Strategy&Future

Każda reforma wymaga najpierw zaistnienia okoliczności wymuszających jej przeprowadzenie. Do jakiejkolwiek materii by się nie odnosiła, stare sposoby muszą przestać być wystarczające. Przyzwyczajenia ludzkie i strukturalne powodują jednak, że zwykle próby reform są podejmowane w momencie, gdy dany podmiot nie ma już innego wyboru. Stary system skompromitował się lub nowy został intencjonalnie wymuszony przez reformatorskie siły polityczne. Nie inaczej było w przypadku Imperium Osmańskiego pod koniec XVIII wieku...

Zakładając, że stoimy dość blisko bezpośredniej konfrontacji USA-Chiny (a być może jesteśmy już w jej trakcie) przeanalizujmy, które z powyższych doświadczeń historycznych (poprzednia część) mogą pokrywać się ze współczesną sytuacją, a które są całkowicie inne.

Zakładając prawdziwość lub choćby częściową prawdziwość cyklów Modelskiego (poprzedni artykuł Rozważania o cyklach Modelskiego), wypada na tym tle przeanalizować ścieżkę, w jaki sposób Wielka Brytania była w stanie zrobić coś, co udało się wg Modelskiego tylko raz w historii – obronić swoją pozycję i dzierżyć hegemonię przez dwa cykle. Oczywiście temat ten potraktowany całościowo wymagałby raczej książki lub nawet kilku, opisano więc tylko kilka charakterystycznych działań, które łatwo można odnieść do sytuacji współczesnej. Wypada również przyjrzeć się, jak sposób sprawowania hegemonii zmienił się w drugim cyklu. Może to być w jakiejś mierze przydatne do oceny obecnych działań USA, które również stają w obliczu podobnej sytuacji. Przyjrzymy się też bliżej podobieństwom i różnicom współczesnej rywalizacji w stosunku do tej sprzed dwustu lat.

Do napisania poniższego artykułu zainspirowała mnie ponowna lektura książki Leszka Moczulskiego „Geopolityka” z 1999 roku, w szczególności fragment o cyklach Modelskiego. Na wstępie chciałbym zaznaczyć, że analizować tutaj będziemy teorie geopolityczne z lat 80. ubiegłego wieku powstałe przed upadkiem ZSRR oraz podejmiemy próbę zastanowienia się, po uwzględnieniu wiedzy, co działo się później, na ile okazały się one uniwersalne.

Prowadzenie wojny zawsze wymaga zaangażowania ludzi. Czy to są konflikty plemienne we wczesnym stadium ludzkości, czy współczesne wojny, wspólną cechą wciąż pozostaje konieczność wykorzystania materiału ludzkiego. Przez wieki zmieniał się zarówno sposób prowadzenia wojen, technologia wojskowa, jak i ogólny kształt społeczeństw je prowadzących.