Inny Świat Podcast

Kochani Patroni, kochane Patronki. Przez nieuwagę i zagapienie nie wysyłaliśmy wam od marca lektur dodatkowych do opublikowanych odcinków. Bardzo za to przepraszamy! Poniżej znajdziecie zaległą listę, poczynając od rozmowy z Martą Havryshko o ukraińskim ultranacjonalizmie, na odcinku “Odpowiedź krytykom” kończąc. Od teraz lektury uzupełniające będziecie mogli znaleźć w postach tu na Patronite i w swoich skrzynnkach mejlowych. Miłej lektury!

Nie zmieścimy całej prawdy o Polsce Ludowej w jednym odcinku podcastu. Ale nie to jest naszym zadaniem, wbrew pozorom. Chodzi raczej o to, że aby przybliżyć się do możliwie pełnej wiedzy i obiektywnego rozumienia PRL, trzeba wyjść poza wąskie propagandowe schematy polityki historycznej i ideologicznych dyskredytacji. Spojrzeć na okres Polski Ludowej w całej jej złożoności. Mamy akurat świetny pretekst do takiej dyskusji, bo właśnie ukazała się po polsku książka Polska Ludowa. Historia prawdziwa pod redakcją Pawła Dybicza. Właśnie z redaktorem tej książki rozmawiam tym razem o państwowości PRL, przemianach gospodarczych, społecznych i kulturowych tego okresu. A także o pamięci III RP na temat swojej poprzedniczki oraz o tym, jak pamiętanie o Polsce Ludowej wpływa na nasze wizje przyszłości. Paweł Dybicz – publicysta, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie studiował historię, dziennikarstwo i nauki polityczne. Dziennikarz „Sztandaru Młodych”, od 1995 w „Przeglądzie Tygodniowym”, a następnie w „Przeglądzie”, gdzie jest I zastępcą redaktora naczelnego. Redaktor wielu książek w tym m.in. trzytomowej serii tekstów Andrzeja Walickiego PRL i skok do neoliberalizmu czy dwóch tomów Andrzeja Werblana Prawda i realizm.

W tym odcinku cyklu „Lektury” przyglądam się awanturze o Grenlandię, która wstrząsnęła krajami NATO i wywołała szereg mniej lub bardziej poważnych dyskusji wokół przyszłości sojuszu i szerzej Zachodu. Przyglądam się tekstom poświęconym klimatycznym, geopolitycznym, gospodarczym aspektom tej dyskusji i roli Grenlandii w istotnych sprzecznościach obecnego systemu światowego. Ale wcześniej kilka refleksji o obradach forum z Davos, trochę na poważnie a trochę, siłą rzeczy, na śmiesznie.

W naszym podcaście znów skupiamy uwagę na Iranie. Od kilku tygodni jest on bowiem przestrzenią dramatycznych wydarzeń, których konsekwencje mogą być dalekosiężne nie tylko dla mieszkańców kraju, ale dla nas wszystkich. Protesty wywołane upadkiem irańskiego rialu przekształciły się w brutalną konfrontację, w której problemy wewnętrzne państwa ustąpiły miejsca brutalnej operacji zmiany reżimu. W powodzi propagandowych przekazów i narracji próbujemy odnaleźć możliwość zadania podstawowych pytań, poddania analizie dynamiki wydarzeń i sił uczestniczących w rozruchach. Staramy się także zastanowić nad tym, co najpewniej przyniesie najbliższa przyszłość.

W pierwszym odcinku nowego roku postanowiłem tchnąć nieco optymizmu. W związku z tym zamiast omawiać różne mniej lub bardziej (raczej mniej lub bardziej) realistyczne „plany pokojowe” w sprawie wojny na Ukrainie, skupiam się na tekście, który zupełnie inaczej podchodzi do tych kwestii. Chodzi o Portfolio dla prawdziwego pokoju na Ukrainie sporządzone przez The Transnational Foundation for Peace and Future Research (TFF) założone w 1986 roku. Podstawową zaletą tego dokumentu nie są konkretne rozwiązania, które magicznie rozwiążą konflikt, ale całkowita zmiana paradygmatu myślenia. To pokój i jego zabezpieczenie jest tu w centrum uwagi, a nie militaryzm i bezpieczeństwo budowane na odstraszaniu. Przeczytajcie, oby w tę stronę zmierzała nasza kultura polityczna!

