Dlaczego powstała Cywilna Obrona Totalna?

Od ponad 15 lat angażuję się w różne inicjatywy społeczne związane z obroną cywilną, bezpieczeństwem i wyszkoleniem strzeleckim.

Brałem udział w posiedzeniach komisji sejmowych, spotkaniach na poziomie centralnym, wojewódzkim, w rozmowach z przedstawicielami samorządów, rad gmin i różnych instytucji. Tych spotkań było naprawdę wiele.

Łączyła je jedna rzecz.

Były doskonałe idee. Były świetne założenia. Były deklaracje polityków i urzędników, które często były miodem na moje uszy. Za każdym razem można było odnieść wrażenie, że teraz naprawdę coś się zmieni.

Ale najczęściej nic z tego się nie wydarzyło.

Niezależnie od opcji politycznej, regionu czy szczebla administracji kończyło się podobnie. Na markowaniu działań, budowaniu wizerunku, zbijaniu politycznego kapitału albo nieudolnym wdrażaniu projektów, które w swoich założeniach potrafiły być naprawdę dobre.

Po tych wszystkich latach przestałem wierzyć, że ktoś zrobi to za nas.

Dlatego postanowiłem działać i inspirować lokalnie.

Tak powstała Cywilna Obrona Totalna

Razem z moim zespołem zebraliśmy szerokie spektrum kompetencji, doświadczeń, przykładów i procedur działania. Analizowaliśmy rozwiązania stosowane w krajach skandynawskich, państwach bałtyckich i Szwajcarii.

Przeprowadziliśmy również pogłębioną analizę tego, co od 2014 roku wydarzyło się i nadal dzieje się na Ukrainie. Interesuje nas nie tylko to, jak prowadzone są działania zbrojne, ale przede wszystkim to, jak w warunkach wojny funkcjonują zwykli ludzie, lokalne społeczności, samorządy, wolontariusze i organizacje społeczne.

Jak radzą sobie bez prądu, wody i łączności? Jak organizują ewakuację? Jak opiekują się dziećmi, seniorami i osobami zależnymi? Jak przekazują informacje? Jak dzielą zadania? Co zadziałało, a co okazało się błędem?

Z tych doświadczeń powstał projekt Cywilna Obrona Totalna.

Nie chcemy bezmyślnie kopiować zagranicznych rozwiązań. Chcemy wyciągać z nich wnioski i przekładać je na polskie realia — na możliwości naszych rodzin, sąsiadów, wspólnot mieszkaniowych, osiedli, sołectw, gmin i powiatów.

Wiem, jaki potencjał mają lokalne społeczności

Od ponad ośmiu lat jestem aktywnym założycielem i członkiem grupy sąsiedzkiej na warszawskim Żoliborzu.

Na własne oczy zobaczyłem, jaki potencjał ma tego typu oddolna działalność, jeżeli uda się zachować apolityczność, transparentność i zwykłe ludzkie zaufanie.

Stworzyliśmy grupę ludzi w wieku od kilkunastu do prawie 90 lat. Ludzi o różnych poglądach, doświadczeniach, możliwościach i umiejętnościach. Mimo tych różnic potrafimy ze sobą współpracować, realizować wspólne przedsięwzięcia i pomagać sobie wtedy, kiedy jest to potrzebne.

To doświadczenie jeszcze mocniej uświadomiło mi, że siła tkwi w dobrze zorganizowanych małych społecznościach.

Zaczynamy od siebie i własnej rodziny. Potem jest sąsiad, klatka schodowa, blok, osiedle, sołectwo, gmina, a może powiat.

W sytuacji kryzysowej nie ma znaczenia, jakie poglądy ma człowiek mieszkający za ścianą. Znaczenie ma to, czy się znacie. Czy macie do siebie numer telefonu. Czy wiecie, kto potrafi udzielić pierwszej pomocy, kto ma samochód, kto może zająć się dziećmi, kto pomoże osobie starszej, kto zna budynek, kto ma narzędzia, a kto potrafi zachować spokój i zorganizować innych.

Zaufanie społeczne i zaufanie do własnego sąsiada są ogromnym kapitałem w każdej sytuacji kryzysowej.

W Polsce mamy ludzi. Trzeba ich połączyć

W różnych częściach Polski od lat działają ludzie, którzy wydają własne pieniądze i poświęcają prywatny czas, realizując działania pro publico bono.

Robią to w ramach dziesiątek organizacji społecznych, grup sąsiedzkich, ochotniczych straży pożarnych, stowarzyszeń, fundacji, klubów, zespołów ratowniczych i nieformalnych inicjatyw.

To jest ogromny potencjał.

Nie musimy wszystkiego budować od zera. Musimy tych ludzi odnaleźć, połączyć, dać im dobre procedury i nauczyć ich współdziałania.

