Inny Świat Podcast

Czy w przyszłym Sejmie znajdzie się miejsce dla ugrupowania lewicowego? I jeśli tak, czy będzie to oznaczać lepsze czasy dla strony pracowniczej, skoro jak dotąd najwięcej uzyskała w kadencji bez „lewicy” w parlamencie? Jak doszło do tego, że wyborcy o lewicowych poglądach często zamiast głosować na parlamentarną lewicę życzą jej rychłego upadku oczekując na pojawienie się „czegoś nowego”, bardziej autentycznego? Skąd wzięła się ta dezorientacja i jak lewica doprowadziła się do sytuacji, w której rozgląda się za patronami a to wśród liberałów, a to wśród prawicowców? O tym i paru innych ważnych kwestiach dla oceny historii, teraźniejszości i przyszłości lewicy w Polsce, rozmawiam z Rafałem Chwedorukiem. Rafał Chwedoruk - politolog, komentator polityczny, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się historią myśli politycznej i ruchów społecznych oraz historią europejskiej i polskiej myśli socjalistycznej. Autor m.in.: Socjaliści z Solidarności w latach 1989-1993 (2004), Ruchy i myśli polityczna syndykalizmu w Polsce (2011), Polityka historyczna (2018).

W najnowszym odcinku rozmawiam z Romanem Kurkiewiczem, gospodarzem podcastu „Zakaz czytania” o dwóch książkach dotyczących kwestii pamięci i zapomnienia w Palestynie. Iljas Churi, Dzieci gettta. Stella Maris Raja Shehadeh, Penny Johnson, Zapomniane. W poszukiwaniu ukrytych miejsc i zaginionych pomników przeszłości w Palestynie Choć różnią się gatunkowo (jedna to powieść, druga: zbiór reportaży) dotykają tych samych ran, zadanych przez izraelską okupację i system apartheidu Palestyńczykom. I opowiadają na różne sposoby o tym, jak można poradzić sobie z kradzieżą pamięci, wymuszaniem zapomnienia i innymi historycznymi formami niesprawiedliwości. W obecnym stadium systemu kapitalistycznego w Palestynie przegląda się cały świat. Uwaga: Odcinek ten jest wspólnym przedsięwzięciem naszego podcastu i odradzającego się właśnie „Zakazu czytania” Romana Kurkiewicz. Zachęcamy do odwiedzania jego kanału! youtube.com/channel/UCu8Hb2volVCtnWcbPR3mmeg?sub_confirmation=1

W najnowszym odcinku z cyklu „Lektury” postaram się odpowiedzieć na pytanie o co toczy się wojna z Iranem, jaką rozpoczęły Stany Zjednoczone z Izraelem. Co jest najważniejszą, systemową, stawką tego konfliktu i jakie mogą być długofalowe konsekwencje jego kontynuacji. Skupiam się więc przede wszystkim na kwestiach systemowych, geopolitycznych i gospodarczych. Nie zostawiam jednak całkiem na marginesie kwestii wojny informacyjnej czy dalekosiężnych kulturowych konsekwencji uruchomionych właśnie przez atak na Iran procesów.

Sześć korporacji kontroluje dziewięćdziesiąt procent wszystkiego, co oglądasz, czytasz i słyszysz w Ameryce. W innych miejscach czytasz i słyszysz głównie jakąś wersję (czasem wprost skopiowaną) tego samego. A te sześć korporacji należy do garstki miliarderów, którzy mają ze sobą wspólne interesy, ale nie mają wspólnych interesów z Tobą. W tym odcinku omawiam dziesięć sposobów manipulowania opinią publiczną przez te media po to, aby nasze codzienne przebiegi emocjonalne i intelektualne nie kolidowały z interesami tej oligarchii. Istnieje jednak szansa, że poznając te mechanizmy będziemy w stanie wspólnie oduczyć się tych wdrukowanych w nas odruchów i skupić na tym, kto naprawdę nas reprezentuje i jak dbać o wspólną przyszłość nie podporządkowując jej wąskiej grupie interesów.

W kolejnym odcinku „Lektur” przyglądam się przemówieniom zachodnich polityków na zakończonej w zeszłym tygodniu Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium. Jeśli traktować te spotkania jako barometr nastrojów a przede wszystkim zapowiedź konstruowanej przez klasę polityczną przyszłości Europy, z tegorocznej konferencji wyłania się obraz niepokojący, by nie powiedzieć przerażający. Stary Kontynent zmienia się na naszych oczach w oblężony bunkier, w którym jedynym pomysłem na nadchodzące lata jest militaryzacja i sekurytyzacja. Społeczeństwa zachodnie powoli znikają z horyzontu jako podmiot polityki, zmieniając się w narzędzie dalszej konsolidacji atlantyckiej bańki. Wszystko to czytam za świetnym tekstem Nel Bonilla.

W najnowszym odcinku podcastu rozmawiam z Grzegorzem Kołodką, autorem wydanej w zeszłym roku książki Trump 2.0. Rewolucja chorego rozsądku. Ponieważ od jej publikacji minęło kilka burzliwych w historii powszechnej miesięcy, zastanawiamy się razem nad tym jak ewoluuje prezydentura Trumpa i dokąd prowadzi ona ewolucję systemu polityczno-ekonomicznego. Rozmawiając o prezydencie USA zawsze rozmawia się o tym, co dotyczy nas wszystkich. Dlatego poruszamy też wiele tematów bliższych nam geograficznie: przyszłość Europy i Unii Europejskiej, wojna na Ukrainie, stosunki państw europejskich z Chinami, rosnący militaryzm i ewolucja neoliberalizmu. Wszystko po to, żeby wyjść naprzeciw powtarzanej często przez mojego gościa frazie: „Dzieje się to, co się dzieje, bo dzieje się wiele rzeczy na raz”.

