów przyrody może stać się ważnym elementem pozytywnej tożsamości regionu. Może pokazać, że lokalna wspólnota, administracja publiczna i organizacje społeczne potrafią działać odpowiedzialnie wobec zasobów, które mają znaczenie nie tylko dziś, ale także dla przyszłych pokoleń.

Ochrona obszarów źródliskowych, lasów liściastych, starych drzewostanów, siedlisk ptaków, płazów, rzadkich roślin i bezkręgowców, a także form geologicznych i krajobrazowych jest działaniem racjonalnym, potrzebnym i zgodnym z interesem publicznym.

UZASADNIENIE

PROPONOWANYCH NAZW PROJEKTOWANYCH REZERWATÓW PRZYRODY

Uzasadnieniem nadania rezerwatowi „Dolina Sokołowska” nazwy: Rezerwat Przyrody „Dolina Sokołowca” im. Alberta Rubachy jest zarówno ścisły związek projektowanego rezerwatu z lokalnym krajobrazem Doliny Sokołowca, jak i potrzeba symbolicznego upamiętnienia osoby szczególnie zasłużonej dla ochrony przyrody Sudetów, w tym Gór Suchych. Albert Rubacha niestety nie doczekał objęcia terenów, o które zaciekle „walczył” jedną z najwyższych form ochrony jaką jest rezerwat przyrody.

Jak wynika z materiałów konsultacyjnych Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu, projektowany rezerwat „Dolina Sokołowca” obejmuje obszar o wybitnych walorach przyrodniczych, krajobrazowych, geologicznych i wodochronnych, w tym m.in. chronione siedliska przyrodnicze, obszary źródliskowe Sokołowca i jego dopływów, cenne lasy liściaste, torfowiska, łąki, ściany skalne, gołoborza oraz miejsca występowania rzadkich i chronionych gatunków roślin, ptaków, płazów i bezkręgowców.

Nazwa „Dolina Sokołowca” w sposób bezpośredni i jednoznaczny identyfikuje zasadniczy przedmiot ochrony, wskazując na charakter obszaru, jego położenie oraz przyrodniczą i krajobrazową tożsamość. Jest to nazwa zakorzeniona w lokalnej geografii i czytelna zarówno dla mieszkańców, turystów, przyrodników, jak i administracji publicznej.

Jednocześnie Stowarzyszenie OKO na SOKO proponuje, aby patronem rezerwatu został Albert Rubacha – przyrodnik, filozof, autor, działacz społeczny i wieloletni członek Stowarzyszenia Pracownia na rzecz Wszystkich Istot. Albert Rubacha był również współpracownikiem miesięcznika „Dzikie Życie” oraz osobą czynnie zaangażowaną w działania na rzecz ochrony przyrody Sudetów.

Albert Rubacha był związany z Dolnośląskim Ruchem Ochrony Przyrody i prowadził blog poświęcony Górom Suchym, dostępny pod adresem gorysuche.wordpress.com, co potwierdza jego szczególne zainteresowanie tym obszarem oraz jego zaangażowanie w popularyzację wiedzy o wartościach przyrodniczych i krajobrazowych Gór Suchych.

Jego działalność miała nie tylko wymiar społeczny i interwencyjny, lecz również głęboko etyczny i filozoficzny. Albert Rubacha zajmował się tematyką ekologii głębokiej, relacji człowieka z przyrodą oraz nieantropocentrycznego spojrzenia na świat. Na łamach miesięcznika „Dzikie Życie” specjalizował się w tematyce filozoficznej, pisał m.in. o Arne Naessie, głębokiej ekologii i etycznym stosunku człowieka do ziemi.

Nadanie projektowanemu rezerwatowi imienia Alberta Rubachy miałoby zatem znaczenie nie tylko pamiątkowe, ale także edukacyjne i symboliczne. Byłoby uhonorowaniem osoby, która swoją postawą, działalnością i refleksją wskazywała, że ochrona przyrody nie jest wyłącznie zagadnieniem administracyjnym, lecz także wyrazem odpowiedzialności człowieka za świat pozaludzki, krajobraz, dzikie siedliska i przyszłe pokolenia.

