Inny Świat Podcast

Kochani Patroni, kochane Patronki. Przez nieuwagę i zagapienie nie wysyłaliśmy wam od marca lektur dodatkowych do opublikowanych odcinków. Bardzo za to przepraszamy! Poniżej znajdziecie zaległą listę, poczynając od rozmowy z Martą Havryshko o ukraińskim ultranacjonalizmie, na odcinku “Odpowiedź krytykom” kończąc. Od teraz lektury uzupełniające będziecie mogli znaleźć w postach tu na Patronite i w swoich skrzynnkach mejlowych. Miłej lektury!

W kolejnym odcinku z cyklu poświęconego kondycji polskiej lewicy pozaparlamentarnej rozmawiam z przewodniczącym stowarzyszenia Historia Czerwona, zajmującego się propagowaniem historii polskiego ruchu robotniczego. Rozmawiamy więc, jak zwykle, o tym jak lewica reaguje na gwałtownie zmieniający się świat, ale ze szczególnym uwzględnieniem jej potyczek z historią, również własną. Poruszamy więc temat polityki historycznej, różnych nurtów współczesnej historiografii (fenomen ludowej historii), wpływu antykomunizmu na myślenie o przeszłości i teraźniejszości. Na koniec komentujemy najnowszą burzę wokół obecności kultu UPA na Ukrainie, którą polska klasa komentatorska wydaje się właśnie odkrywać.

W najnowszym odcinku omawiam trzy książki poświęcone ludobójstwu w Gazie. Dwie z nich zostały właśnie wydane w języku polskim, trzecia (jeszcze) nie. Zastanawiam się też nad tym, na ile dyskurs o Palestynie przechodzi rodzaj przesycenia i czy nie należy zacząć mówić głośno o jego ograniczeniach. Pokazuję też, że zachowania mediów głównego nurtu w odniesieniu do tego tematu (choć nie tylko tego) powinny wywoływać nasze bezbrzeżne oburzenie.

W Polsce punktem orientacyjnym wszelkich publicznych dyskusji o polityce międzynarodowej są Stany Zjednoczone jako gwarant stabilności, bezpieczeństwa i wysokich standardów. Nie ma możliwości rozmawiania bez przyjęcia tego założenia, a dyskutowanie jego sensowności w ogóle nie wchodzi w grę. Tymczasem problem polega na tym, że takich Stanów Zjednoczonych po prostu nie ma. USA jest bowiem aktorem, który utrzymuje swoją globalną hegemonię – zwłaszcza dziś w czasach transformacji ku światowi wielobiegunowemu – poprzez chaos, destrukcję i destabilizację. Tylko one bowiem, w przeciwieństwie do wszystkich innych państw, są w stanie wykorzystać kryzysy a nawet katastrofy do pogłębienia swych wpływów. Panoramę świata utrzymywanego w stałym klinczu zarządzania chaosem – ze szczególnym uwzględnieniem dramatu Unii Europejskiej – stworzył niedawno Thomas Fazi, którego wywiad omawiam w najnowszym odcinku.

Lektury dodatkowe

Kolejna odsłona naszego cyklu, w którym rozmawiamy o kondycji i przyszłości polskiej lewicy i tym, co ma ona do zaproponowania we współczesnym, dynamicznie zmieniającym się i pełnym gwałtownych wstrząsów świecie. Tym razem będziemy zastanawiać się, jak problemy te wyglądają od strony ruchów społecznych i związków zawodowych, ale nie będziemy stronić od szerszych diagnoz na temat momentu historii, w którym się aktualnie znajdujemy. Jarosław Urbański – socjolog, działacz społeczny. Współzałożyciel Federacji Anarchistycznej i koordynator Ogólnopolskiego Związku Zawodowego „Inicjatywa Pracownicza”. Pracownik Zachodniego Ośrodka Badań Społecznych i Ekonomicznych w Gorzowie Wielkopolskim. Autor m.in książek: Globalizacja a konflikty lokalne (2002), Prekariat i nowa walka klas. Przeobrażenia współczesnej klasy pracowniczej i jej form walki (2014), Społeczeństwo bez mięsa. Socjologiczne i ekonomiczne uwarunkowania wegetarianizmu (2016), Strajk. Historia buntów pracowniczych (2024).

Czy mamy dziś do czynienia z globalną konfrontacją, której stawką jest dominacja nad światem dzięki odkryciu generalnej sztucznej inteligencji? Czy musimy włączyć się do tej walki, żeby wyprzedzić w rozwoju autorytarne Chiny? Tak chcieliby przedstawić wyzwania związane z rozwojem AI nasi zachodni technokraci, oligarchowie i technofeudałowie. Ale czy taki obraz rzeczywistości nie odzwierciedla przede wszystkim ich własnych planów i rojeń? Czy jest na pewno prawdą, że wszyscy na świecie (w tym Chiny) traktują ten problem tak samo? W tym odcinku będę się zastanawiał nad zagrożeniami wynikającymi z rozwoju AI, ale też nad politycznymi, społecznymi i ekonomicznymi konsekwencjami myślenia o nim w kategoriach wyścigu zbrojeń. Może nie jest jeszcze za późno, żeby poddać ten proces społecznej kontroli, żeby rozwój technologiczny wreszcie zaczął służyć ogółowi ludzkości?

