Miny

Obrazek posta

W czerwcu 2023 roku świat zachodni z zapartym tchem obserwował pierwsze akty ukraińskiej kontrofensywy w obwodzie zaporoskim. W mediach co rusz pojawiały się obrazy nowoczesnych czołgów Leopard 2 i bojowych wozów Bradley, które – jak wierzono – przesądzą o sukcesie Ukrainy. Tymczasem „cudowna broń” nie zadziałała – natarcie szybko wytraciło impet na archaicznej zdawałoby się przeszkodzie – minach.

Nie chodziło o pojedyncze pola minowe, ale o wielowarstwowe pasy zapór inżynieryjnych, ciągnące się kilometrami. Zbudowano je wedle zasad rzekomo przebrzmiałej sztuki. Najpierw miny przeciwpancerne, za nimi przeciwpiechotne. Dalej rowy przeciwczołgowe, betonowe „zęby smoka”, kolejne pola minowe. A nad tym wszystkim czuwała artyleria, wzmocniona nowoczesnymi elementami, takimi jak drony i przeciwpancerne pociski kierowane, gotowe razić każdy pojazd, który zwolnił lub utknął.

To była brutalna lekcja: w wojnie pozycyjnej XXI wieku zapory inżynieryjne znów stały się jednym z najważniejszych narzędzi obrony. Jeśli ktoś po Zaporożu wciąż uważa, że miny to relikt, powinien jeszcze raz obejrzeć nagrania płonących wozów bojowych stojących w wąskim, rozminowanym korytarzu. I przyjrzeć się nagranym szturmom ukraińskiej piechoty, która po opuszczeniu transporterów co rusz natykała się na zakopane pułapki. Z tych dramatycznych relacji da się wywieść tylko jeden wniosek – miny nie były dodatkiem do rosyjskiej obrony, były jej fundamentem.

Uniemożliwienie manewru

W niektórych rejonach obwodu zaporoskiego gęstość rozstawionych przez rosjan min należała do najwyższych od czasów II wojny światowej. Pierwsza linia zapór nie miała zatrzymać „na zawsze” – jej zadaniem było zmuszenie Ukraińców do rozwinięcia pododdziałów inżynieryjnych, do użycia trałów, ładunków wydłużonych, do tworzenia wąskich przejść. Każdy taki korytarz stawał się automatycznie „lejkiem ognia” – przeciwnik rosjan wjeżdżał w przestrzeń doskonale rozpoznaną przez drony i pokrytą artylerią. I stawał się łatwym celem.

Co więcej, gdy Ukraińcy próbowali wykorzystać powstały wyłom, rosjanie sięgali po minowanie narzutowe – z artylerii lub systemów zdalnego stawiania zapór. Nowe miny spadały w rejon przełamania, zamykając korytarz, dezorganizując natarcie, zmuszając do ponownego rozminowywania pod ostrzałem. I tak „w kółko Macieju”. W efekcie nawet niewielkie przesunięcia linii frontu okupione były ciężkimi stratami – ludzi i sprzętu. Nie dlatego, że Zachód „nie dał dość broni”. Dlatego, że bez przełamania zapór inżynieryjnych żadna armia nie jest w stanie rozwinąć manewru.

I to właśnie jest istota pola minowego w nowoczesnej wojnie: ma ono odbierać przeciwnikowi tempo. A armia, która traci tempo, traci inicjatywę i z czasem przegrywa.

To nie jest „broń agresji”

W debacie publicznej miny – zwłaszcza przeciwpiechotne – przedstawia się często jako broń ślepą, prymitywną i wymykającą się spod kontroli. Problem polega na tym, że tak mówi się o minach w oderwaniu od kontekstu wojskowego. W rzeczywistości pole minowe to nie jest rozsypany chaotycznie materiał wybuchowy. To element systemu walki, sprzężony z rozpoznaniem, ogniem artylerii, bronią przeciwpancerną i odwodami manewrowymi.

W warunkach obrony własnego terytorium miny kupują czas – na mobilizację, na przerzut odwodów, na rozwinięcie artylerii dalekiego zasięgu, wreszcie czas na wejście do walki sojuszniczych sił wsparcia.

Bez zapór inżynieryjnych obrona zamienia się w ciągłe cofanie. Z zaporami – staje się walką o każdy kilometr, w której atakujący płaci za każdy metr postępu.