W przypadku Doliny Sokołowca, będącej miejscem o szczególnych walorach przyrodniczych, geologicznych, krajobrazowych i wodochronnych, upamiętnienie Alberta Rubachy wydaje się szczególnie uzasadnione. Góry Suche były jednym z obszarów jego zainteresowania i aktywności, a projektowany rezerwat w Dolinie Sokołowca w pełni odpowiada wartościom, które Albert Rubacha propagował: szacunkowi dla dzikiej przyrody, ochronie miejsc cennych ekologicznie oraz rozumieniu przyrody jako dobra wspólnego.

Proponowana nazwa łączy więc trzy istotne elementy:

lokalną tożsamość miejsca – Dolinę Sokołowca
przyrodniczy charakter projektowanej formy ochrony
upamiętnienie osoby zasłużonej dla ochrony przyrody Sudetów i Gór Suchych

W ocenie Stowarzyszenia OKO na SOKO nazwa: Rezerwat przyrody „Dolina Sokołowca” im. Alberta Rubachy byłaby nazwą godną, uzasadnioną merytorycznie i społecznie, a zarazem wzmacniającą edukacyjny oraz symboliczny wymiar tworzonego rezerwatu.

Uzasadnieniem nadania rezerwatowi „Stożek Wielki” nazwy: Rezerwat Przyrody „Masyw Stożka Wielkiego” im. ks. Józefa Sikory jest fakt, iż proponowana nazwa łączy dwa istotne elementy: jednoznaczną identyfikację geograficzną obszaru projektowanego rezerwatu oraz upamiętnienie postaci szczególnie ważnej dla historii Sokołowska, Unisławia Śląskiego i Gminy Mieroszów.

Określenie „Masyw Stożka Wielkiego” lepiej oddaje charakter projektowanego rezerwatu niż sama nazwa punktowa „Stożek Wielki”. Projektowany obszar nie powinien być postrzegany wyłącznie jako pojedynczy szczyt, lecz jako szerszy układ przyrodniczo-krajobrazowy, obejmujący cenne siedliska leśne, zbocza, wychodnie skalne, fragmenty starych drzewostanów oraz miejsca występowania rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Z materiałów konsultacyjnych RDOŚ wynika, że projektowany rezerwat „Stożek Wielki” wyróżnia się dużymi wartościami przyrodniczymi, krajobrazowymi i geologicznymi, obejmuje m.in. żyzne i kwaśne buczyny, łęgi, jaworzyny, lasy klonowo-lipowe, ziołorośla górskie oraz siedliska związane z wychodniami skalnymi i szczelinami. Wskazano tam również obecność rzadkich i zagrożonych roślin oraz gatunków ptaków związanych z lasami i starymi drzewostanami.

Nazwa „Masyw Stożka Wielkiego” podkreśla więc rzeczywisty, krajobrazowy i przyrodniczy charakter tego miejsca. Jest również czytelna dla mieszkańców, turystów i osób odwiedzających Góry Suche, ponieważ odwołuje się do wyraźnego elementu lokalnej topografii.

Jednocześnie Stowarzyszenie OKO na SOKO proponuje, aby patronem rezerwatu został ks. Józef Sikora — kapłan, duszpasterz, społecznik i postać trwale związana z historią Sokołowska oraz okolicznych miejscowości. Ks. Józef Sikora urodził się 17 marca 1912 r. w Gliwicach, święcenia kapłańskie otrzymał w 1936 r., a pod koniec 1939 r. został skierowany do Sokołowska.

W pamięci lokalnej ks. Sikora zapisał się jako człowiek niosący pomoc potrzebującym. W czasie II wojny światowej otaczał opieką osoby cierpiące, głodne, bezdomne, dzieci oraz mieszkańców znajdujących się w trudnej sytuacji.

Ks. Józef Sikora został zamordowany w niewyjaśnionych okolicznościach 23 grudnia 1945 r. Według lokalnego opisu jego ostatnia droga prowadziła z Unisławia Śląskiego do Sokołowska, przez teren położony pomiędzy Stożkiem Wielkim a Bukowcem. W miejscu tym znajduje się pomnik upamiętniający jego śmierć.

Szczególne znaczenie ma fakt, że ostatnia wędrówka ks. Józefa Sikory związana była właśnie z przestrzenią pomiędzy Unisławiem Śląskim a Sokołowskiem — z krajobrazem bezpośrednio powiązanym ze Stożkiem Wielkim. Dlatego nadanie projektowanemu rezerwatowi imienia ks. Józefa Sikory miałoby mocne uzasadnienie lokalne, historyczne i symboliczne.

