Inny Świat Podcast

Kochani Patroni, kochane Patronki. Przez nieuwagę i zagapienie nie wysyłaliśmy wam od marca lektur dodatkowych do opublikowanych odcinków. Bardzo za to przepraszamy! Poniżej znajdziecie zaległą listę, poczynając od rozmowy z Martą Havryshko o ukraińskim ultranacjonalizmie, na odcinku “Odpowiedź krytykom” kończąc. Od teraz lektury uzupełniające będziecie mogli znaleźć w postach tu na Patronite i w swoich skrzynnkach mejlowych. Miłej lektury!

W najnowszym odcinku dzielę się z Wami refleksjami po lekturze książki Zbigniewa Parafianowicza Kłopot z Zełenskim. W moim przekonaniu nie jest to wcale książka portretująca samego prezydenta Ukrainy, lecz raczej zbiorowy portret polskiej klasy politycznej, która poprzez opinie o nim przedstawia własne horyzonty myślowe i ujawnia meandry polskiej polityki. Z wypowiedzi zebranych przez autora książki wyłania się niestety smutny obraz Polski jako państwa bez rozsądnej wizji polityki międzynarodowej, bez polityków umiejętnie zabiegających o realizację własnych celów i bez politycznej samodzielności w stosunku do własnych sojuszników.

W najbliższym odcinku postanowiłem zająć się lekturą Porozumienia o współpracy, które podpisały właśnie zgodnie Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone Ameryki. Zastanawiam się czy oznacza to rzeczywiście krok w stronę zakończenia wojny czy też należy porozumienie to traktować w sposób bardziej podejrzliwy lub zdystansowany. Próbuję też ustalić, co właściwie oznaczają zawarte w dokumencie postanowienia, na jaki możliwy rozwój wypadków wskazują i jaki rysują bilans dotychczasowego konfliktu. Innymi słowy: kto wydaje się tu przegrywać lub wygrywać i co to w ogóle w przypadku obu stron znaczy.

W najnowszym odcinku rozmawiam ze wschodzącą gwiazdą Substacka, autorką świetnego bloga „Wordliness – The Threads connecting geopolitics”. Nel Bonilla jest doktorantką specjalizującą się w socjologii migracji, geografii społecznej i studiach nad konfliktami. Kończy rozprawę o relacjach między przestępczością zorganizowaną a migracją. Ale rozmawiać będziemy o jej tekstach na blogu, gdzie analizuje on w sposób fascynujące przemiany w architekturze zachodnich krajów, głównie w kontekście postępującej ich przemiany w państwa-bunkry po to, żeby przygotować się na nadchodzące przemiany systemu światowego. Rozmawiamy też o strategiach fragmentacji, które imperialistyczne centrum od dekad stosuje przeciw swoim potencjalnym rywalom oraz o tym czy wielobiegunowość jest źródłem szczęścia czy może jednak cierpień.

W kolejnym odcinku z cyklu poświęconego kondycji polskiej lewicy pozaparlamentarnej rozmawiam z przewodniczącym stowarzyszenia Historia Czerwona, zajmującego się propagowaniem historii polskiego ruchu robotniczego. Rozmawiamy więc, jak zwykle, o tym jak lewica reaguje na gwałtownie zmieniający się świat, ale ze szczególnym uwzględnieniem jej potyczek z historią, również własną. Poruszamy więc temat polityki historycznej, różnych nurtów współczesnej historiografii (fenomen ludowej historii), wpływu antykomunizmu na myślenie o przeszłości i teraźniejszości. Na koniec komentujemy najnowszą burzę wokół obecności kultu UPA na Ukrainie, którą polska klasa komentatorska wydaje się właśnie odkrywać.

W najnowszym odcinku omawiam trzy książki poświęcone ludobójstwu w Gazie. Dwie z nich zostały właśnie wydane w języku polskim, trzecia (jeszcze) nie. Zastanawiam się też nad tym, na ile dyskurs o Palestynie przechodzi rodzaj przesycenia i czy nie należy zacząć mówić głośno o jego ograniczeniach. Pokazuję też, że zachowania mediów głównego nurtu w odniesieniu do tego tematu (choć nie tylko tego) powinny wywoływać nasze bezbrzeżne oburzenie.