W najnowszym odcinku „Lektur” chciałbym zająć się sytuacją wokół Wenezueli. Po pierwsze, pokazać, o co chodzi w eskalacji napięć związanych przygotowywaną inwazją Stanów Zjednoczonych. Po drugie, jaka jest historia prób destabilizacji systemu boliwariańskiego przez USA i podległe mu think tanki, fundacje, partie opozycyjne, itd. Po trzecie, zastanawiam się nad tym, czy ewentualna wojna rzeczywiście tak bardzo się Stanom Zjednoczonym opłaca. Po czwarte wreszcie, poświęcam więcej czasu na próbę podsumowania osiągnięć i błędów ruchu chavistowskiego, sięgając pamięcią do lat 90.

LIVE Książki 2025. Rozmowa z Romanem Kurkiewiczem i Karoliną Cieślik-Jakubiak.

W najnowszym odcinku rozmawiam z dwoma spośród autorów raportu Narodziny dyskursu doskonałości naukowej z ducha terapii szokowej. Autorzy przedstawiają w nim jak coraz ściślejsza kontrola jakości wytrwarzanej na uniwersytetach wiedzy szła w parze z postępującym ograniczaniem finansowania uczelni i podporządkowywania ich kapitalistycznym zasadom. Nasza rozmowa pokazuje, że nauka wyższa nie jest w żaden sposób oddzielona od pozostałych aspektów życia społecznego, lecz podlega tym samym mechanizmom, co wszystkie pozostałe jego dziedziny. Powstaje w ten sposób pytanie jak szukać na uczelniach refleksji krytycznej albo jak ją uprawiać w warunkach postępującego neoliberalizmu. Dr Jakub Krzeski – adiunkt na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych Uniwerstytetu Mikołaja Kopernika i współpracownik Pracowni Komunikacji naukowej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dr hab. Krystian Szadkowski – adiunkt na Wydziale Filozoficznym UAM, członek Pracowni Komunikacji Naukowej.

W najnowszym odcinku z cyklu „Lektury” odpowiadam na hit piece, który na mój temat opublikowała „Krytyka Polityczna”. Ponieważ tekst ten nie jest polemiką, również ja pozwalam sobie na większą swobodę wypowiedzi, choć myślę, że najważniejsze wątki i tak jakoś – na ile pozwala skrótowa forma – wybrzmiały.

Historia Chińskiej Republiki Ludowej, w tym zwłaszcza w okresie rządów Mao Zedonga jest w zachodnich demokracjach niemal w całości zepchnięta do kroniki kryminalnej. Podobnie zresztą jak każda próba budowania alternatywnego systemu politycznego wobec kapitalizmu. Wyliczanie zbrodni, klęsk i katastrof tych przedsięwzięć ma jednak przede wszystkim odwracać uwagę od dyskusji, w której można byłoby wspomnieć o jakichkolwiek ich sukcesach. A tych, niezależnie od ciemnych i zbrodniczych stron, nie brakuje. W tym odcinku pokazuję, że bilans Mao Zedonga w kwestiach gospodarczych był na przykład całkiem dobry. To jego epoka dała impuls i zbudowała podstawy dzisiejszej potęgi i znaczenia Chin. Dlatego historię rewolucji XX wieku i systemów alternatywnych wobec kapitalizmu trzeba czytać dialektycznie, bo tylko w ten sposób można na poważnie szukać dróg wyjścia z coraz bardziej autorytarnego kapitalizmu naszych czasów.

W najnowszym odcinku rozmawiam nie tylko z Jarosławem Pietrzakiem, ale także ze specjalnym gościem – Łukaszem Kozakiem z Akcji Socjalistycznej. A naszym tematem jest geopolityka Gazy. Czyli to, jak izraelskie ludobójstwo Palestyńczyków wpisuje się w dynamikę regionu, systemu światowego a także samej Polski. Mówimy więc o krajach arabskich i kondycji imperializmu amerykańskiego, o niedawno przegłosowanej rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ legitymizującej „plan pokojowy” Trumpa, wreszcie: o fabryce trotylu w Bydgoszczy, który wypełnia pociski spadające na Gazę.

Mówi się, że wojna w Sudanie to zapomniana wojna, a wiedzę o niej przysłaniają inne konflikty, bliższe nam geograficznie, społecznie i kulturowo. Z pewnością tak jest, ale czy forma przypominania o niej, obecna w mediach korporacyjnych, wyczerpuje jej prawdziwy obraz? W tych „Lekturach” postanowiłem pokazać, że konflikt w Sudanie, jakkolwiek posiada wiele cech wojny domowej, jest zarazem kolejnym przykładem regionalnej wojny o niemal globalnym zasięgu. I uczestniczą w niej nie tylko skłócone frakcje sudańskiej klasy politycznej czy różne grupy polityczne lub etniczne, ale także lokalni oraz globalni gracze światowej polityki.