Dlatego miny nie są „bronią agresji”. Są klasycznym narzędziem obrony terytorium. Państwo, które rezygnuje z nich dobrowolnie, rezygnuje z jednej z najtańszych i najskuteczniejszych metod zatrzymania wroga.

I właśnie dlatego decyzja Polski o opuszczeniu Konwencji Ottawskiej – zakazującej użycia min przeciwpiechotnych – nie jest politycznym kaprysem. Jest dostosowaniem się do realiów wojny z przeciwnikiem, który będzie chciał nas zalać masą sprzętu i ludzi.

Wizja zniechęcająca do ataku

Polska podpisała Konwencję Ottawską w 1997 roku, ratyfikowała ją w 2012. W momencie przystępowania do traktatu Wojsko Polskie dysponowało ponad milionem min przeciwpiechotnych – głównie typu POMZ i PMN, czyli konstrukcji z czasów Układu Warszawskiego. Zostały one zniszczone zgodnie z przyjętym harmonogramem, a my formalnie wypełniliśmy zobowiązania. W wymiarze politycznym wpisaliśmy się w dominującą wówczas wizję bezpieczeństwa: Europy „po historii”, w której wojna pełnoskalowa na kontynencie jest scenariuszem akademickim.

Tyle że świat z 1997 czy nawet 2012 roku już nie istnieje.

rosja nie tylko napadła na Ukrainę – dziś prowadzi tam wojnę pozycyjną na wyniszczenie, w której zapory inżynieryjne i miny odgrywają rolę pierwszoplanową. Co więcej – sama nie jest stroną Konwencji Ottawskiej, nie ogranicza się żadnymi normami. Efekt? Ukraina, która była sygnatariuszem traktatu, musiała w warunkach wojny zawiesić jego stosowanie, bo bez min nie była w stanie skutecznie się bronić. To jest sedno sprawy. Traktaty rozbrojeniowe mają sens tylko wtedy, gdy obowiązują wszystkich graczy, w przeciwnym razie stają się jednostronnym ograniczeniem.

Ta świadomość towarzyszyła autorom projektu Tarcza Wschód, który zakłada budowę systemu umocnień, zapór i infrastruktury obronnej wzdłuż wschodniej granicy RP. Planiści dobrze wiedzieli, że zapora bez min byłaby półśrodkiem. Bo rowy przeciwczołgowe można zasypać, przeszkody betonowe można obejść, a druty kolczaste przeciąć. Wymaga to czasu, ale nie zatrzymuje przeciwnika na dłużej. Dopiero połączenie zapór terenowych z polami minowymi tworzy realną barierę, której nie da się pokonać „z marszu”. Tę świadomość udało się zaszczepić także politykom. W efekcie budujemy taką Tarczę Wschód, która nie będzie tylko sygnałem politycznym, ale także realnym komponentem odstraszania. Dzięki minom potencjalny agresor wie, że pierwsze kilkadziesiąt kilometrów kosztować go będzie masę sprzętu i ludzi. Taka wizja może zniechęcić do ataku.

Wojna z dala od cywilów

A co z argumentami humanitarnymi? Przecież miny przeciwpiechotne zabijają także po wojnie, głównie cywilów. Dość spojrzeć na doświadczenia Afganistanu czy Bałkanów, by zrozumieć skalę problemu.

To prawda. Klasyczne miny z lat 70. i 80. pozostawały aktywne przez dekady. Były tanie, masowe i często stawiane bez dokładnej ewidencji. Po zakończeniu konfliktu stawały się cichym zagrożeniem dla ludności cywilnej. Ale...

...koniecznie przeczytajcie dalszą część artykułu, który opublikowałem w portalu "Polska Zbrojna" - oto link do tego materiału.

-----

Nz. Oznakowane pole minowe w Ukrainie, w okolicach miasta Izjum. To pozostałość po rosjanach, która latem 2024 roku czekała na uprzątnięcie/fot. własne

miny konwencja ottawska wschodnia flanka wojna obronna ukraińska kontrofensywa Zaporoże umocnienia wojna z rosją

Zobacz również

Lawina
Łobuzy
Pech

Komentarze (0)

Trwa ładowanie...