W 2019 r. ks. Józef Sikora został pośmiertnie uhonorowany tytułem Honorowego Obywatela Gminy Mieroszów.

Nadanie projektowanemu rezerwatowi imienia ks. Józefa Sikory byłoby więc nie tylko formą upamiętnienia osoby zasłużonej dla lokalnej wspólnoty, lecz także symbolicznym połączeniem ochrony przyrody z ochroną pamięci miejsca. Rezerwat przyrody nie chroni bowiem wyłącznie siedlisk, gatunków i krajobrazu, ale może również utrwalać relację człowieka z miejscem, historią i lokalną tożsamością.

Postać ks. Józefa Sikory dobrze wpisuje się w wartości, które powinny towarzyszyć tworzeniu rezerwatu: troskę, odpowiedzialność, służbę wspólnocie, szacunek dla życia oraz pamięć o tych, którzy byli związani z tym krajobrazem. Jego działalność na rzecz najbardziej potrzebujących mieszkańców oraz tragiczna śmierć na drodze między Unisławiem Śląskim a Sokołowskiem sprawiają, że proponowany patron ma szczególne znaczenie dla tego konkretnego obszaru.

Proponowana nazwa: Rezerwat Przyrody „Masyw Stożka Wielkiego” im. ks. Józefa Sikory łączy zatem:

precyzyjne wskazanie lokalizacji i charakteru projektowanego rezerwatu;
ochronę wybitnych wartości przyrodniczych, krajobrazowych i geologicznych Stożka Wielkiego;
upamiętnienie osoby zasłużonej dla Sokołowska, Unisławia Śląskiego i Gminy Mieroszów;
zachowanie lokalnej pamięci historycznej;
wzmocnienie edukacyjnego i społecznego wymiaru tworzonego rezerwatu.

W ocenie Stowarzyszenia OKO na SOKO nazwa Rezerwat Przyrody „Masyw Stożka Wielkiego” im. ks. Józefa Sikory jest nazwą godną, zakorzenioną lokalnie, uzasadnioną historycznie i społecznie, a jednocześnie dobrze oddającą przyrodniczy oraz krajobrazowy charakter projektowanej formy ochrony.

UZASADNIENIE

UWZGLĘDNIENIA KOMENTARZY SYGNATARIUSZY PETYCJI JAKO UZUPEŁNIAJĄCEGO MATERIAŁU SPOŁECZNEGO W KONSULTACJACH

Przykładowo jeden z sygnatariuszy petycji wskazał: „Góry Suche, a zwłaszcza najbliższe otoczenie Sokołowska, posiadają wybitne, wyjątkowe w skali kraju walory krajobrazowe i przyrodnicze. To obok Pienin najbardziej malownicze i strome góry średnie w Polsce, co w połączeniu z narażeniem ich na brutalną antropopresję i małą powierzchnię wymaga objęcia szczególną ochroną.” - Rafał Kxxxxxxx, Kamienna Góra.

Komentarz ten dobrze oddaje jeden z głównych motywów społecznego poparcia dla rezerwatów: przekonanie, że Góry Suche są obszarem o ponadprzeciętnych walorach krajobrazowych i przyrodniczych, a ich ograniczona powierzchnia oraz presja inwestycyjna i turystyczna uzasadniają zastosowanie silniejszych form ochrony.

Kolejny komentarz wskazuje na istotny wymiar ekspercki i międzypokoleniowy społecznego poparcia dla projektowanych rezerwatów. Jedna z sygnatariuszek petycji napisała: „Jestem biologiem i pragnę zachowania dla przyszłych pokoleń unikalnej przyrody tych terenów.” - Maria Kxxxxxxx, Wrocław

Wypowiedź ta pokazuje, że poparcie dla utworzenia rezerwatów wyrażają również osoby posiadające przygotowanie przyrodnicze, dostrzegające unikalność tych terenów oraz konieczność ich ochrony z perspektywy odpowiedzialności wobec przyszłych pokoleń. Argument ten jest szczególnie istotny, ponieważ ochrona rezerwatowa nie służy wyłącznie bieżącym potrzebom lokalnym, lecz zabezpiecza wartości przyrodnicze, których utrata byłaby nieodwracalna.