W Polsce punktem orientacyjnym wszelkich publicznych dyskusji o polityce międzynarodowej są Stany Zjednoczone jako gwarant stabilności, bezpieczeństwa i wysokich standardów. Nie ma możliwości rozmawiania bez przyjęcia tego założenia, a dyskutowanie jego sensowności w ogóle nie wchodzi w grę. Tymczasem problem polega na tym, że takich Stanów Zjednoczonych po prostu nie ma. USA jest bowiem aktorem, który utrzymuje swoją globalną hegemonię – zwłaszcza dziś w czasach transformacji ku światowi wielobiegunowemu – poprzez chaos, destrukcję i destabilizację. Tylko one bowiem, w przeciwieństwie do wszystkich innych państw, są w stanie wykorzystać kryzysy a nawet katastrofy do pogłębienia swych wpływów. Panoramę świata utrzymywanego w stałym klinczu zarządzania chaosem – ze szczególnym uwzględnieniem dramatu Unii Europejskiej – stworzył niedawno Thomas Fazi, którego wywiad omawiam w najnowszym odcinku.

Lektury dodatkowe

Kolejna odsłona naszego cyklu, w którym rozmawiamy o kondycji i przyszłości polskiej lewicy i tym, co ma ona do zaproponowania we współczesnym, dynamicznie zmieniającym się i pełnym gwałtownych wstrząsów świecie. Tym razem będziemy zastanawiać się, jak problemy te wyglądają od strony ruchów społecznych i związków zawodowych, ale nie będziemy stronić od szerszych diagnoz na temat momentu historii, w którym się aktualnie znajdujemy. Jarosław Urbański – socjolog, działacz społeczny. Współzałożyciel Federacji Anarchistycznej i koordynator Ogólnopolskiego Związku Zawodowego „Inicjatywa Pracownicza”. Pracownik Zachodniego Ośrodka Badań Społecznych i Ekonomicznych w Gorzowie Wielkopolskim. Autor m.in książek: Globalizacja a konflikty lokalne (2002), Prekariat i nowa walka klas. Przeobrażenia współczesnej klasy pracowniczej i jej form walki (2014), Społeczeństwo bez mięsa. Socjologiczne i ekonomiczne uwarunkowania wegetarianizmu (2016), Strajk. Historia buntów pracowniczych (2024).

Czy mamy dziś do czynienia z globalną konfrontacją, której stawką jest dominacja nad światem dzięki odkryciu generalnej sztucznej inteligencji? Czy musimy włączyć się do tej walki, żeby wyprzedzić w rozwoju autorytarne Chiny? Tak chcieliby przedstawić wyzwania związane z rozwojem AI nasi zachodni technokraci, oligarchowie i technofeudałowie. Ale czy taki obraz rzeczywistości nie odzwierciedla przede wszystkim ich własnych planów i rojeń? Czy jest na pewno prawdą, że wszyscy na świecie (w tym Chiny) traktują ten problem tak samo? W tym odcinku będę się zastanawiał nad zagrożeniami wynikającymi z rozwoju AI, ale też nad politycznymi, społecznymi i ekonomicznymi konsekwencjami myślenia o nim w kategoriach wyścigu zbrojeń. Może nie jest jeszcze za późno, żeby poddać ten proces społecznej kontroli, żeby rozwój technologiczny wreszcie zaczął służyć ogółowi ludzkości?

W najnowszym odcinku z cyklu „Lektury” zastanawiam się nad tym dlaczego transformacja energetyczna a szerzej dyskurs walki z kryzysem klimatycznym zniknął z pierwszych stron europejskiej opinii publicznej i z kart agendy UE. Chodzi o polityczny i energetyczny bilans porozumień paryskich i związanej z nimi polityki. Komentuję przy okazji tekst Thomasa Fazi, który od dawna postuluje politykę lewicową opartą na powrocie do państw narodowych a pozytywny przykład rozwiązywania dylematu między ochroną klimatu a ekonomicznym rozwojem oraz polityką międzynarodową widzi w Chinach.

W debacie publicznej naszych krajów, w Polsce w szczególności, nieustannie powtarza się przekonanie, że „socjalizm nie działa”. Może to i ciekawa idea – mówią Ci, którzy nie chcą jej przedstawicieli od razu wtrącać do więzień albo celi śmiechu – ale w praktyce się nie sprawdza. Gdy tylko próbowano wcielić ją w życie od razu pokazywała swą utopijną a nawet zbrodniczą naturę. To przekonanie jest tak szeroko rozpowszechnione, że już nikt nie czuje się nawet w obowiązku go dyskutować a czasem nawet powtarzać. To już jakoś po prostu „wiadomo”. I jest to tak oczywiste, że przekonanie to podziela też spora część lewicy, tym samym odbierając sobie na wstępie pole manewru w dyskusjach z prawicą i liberałami. To przekonanie jest jednak po prostu fałszywe. Jak pokazują badania, między innymi to, które przeczytam dzisiaj z wami, kraje socjalistyczne nie tylko były w stanie w znaczący sposób poprawić byt swoich mieszkańców, ale w kluczowych kwestiach robiły to lepiej niż kraje kapitalistyczne. Nie wierzycie? To sprawdźcie.