Właśnie na tym powinna opierać się Cywilna Obrona Totalna.

Na społeczeństwie, które jest w stanie działać samodzielnie przez pierwsze trzy dni kryzysu, przez tydzień, a jeżeli sytuacja będzie tego wymagała — nawet dłużej. Bez natychmiastowej pomocy instytucji centralnych czy samorządowych, które w pierwszych godzinach i dniach mogą być przeciążone albo same mierzyć się ze skutkami kryzysu.

Nie chodzi o zastępowanie państwa, służb czy samorządów.

Chodzi o to, żeby nie być wobec nich całkowicie bezradnym.

Najpierw scenariusz i procedura. Sprzęt jest na końcu

Wszyscy zaczynają od sprzętu.

Kupowane są agregaty, radiotelefony, plecaki, apteczki i inne wyposażenie. Często bez określenia funkcji celu, bez przygotowanych procedur i bez wyszkolenia ludzi, którzy mają z tego sprzętu korzystać.

Środki są dostępne, więc trzeba je szybko wydać.

My proponujemy inne podejście.

Najpierw dokładnie określamy scenariusze, które mogą się wydarzyć. Potem ustalamy zadania, procedury, zakres odpowiedzialności i potrzebne kompetencje. Następnie szkolimy ludzi i ćwiczymy współdziałanie.

Dopiero na końcu kupujemy sprzęt — taki, który jest adekwatny do realnego zagrożenia, konkretnych zadań i budżetu, którym dysponujemy.

Nie przygotowujemy ludzi wyłącznie na wojnę.

Dobrze zorganizowana społeczność będzie potrzebna również podczas powodzi, pożaru, długotrwałej awarii energetycznej, skażenia, zerwania łączności, katastrofy infrastrukturalnej, konieczności ewakuacji czy przerwania dostaw podstawowych usług.

Nie chcemy straszyć ludzi.

Chcemy ich przygotowywać.

Przećwiczone społeczeństwo, które zna podstawowe procedury i oswoiło możliwe scenariusze, jest społeczeństwem odpornym.

To są żołnierze i funkcjonariusze, którzy wiedzą, że podczas wykonywania swoich zadań ich rodziny nie pozostaną bez pomocy. To są ratownicy i strażacy, którzy mają dokładnie tę samą potrzebę. To są w końcu sołtysi, wójtowie, burmistrzowie i inni samorządowcy, którzy będą mogli chodzić z podniesioną głową wśród mieszkańców, ponieważ w ramach dostępnych środków i możliwości zrobili wszystko, co rzeczywiście można było zrobić.

Dlaczego uruchamiamy Patronite?

Uruchamiam Patronite razem z moim zespołem, ponieważ — jakbyśmy na to nie patrzyli — działalność społeczna kosztuje.

Nie liczę nawet prywatnego czasu.

Mówię o fizycznie wydawanych pieniądzach. O kosztach analiz, przygotowywania materiałów, utrzymywania strony, wyjazdów, spotkań, konsultacji, organizowania ćwiczeń, testowania procedur i udostępniania wiedzy.

Każdy, kto działa społecznie, dokładnie wie, ile to kosztuje.

Z osobistego punktu widzenia często nie ma w tym żadnej logiki. Wydajemy prywatne pieniądze i poświęcamy czas, który moglibyśmy przeznaczyć na pracę, rodzinę albo odpoczynek.

A jednak robimy to dalej, ponieważ tak trzeba.

Ja, moi koledzy i koleżanki oraz tysiące ludzi działających społecznie w całej Polsce nie czekamy już na idealne rozwiązania systemowe. Będziemy chronić i wspierać nasze lokalne społeczności niezależnie od tego, czy ktoś to zauważy i doceni.

Dzięki Patronite chcemy tworzyć i udostępniać:

• analizy realnych zagrożeń;

• scenariusze sytuacji kryzysowych;

• procedury działania dla rodzin i lokalnych społeczności;

• checklisty i materiały szkoleniowe;

• narzędzia dla liderów lokalnych, organizacji społecznych i samorządów;

• opracowania doświadczeń Ukrainy oraz innych państw;

• ćwiczenia pilotażowe i wnioski z ich realizacji;

• metodyczny model budowania lokalnej odporności.

Jeżeli uznacie, że ta praca ma sens — wspomóżcie nas.

Jeżeli nie chcecie albo nie możecie tego zrobić — częstujcie się naszą wiedzą. Korzystajcie z materiałów, udostępniajcie je i rozmawiajcie ze swoimi sąsiadami.

My i tak będziemy robić swoje.

Obrona cywilna zaczyna się za ścianą — od Twojego sąsiada.