Szczególnie istotne są również komentarze osób, które prowadziły na tym terenie obserwacje lub prace przyrodnicze. Jedna z sygnatariuszek petycji wskazała: „Robiłam kiedyś inwentaryzację herpetologiczną na tamtym terenie. Piękne stanowiska salamander, traszek grzebieniastych i innych gatunków. Miejsca te powinny być objęte ochroną.” - Maria Oxxxxxxx, Wrocław

Komentarz ten ma szczególne znaczenie, ponieważ odwołuje się nie do ogólnego wrażenia krajobrazowego, lecz do konkretnego doświadczenia terenowego i rozpoznania herpetologicznego. Wskazanie stanowisk salamandry plamistej, traszki grzebieniastej oraz innych gatunków płazów potwierdza wysoką wartość przyrodniczą obszaru i wzmacnia argument za objęciem go ochroną rezerwatową.

Wypowiedź ta koresponduje z uzasadnieniem przedstawionym w materiałach konsultacyjnych RDOŚ, w których podkreślono znaczenie projektowanych obszarów m.in. dla ochrony płazów. Pokazuje także, że społeczny głos poparcia dla rezerwatów opiera się nie tylko na emocjonalnym przywiązaniu do miejsca, lecz również na wiedzy przyrodniczej i doświadczeniu osób znających ten teren.

Wśród komentarzy pojawiają się również głosy osób zawodowo i społecznie związanych z turystyką górską oraz edukacją przyrodniczą. Jedna z sygnatariuszek petycji wskazała: „Jestem przewodnikiem sudeckim, przewodnikiem KPN oraz KWW. Natura jest mi najbliższa i trzeba ją chronić, szczególnie rzadkie i zagrożone gatunki.” - Agnieszka Mxxxxxxx, Karpacz

Komentarz ten pokazuje, że poparcie dla utworzenia projektowanych rezerwatów wyrażają także osoby od lat związane z górami, turystyką, krajoznawstwem i bezpośrednim kontaktem z przyrodą. Głos przewodniczki sudeckiej ma szczególne znaczenie, ponieważ pochodzi od osoby, która zna wartość obszarów górskich nie tylko z perspektywy rekreacyjnej, ale również edukacyjnej, krajobrazowej i przyrodniczej.

Wypowiedź ta wzmacnia argument, że ochrona rzadkich i zagrożonych gatunków powinna być traktowana jako jeden z podstawowych celów ustanowienia rezerwatów. Jednocześnie pokazuje, że odpowiedzialna turystyka i ochrona przyrody nie stoją ze sobą w sprzeczności — przeciwnie, trwała atrakcyjność turystyczna Gór Suchych i okolic Sokołowska zależy od zachowania ich naturalnego charakteru, różnorodności biologicznej i wyjątkowego krajobrazu.

Wyjątkowo istotny głos wśród komentarzy sygnatariuszy petycji dotyczy znaczenia rezerwatów jako najskuteczniejszej formy trwałej ochrony obszarowej. Jeden z sygnatariuszy wskazał: „Rezerwaty przyrody są obecnie jedyną skuteczną i trwałą, a możliwą wciąż do utworzenia formą ochrony obszarowej w Polsce, umożliwiającą zarazem długofalowe planowanie ochrony, w tym zabiegów ochrony czynnej — jeśli jest ona niezbędna, lub konsekwentnej ochrony biernej — jeśli jest ona możliwa lub konieczna. Niższe położenia górskie Sudetów są wciąż pełne niechronionych w ogóle lub tylko słabo chronionych, np. w formie obszarów Natura 2000, przyrodniczych skarbów, w tym bezcennych siedlisk niewystępujących nigdzie indziej w Polsce. Wiele z nich jest zagrożonych przez przemysł wydobywczy czy gospodarkę leśną. Rezerwaty to jedyna szansa dla przetrwania tych miejsc, a w powyższym przypadku propozycja opiera się o bardzo solidne podstawy naukowe.” - Mateusz Cxxxxxxx, Gdańsk

Komentarz ten zasługuje na szczególne uwzględnienie, ponieważ odnosi się do istoty ochrony rezerwatowej jako formy ochrony pozwalającej na długofalowe, planowe i skuteczne zabezpieczenie najcenniejszych obszarów przyrodniczych. Wskazuje również, że sama obecność innych form ochrony, w tym obszarów Natura 2000, nie zawsze zapewnia wystarczający poziom zabezpieczenia siedlisk i gatunków przed presją gospodarczą, inwestycyjną lub eksploatacyjną.

