Hurra-optymizm
Krym coraz mocniej odczuwa skutki ukraińskich ataków i blokady, rosyjska armia naciera w Donbasie, a ukraińskie drony regularnie docierają do celów położonych setki kilometrów od frontu. Mimo to ani Ukraina nie stoi u progu odzyskania okupowanych terytoriów, ani rosja nie jest bliska rozstrzygnięcia wojny na swoją korzyść. Medialne hurra-optymistyczne narracje obu stron, wieszczące rychły przełom, nijak mają się do rzeczywistości.
We wrześniu 1941 roku niemieckie wojska zamknęły pierścień oblężenia wokół Leningradu. Rozpoczęła się blokada, która trwała niemal 900 dni i pochłonęła życie setek tysięcy mieszkańców miasta. Mimo katastrofalnej sytuacji Stalin ani przez moment nie rozważał kapitulacji. Powodów było kilka. Leningrad pozostawał ważnym ośrodkiem przemysłowym i bazą Floty Bałtyckiej, ale przede wszystkim miał znaczenie symboliczne. To właśnie tam narodziła się rewolucja bolszewicka. Utrata miasta byłaby dla Kremla nie tylko porażką wojskową, lecz także polityczną i ideologiczną katastrofą.
Fundament politycznej narracji
Historia, choć nie wprost, lubi się powtarzać. Dziś, obserwując Krym, trudno nie dostrzec pewnych podobieństw. Ukraińskie ataki sprawiają, że półwysep staje się coraz bardziej odizolowany od rosji. Drony i pociski regularnie uderzają w mosty, linie kolejowe i stacje energetyczne. Równolegle pod ostrzałem znajdują się magazyny paliw, lotniska wojskowe i systemy obrony przeciwlotniczej. W efekcie ukraińskich ataków na półwyspie brakuje paliwa, występują poważne problemy z dostawami prądu i wody.
Każde ukraińskie uderzenie natychmiast rodzi spekulacje o rychłym odzyskaniu półwyspu. Tymczasem między skutecznym atakowaniem infrastruktury a odbiciem terytorium istnieje ogromna różnica. Aby odzyskać Krym, Ukraina musiałaby przełamać rosyjskie pozycje na południu, pokonać rozbudowane systemy umocnień, zapewnić sobie przewagę w powietrzu oraz utrzymać wielką operację logistyczną. Nic nie wskazuje na to, by w najbliższej przyszłości dysponowała takimi możliwościami.
No i jest jeszcze jeden element tej układanki. Dla Kremla – zwłaszcza samego putina – Krym jest fundamentem politycznej narracji. W rosyjskiej propagandzie półwysep przedstawiany jest nie jako zdobyte terytorium, lecz jako „odzyskana” część ojczyzny. Z tego powodu jego utrata byłaby dla obecnych władz znacznie większym ciosem niż wycofanie się z wielu innych okupowanych obszarów Ukrainy. I właśnie dlatego rosja będzie bronić Krymu za wszelką cenę, a już na pewno nie będzie się liczyć z trudami życia jego mieszkańców.
Nie oznacza to, że ukraińska strategia jest nieskuteczna. Krym pełni dziś funkcję wielkiej bazy wojskowej. Stacjonują tam samoloty, śmigłowce, systemy przeciwlotnicze, centra dowodzenia i zaplecze logistyczne obsługujące działania na południowym odcinku frontu. Im trudniej utrzymać sprawne połączenia z półwyspem, tym mniejsza staje się jego użyteczność militarna.
Więc tak naprawdę Ukraina wcale nie musi zdobywać Krymu, by sprawiać rosji coraz większe problemy. A ponieważ rosja nie może sobie pozwolić na jego utratę, sytuacja bardziej przypomina długotrwałe zmaganie na wyniszczenie niż zapowiedź szybkiego i spektakularnego przełomu.
Kampania wymierzona w transport
O takim przełomie nie możemy też mówić na południowym odcinku ukraińsko-rosyjskiego frontu – wbrew hurraoptymistycznej narracji części proukraińskich komentatorów i mediów. Nim jednak uzasadnię tę opinię, warto ustalić, co właściwie wydarzyło się na Zaporożu i Chersońszczyźnie w ostatnich tygodniach.
Na wstępie warto zauważyć, że kampania przeciwko Krymowi i działania prowadzone na południu Ukrainy są elementami tej samej operacji. Celem pozostaje rosyjski system logistyczny, tzw. lądowy korytarz łączący rosję z Krymem przez okupowane obszary Donbasu, Zaporoża i Chersońszczyzny.