W najnowszym odcinku z cyklu „Lektury” zastanawiam się nad tym dlaczego transformacja energetyczna a szerzej dyskurs walki z kryzysem klimatycznym zniknął z pierwszych stron europejskiej opinii publicznej i z kart agendy UE. Chodzi o polityczny i energetyczny bilans porozumień paryskich i związanej z nimi polityki. Komentuję przy okazji tekst Thomasa Fazi, który od dawna postuluje politykę lewicową opartą na powrocie do państw narodowych a pozytywny przykład rozwiązywania dylematu między ochroną klimatu a ekonomicznym rozwojem oraz polityką międzynarodową widzi w Chinach.

W debacie publicznej naszych krajów, w Polsce w szczególności, nieustannie powtarza się przekonanie, że „socjalizm nie działa”. Może to i ciekawa idea – mówią Ci, którzy nie chcą jej przedstawicieli od razu wtrącać do więzień albo celi śmiechu – ale w praktyce się nie sprawdza. Gdy tylko próbowano wcielić ją w życie od razu pokazywała swą utopijną a nawet zbrodniczą naturę. To przekonanie jest tak szeroko rozpowszechnione, że już nikt nie czuje się nawet w obowiązku go dyskutować a czasem nawet powtarzać. To już jakoś po prostu „wiadomo”. I jest to tak oczywiste, że przekonanie to podziela też spora część lewicy, tym samym odbierając sobie na wstępie pole manewru w dyskusjach z prawicą i liberałami. To przekonanie jest jednak po prostu fałszywe. Jak pokazują badania, między innymi to, które przeczytam dzisiaj z wami, kraje socjalistyczne nie tylko były w stanie w znaczący sposób poprawić byt swoich mieszkańców, ale w kluczowych kwestiach robiły to lepiej niż kraje kapitalistyczne. Nie wierzycie? To sprawdźcie.

Rozmowa z prof. Rafałem Chwedorukiem z ubiegłego miesiąca sprawiła, że postawiłem zmienić ją w początek nowego cyklu. Będę rozmawiał z ludźmi lewicy antykapitalistycznej, bardziej konsekwentnej a i mniej widocznej niż partie nominalnie lewicowe w polskim parlamencie. Zapraszam do dyskusji o kształcie, wizji, podstawach programowych i ocenie polityki międzynarodowej. Może wyłoni się z tego przynajmniej jakiś obraz tego, co dzieje się poniżej medialnych radarów. A w pierwszej rozmowie (to znaczy w zasadzie druga) tego cyklu przepytuję Łukasza Kozaka z Akcji Socjalistycznej. Rozmowa dotyczy sytuacji polskiej lewicy, podstaw czy korzeni postawy lewicowej a także różnych zjawisk i procesów aktualnej polityki międzynarodowej.

W najnowszym odcinku podcastu rozmawiam z Irańczykiem mieszkającym aktualnie w Teheranie. Nie jest to głos, który łatwo usłyszycie w mediach na Zachodzie, szczególnie w Polsce, ponieważ Gashghavi jest oddanym obywatelem Islamskiej Republiki Iranu. Pisze pracę porównawczą na temat ruchu BDS i protestów przeciwko apartheidowi w Republice Południowej Afryki na Uniwersytecie w Teheranie. Działa na rzecz budowania poparcia dla Iranu w Stanach Zjednoczonych i Europie. Warto zapoznać się z jego opiniami, analizami i przekonaniami, ponieważ to ludzie tacy jak on ponoszą dziś realne skutki wojny z Iranem rozpoczętej przez USA i Izrael. Inny Świat oddaje tym samym głos samemu Iranowi, a w każdym razie innemu Iranowi niż ten który znajduje posłuch w korporacyjnych mediach globalnej Północy. Strona autorska naszego gościa: www.ghashghavi.com.

W kolejnym odcinku z cyklu „Lektury” omawiam i komentuję przywoływany często cytat z Antonio Gramsciego na temat interregnum, bezkrólewia, czy też – jak wolę mówić – międzyepoki. Wydaje się, że zapisane przez niego w 1930 roku słowa o tym, że „stare umiera a nowe nie może się narodzić” nie tylko trafnie opisuje naszą teraźniejszość, ale też komentarz jaki dodaje do nich włoski komunista jest niejako lekturą również naszej przyszłości. Interpretując jego zapiski skupiam się też na kilku „chorobowych zjawiskach” tego czasu, które ilustruje wojna w Iranie, upadek kultury politycznej, rodząca się represyjność kapitalizmu, itd.