Wypowiedź ta wzmacnia argument, że w przypadku obszarów o wyjątkowych walorach przyrodniczych, krajobrazowych i geologicznych właściwą oraz proporcjonalną odpowiedzią administracji publicznej jest ustanowienie rezerwatu przyrody. Rezerwat daje bowiem możliwość określenia celów ochrony, sposobów ich realizacji oraz — w zależności od potrzeb przyrodniczych — stosowania ochrony czynnej albo biernej.

Szczególnie ważne jest również zwrócenie uwagi na niedostateczną ochronę wielu cennych siedlisk w niższych położeniach górskich Sudetów. Komentarz ten pokazuje, że projektowane rezerwaty nie powinny być traktowane jako działanie nadmiarowe, lecz jako konieczne uzupełnienie systemu ochrony przyrody tam, gdzie występują wyjątkowe wartości przyrodnicze, a dotychczasowe mechanizmy ochronne mogą okazać się niewystarczające.

Szczególnie rozbudowany i merytoryczny komentarz dotyczy Doliny Sokołowca, presji gospodarki leśnej, ochrony wód, erozji gleb oraz znaczenia rezerwatów dla atrakcyjności Sokołowska i całej Gminy Mieroszów. Jeden z sygnatariuszy petycji wskazał: „Szczególnie Dolina Sokołowca była przeeksploatowana w ostatnich latach. Pozysk na stromych stokach zaburzał tam stosunki wodne — widać było suche zręby, a potem przesuszone odnowienia. Również kopalnia melafiru potężnie odwadnia kompleks leśny na północnym ramieniu doliny, a są tam cenne lasy bukowe. Skoro więc sumują się negatywne wpływy, należy tam znacznie ograniczyć pozysk, a nawet go zaprzestać.

Również bardzo strome stoki gór, takich jak Stożek, nie powinny być gospodarczo eksploatowane. Wynika to z elementarnej wiedzy o erozji gleb i skał oraz z potrzeby ochrony wód.

Sokołowsko to wyjątkowy w skali Dolnego Śląska i kraju kurort, łączący walory estetyczne, uzdrowiskowe i przyrodnicze. Nie można dalej utrzymywać sytuacji, w której jeden z tych walorów — przyroda — nie jest skutecznie chroniony. Moje doświadczenie jako bywalca i miłośnika tego miejsca jest takie, że był okres, kiedy przestałem jeździć do Sokołowska i schroniska Andrzejówka, nie godząc się z widokiem zrębów od szczytów do dna dolin. Rozjeżdżone drogi leśne likwidowały możliwość uprawiania tam mojej ulubionej rekreacji — narciarstwa biegowego; zresztą nawet na MTB drogi były zbyt zniszczone.

Mam wybór, więc jeżdżę tam, gdzie przyroda jest lepiej chroniona. A przecież cała Gmina Mieroszów ma wybitne walory krajobrazowe i przyrodnicze, nawet na tle podobnych górskich okolic Wałbrzycha. Dodanie do tego dobrej ochrony środowiska tylko zwiększy atrakcyjność gminy.

Bardzo proszę, by moje uwagi były przekazane Burmistrzowi Mieroszowa z nadzieją na wsparcie przez gminę tego koniecznego projektu — bo dziś nie ma lepszej metody chronienia lasów niż utworzenie rezerwatu.” - Grzegorz Ixxxxxxx — Dolnoślązak, turysta i ekolog.

Komentarz ten pokazuje, że poparcie dla utworzenia rezerwatów wynika nie tylko z ogólnej troski o przyrodę, lecz także z konkretnych obserwacji dotyczących skutków dotychczasowego użytkowania terenu. Wskazano w nim na kumulację negatywnych oddziaływań: intensywny pozysk drewna na stromych stokach, zaburzenia stosunków wodnych, przesuszenie odnowień, presję związaną z działalnością kopalni melafiru, erozję oraz degradację dróg leśnych.

Wypowiedź ta szczególnie wzmacnia argument za objęciem ochroną rezerwatową Doliny Sokołowca oraz Masywu Stożka Wielkiego. Obszary te pełnią bowiem funkcje nie tylko siedliskowe i krajobrazowe, ale również wodochronne, glebochronne, klimatyczne i rekreacyjne. Strome stoki, lasy bukowe, potoki, źródliska oraz naturalny charakter dolin wymagają ochrony trwałej, a nie wyłącznie deklaratywnej.