W najnowszym odcinku przypominam sylwetkę zmarłego niedawno Michaela Parenti, jednego z najważniejszych lewicowych autorów i działaczy w Stanach Zjednoczonych w ostatnich latach. Jego teksty, książki, wystąpienia i wywiady to kopalnia błyskotliwych metafor i precyzyjnych argumentów; jego postawa polityczna to przykład stanowczej i nieprzejednanej konsekwencji. Autor ponad 20 książek, wśród nich kilka, które do dziś stanowią przełomowe momenty i punkty odniesienia dla dyskusji w obrębie antyimperialistycznej lewicy. Przywołuję w „Lekturach” jego krytykę amerykańskiego militaryzmu, demaskację ideologicznych przekłamań na temat przeszłości od Juliusza Cezara po rozbicie Jugosławii. Na koniec przyglądam się bliżej jego artykułowi o „antykomunizmie lewicy”. Lektury: https://eliku.medium.com/left-anticommunism-612908583ec4

Nie zmieścimy całej prawdy o Polsce Ludowej w jednym odcinku podcastu. Ale nie to jest naszym zadaniem, wbrew pozorom. Chodzi raczej o to, że aby przybliżyć się do możliwie pełnej wiedzy i obiektywnego rozumienia PRL, trzeba wyjść poza wąskie propagandowe schematy polityki historycznej i ideologicznych dyskredytacji. Spojrzeć na okres Polski Ludowej w całej jej złożoności. Mamy akurat świetny pretekst do takiej dyskusji, bo właśnie ukazała się po polsku książka Polska Ludowa. Historia prawdziwa pod redakcją Pawła Dybicza. Właśnie z redaktorem tej książki rozmawiam tym razem o państwowości PRL, przemianach gospodarczych, społecznych i kulturowych tego okresu. A także o pamięci III RP na temat swojej poprzedniczki oraz o tym, jak pamiętanie o Polsce Ludowej wpływa na nasze wizje przyszłości. Paweł Dybicz – publicysta, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie studiował historię, dziennikarstwo i nauki polityczne. Dziennikarz „Sztandaru Młodych”, od 1995 w „Przeglądzie Tygodniowym”, a następnie w „Przeglądzie”, gdzie jest I zastępcą redaktora naczelnego. Redaktor wielu książek w tym m.in. trzytomowej serii tekstów Andrzeja Walickiego PRL i skok do neoliberalizmu czy dwóch tomów Andrzeja Werblana Prawda i realizm.

W tym odcinku cyklu „Lektury” przyglądam się awanturze o Grenlandię, która wstrząsnęła krajami NATO i wywołała szereg mniej lub bardziej poważnych dyskusji wokół przyszłości sojuszu i szerzej Zachodu. Przyglądam się tekstom poświęconym klimatycznym, geopolitycznym, gospodarczym aspektom tej dyskusji i roli Grenlandii w istotnych sprzecznościach obecnego systemu światowego. Ale wcześniej kilka refleksji o obradach forum z Davos, trochę na poważnie a trochę, siłą rzeczy, na śmiesznie.

W naszym podcaście znów skupiamy uwagę na Iranie. Od kilku tygodni jest on bowiem przestrzenią dramatycznych wydarzeń, których konsekwencje mogą być dalekosiężne nie tylko dla mieszkańców kraju, ale dla nas wszystkich. Protesty wywołane upadkiem irańskiego rialu przekształciły się w brutalną konfrontację, w której problemy wewnętrzne państwa ustąpiły miejsca brutalnej operacji zmiany reżimu. W powodzi propagandowych przekazów i narracji próbujemy odnaleźć możliwość zadania podstawowych pytań, poddania analizie dynamiki wydarzeń i sił uczestniczących w rozruchach. Staramy się także zastanowić nad tym, co najpewniej przyniesie najbliższa przyszłość.

W pierwszym odcinku nowego roku postanowiłem tchnąć nieco optymizmu. W związku z tym zamiast omawiać różne mniej lub bardziej (raczej mniej lub bardziej) realistyczne „plany pokojowe” w sprawie wojny na Ukrainie, skupiam się na tekście, który zupełnie inaczej podchodzi do tych kwestii. Chodzi o Portfolio dla prawdziwego pokoju na Ukrainie sporządzone przez The Transnational Foundation for Peace and Future Research (TFF) założone w 1986 roku. Podstawową zaletą tego dokumentu nie są konkretne rozwiązania, które magicznie rozwiążą konflikt, ale całkowita zmiana paradygmatu myślenia. To pokój i jego zabezpieczenie jest tu w centrum uwagi, a nie militaryzm i bezpieczeństwo budowane na odstraszaniu. Przeczytajcie, oby w tę stronę zmierzała nasza kultura polityczna!

W najnowszym odcinku „Lektur” chciałbym zająć się sytuacją wokół Wenezueli. Po pierwsze, pokazać, o co chodzi w eskalacji napięć związanych przygotowywaną inwazją Stanów Zjednoczonych. Po drugie, jaka jest historia prób destabilizacji systemu boliwariańskiego przez USA i podległe mu think tanki, fundacje, partie opozycyjne, itd. Po trzecie, zastanawiam się nad tym, czy ewentualna wojna rzeczywiście tak bardzo się Stanom Zjednoczonym opłaca. Po czwarte wreszcie, poświęcam więcej czasu na próbę podsumowania osiągnięć i błędów ruchu chavistowskiego, sięgając pamięcią do lat 90.