W ostatnich tygodniach nasiliła się prowadzona przez Ukraińców kampania wymierzona w transport samochodowy. Drony regularnie polują na ciężarówki przewożące paliwo, amunicję, części zamienne i żołnierzy. Według analiz cytowanych przez amerykański Institute for the Study of War, między początkiem maja a połową czerwca br. Ukraińcy trafili około 500 rosyjskich pojazdów logistycznych. Równolegle pod ostrzałem znajdują się mosty, przeprawy, linie kolejowe, magazyny paliw i składy amunicji. rosjanie nie utracili zdolności zaopatrywania wojsk, ale coraz częściej zmuszeni są korzystać z dłuższych tras, organizować dodatkową ochronę i angażować coraz większe zasoby do utrzymania sprawności zaplecza.
Każdy zniszczony most, każda spalona cysterna i ciężarówka zwiększają koszty funkcjonowania rosyjskiej armii, ale same w sobie nie prowadzą do przełomu. Aby przeciąć lądowy korytarz prowadzący na Krym, Ukraina musiałaby dysponować znacznymi odwodami zdolnymi do przełamania rosyjskich pozycji obronnych i wykonania głębokiego manewru w kierunku Morza Azowskiego. Nic nie wskazuje na to, by takie siły znajdowały się dziś w jej dyspozycji.
W praktyce oznacza to, że obserwujemy proces podobny do tego, który opisałem w odniesieniu do Krymu. Ukraina systematycznie podnosi koszty rosyjskiej obecności na okupowanych terenach, ogranicza swobodę działania przeciwnika i zmusza go do większego wysiłku logistycznego. Nie należy jednak mylić tych sukcesów z zapowiedzią rychłej likwidacji lądowego korytarza czy odzyskania południowej Ukrainy. Na razie mamy do czynienia z wojną na wyniszczenie, w której celem jest osłabianie przeciwnika, a nie przeprowadzanie spektakularnych operacji manewrowych.
Rychłe załamanie frontu?
Co więcej, nawet gdyby Ukraina dysponowała siłami pozwalającymi na przeprowadzenie takiej operacji, nie jest oczywiste, czy właśnie na południu chciałaby je wykorzystać. Dziś bowiem najważniejsze wydarzenia tej wojny rozgrywają się gdzie indziej.
Głównym teatrem działań pozostaje Donbas. Szczególnie zacięte walki toczą się wokół Konstantynówki, miasta stanowiącego południową bramę do rozległego ukraińskiego systemu obronnego obejmującego również Drużkiwkę, Kramatorsk i Słowiańsk. W praktyce jest to ostatni duży pas silnie zurbanizowanych terenów pozostających pod kontrolą Kijowa w obwodzie donieckim.
rosjanie wywierają presję na Konstantynówkę z kilku kierunków jednocześnie. Po opanowaniu Czasiw Jaru i zajęciu znacznej części Torećka poprawili pozycje wyjściowe do dalszych działań, a w ostatnich tygodniach kontynuowali natarcia zarówno na południe, jak i na wschód od miasta. Równolegle próbują utrudnić Ukraińcom logistykę. Coraz częściej pojawiają się nagrania pokazujące ataki dronów na samochody poruszające się po drogach prowadzących do Konstantynówki, niekiedy wiele kilometrów od linii styczności wojsk.
rosjanie zachowują inicjatywę operacyjną, dysponują przewagą liczebną i są w stanie utrzymywać wysoką intensywność działań bojowych. Ukraińcy pozostają pod silną presją, a kolejne utracone połacie terenu ograniczają ich swobodę manewru. Rosyjskie kanały telegramowe – a za nimi część mediów, także na Zachodzie – kreślą wizję rychłego załamania ukraińskiego frontu. Czy realną? Dość napisać, że podobne prognozy słyszeliśmy już przy okazji walk o Bachmut, Awdijiwkę czy Pokrowsk. Za każdym razem rosyjskie sukcesy przedstawiano jako zapowiedź nieuchronnego rozpadu ukraińskiej obrony. Tymczasem front, choć stopniowo przesuwał się na zachód, nie uległ załamaniu. Ukraińska armia wielokrotnie udowadniała, że potrafi prowadzić działania opóźniające, wycofywać się na kolejne linie obrony i stabilizować sytuację nawet po utracie ważnych pozycji.
Konkludując wątek – droga od obecnych rosyjskich sukcesów pod Konstantynówką do pełnego opanowania Donbasu pozostaje bardzo długa. Nawet jeśli rosjanom uda się sforsować kolejne linie obronne, czeka ich walka o rozległą aglomerację słowiańsko-kramatorską, której zdobycie wymagałoby czasu, ludzi i sprzętu w ilościach znacznie większych niż te potrzebne do zajmowania mniejszych miejscowości. Dlatego również w tym przypadku warto zachować ostrożność wobec narracji zapowiadających szybki i spektakularny przełom.
Osobnym wątkiem pozostają ukraińskie ataki na cele położone głęboko w rosji. Piszę o tym w dalszej części tekstu, który opublikowałem w portalu TVP.Info - oto link do tego materiału.
-----
Nz. Ukraińska artyleria na froncie/fot. SzG ZSU
Trwa ładowanie...