Istotne jest także zwrócenie uwagi na znaczenie przyrody dla atrakcyjności Sokołowska jako miejscowości o wyjątkowych walorach krajobrazowych, uzdrowiskowych i turystycznych. Komentarz wskazuje, że degradacja krajobrazu leśnego może zniechęcać osoby odwiedzające region, natomiast skuteczna ochrona przyrody może wzmacniać potencjał turystyczny i promocyjny Gminy Mieroszów.

W ocenie Stowarzyszenia OKO na SOKO wypowiedź ta dobrze pokazuje, że utworzenie rezerwatów nie jest działaniem przeciwko rozwojowi gminy, lecz przeciwnie — może stanowić warunek odpowiedzialnego rozwoju opartego na zachowaniu tych wartości, które budują wyjątkowość Sokołowska, Gór Suchych i całej gminy.

Wśród komentarzy sygnatariuszy petycji znajdują się również głosy osób rozpoznawalnych publicznie, związanych z kulturą i życiem społecznym, które zwracają uwagę na dziedzictwo przyrodnicze i krajobrazowe Sokołowska oraz Gór Suchych. Jedna z sygnatariuszek petycji wskazała: „Przyroda i unikalny charakter tego miejsca to dziedzictwo, które należy chronić.” - Agata Pxxxxxxx, Warszawa

Komentarz ten dobrze oddaje społeczny i kulturowy wymiar ochrony projektowanych rezerwatów. Przyroda tego obszaru nie jest wyłącznie zasobem biologicznym, ale również elementem tożsamości miejsca, jego krajobrazu, historii, atrakcyjności i dziedzictwa. Ochrona rezerwatowa służy więc nie tylko zachowaniu siedlisk i gatunków, lecz także zabezpieczeniu unikalnego charakteru Sokołowska i jego otoczenia dla przyszłych pokoleń.

W komentarzach sygnatariuszy pojawiają się również głosy sprzeciwu wobec dalszej presji przemysłowej i eksploatacyjnej na obszary cenne przyrodniczo, krajobrazowo i historycznie. Jeden z sygnatariuszy petycji wskazał: „Nie zgadzam się z rabunkową gospodarką kopalni melafiru w Rybnicy Leśnej. Nie zgadzam się na niszczenie przyrody w imię zarobku jednego podmiotu. Nie zgadzam się na niszczenie przyrody i szlaków turystycznych. Nie zgadzam się na niszczenie miejsc historycznych. Nie zgadzam się na niszczenie Sokołowska.” - Damian Zxxxxxxx, Wałbrzych

Komentarz ten, choć wyrażony językiem emocjonalnym, dobrze oddaje istotną część społecznych obaw związanych z przyszłością tego obszaru. Sygnatariusz wskazuje na konflikt pomiędzy dalszą presją eksploatacyjną a potrzebą ochrony przyrody, krajobrazu, szlaków turystycznych, miejsc historycznych oraz unikalnego charakteru Sokołowska.

W ocenie Stowarzyszenia OKO na SOKO głos ten zasługuje na uwzględnienie jako przykład społecznego sprzeciwu wobec traktowania najcenniejszych terenów przyrodniczych wyłącznie przez pryzmat krótkoterminowych korzyści gospodarczych. Projektowane rezerwaty mogą stanowić realne narzędzie zabezpieczenia wartości, które mają znaczenie nie tylko przyrodnicze, lecz także społeczne, historyczne, krajobrazowe i turystyczne.

Wypowiedź ta potwierdza również, że część osób związanych z regionem postrzega utworzenie rezerwatów jako konieczną odpowiedź na narastającą presję inwestycyjną, wydobywczą i turystyczną. Ochrona rezerwatowa może w tym kontekście służyć zachowaniu równowagi pomiędzy korzystaniem z przestrzeni a ochroną dobra wspólnego, jakim są przyroda, krajobraz i dziedzictwo Sokołowska oraz Gór Suchych.

Na potrzebę objęcia ochroną również projektowanego rezerwatu „Osuwiska koło Grzmiącej” zwraca uwagę jeden z sygnatariuszy petycji, mieszkaniec Grzmiącej: „Teren Osuwiska koło Grzmiącej wybitnie zasługuje na ochronę ze względu na walory przyrodnicze i geologiczne. Obecnie jest dewastowany przez uczestników nielegalnych wyścigów motocrossowych. Ochrona obszaru będącego rezerwatem formalnie doda więcej możliwości egzekwowania prawa w zakresie zakazu jazdy jednośladami. Utworzenie rezerwatu Dolina Sokołowca jest konieczne ze względu na tylko pozornie kontrolowane pozyskiwanie kruszywa, co pozwoli uchronić przed dewastacją tę część gminy. Wymienione powyżej propozycje rezerwatów oraz Stożek Wielki i Góra Zamkowa charakteryzują się unikalną fauną i florą sudecką, dlatego te obszary zasługują na szczególną ochronę.” - Mirosław Kxxxxxxx, Grzmiąca

Komentarz ten wskazuje na dwa istotne aspekty społecznego poparcia dla projektowanych rezerwatów. Po pierwsze, podkreśla wyjątkowe walory przyrodnicze i geologiczne obszaru „Osuwiska koło Grzmiącej”, co jest zgodne z charakterem tej propozycji jako obszaru o szczególnych wartościach krajobrazowych, geologicznych i siedliskowych. Po drugie, zwraca uwagę na praktyczny wymiar ochrony rezerwatowej — możliwość skuteczniejszego przeciwdziałania presji związanej z nieuprawnionym ruchem pojazdów terenowych, degradacją ścieżek, niszczeniem siedlisk oraz zakłócaniem spokoju dzikiej fauny.

Wypowiedź ta pokazuje również, że mieszkańcy terenów sąsiadujących z projektowanymi rezerwatami dostrzegają realne zagrożenia wynikające z niekontrolowanej lub nadmiernej presji na przyrodę. Dotyczy to zarówno ruchu motocrossowego i pojazdów terenowych, jak i szerszych obaw związanych z eksploatacją zasobów naturalnych oraz degradacją krajobrazu.

W ocenie Stowarzyszenia OKO na SOKO głos ten zasługuje na uwzględnienie jako przykład lokalnej obserwacji wskazującej, że ustanowienie rezerwatów może wzmocnić realną ochronę obszarów szczególnie wrażliwych. Rezerwaty przyrody nie tylko zabezpieczają cenne siedliska, gatunki oraz formy geologiczne, lecz także porządkują sposób korzystania z terenu i ułatwiają egzekwowanie zasad ochrony.

Komentarz ten wzmacnia argument, że projektowane rezerwaty „Osuwiska koło Grzmiącej”, „Dolina Sokołowca”, „Stożek Wielki” oraz „Zamkowa Góra” powinny być postrzegane jako spójny system ochrony najcenniejszych fragmentów przyrody Gór Suchych i pogranicza Gminy Mieroszów, Głuszycy oraz Wałbrzycha.

Wnosimy zatem o uwzględnienie komentarzy z petycji, w tym powyższych jako uzupełniającego materiału społecznego w toku konsultacji oraz jako potwierdzenia, że utworzenie projektowanych rezerwatów znajduje szerokie i autentyczne poparcie społeczne.

PODSUMOWANIE

Stowarzyszenie OKO na SOKO w pełni popiera utworzenie projektowanych rezerwatów przyrody na terenie Nadleśnictwa Wałbrzych.

Wnosimy o ustanowienie rezerwatów przyrody zgodnie z propozycjami przedstawionymi przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska we Wrocławiu.

Zgłaszamy uwagi do przedstawionych propozycji jedynie dotyczące nazw dwóch planowanych rezerwatów.

Wnosimy o uwzględnienie petycji podpisanej przez 1167 osób oraz merytorycznych komentarzy sygnatariuszy petycji jako uzupełniającego materiału społecznego w toku konsultacji.

Jednocześnie podkreślamy, że ochrona najcenniejszych obszarów przyrodniczych nie jest zagrożeniem dla lokalnej wspólnoty, lecz inwestycją w jej przyszłość, jakość życia, bezpieczeństwo środowiskowe, krajobraz, tożsamość miejsca i dobro wspólne.

Marek Szymczak - Prezes Zarządu

Załączniki:

Tabela na uwagi lub opinie Dolina Sokołowca
Tabela na uwagi lub opinie Stożek Wielki
Treść petycji społecznej „TAK dla nowych rezerwatów przyrody w gminie Mieroszów i Sokołowsku” wraz z listą 1167 sygnatariuszy petycji, którzy wyrazili zgodę na udostępnienie tutejszemu urzędowi danych osobowych; stan na dzień 22 czerwca 2026 r..
Zestawienie 245 komentarzy sygnatariuszy petycji popierających utworzenie projektowanych rezerwatów przyrody.