Układ Sił

Wraz z postępującymi zmianami w stosunkach transatlantyckich, na agendę spraw bezpieczeństwa Europy powrócił temat niezależnego od Stanów Zjednoczonych militarnego potencjału atomowego. Dyskusja ta będzie miała prawdopodobnie dwie zasadnicze fazy. Pierwsza będzie próbą “europeizacji” tematu. Obserwujemy ją obecnie w różnych odsłonach, koncentrujących się na rozmowach wokół rozciągnięcia nad państwa europejskie brytyjskiego i francuskiego parasola nuklearnego. Drugą i zasadniczą odsłoną tego procesu będą najprawdopodobniej rozważania poszczególnych państw europejskich nad narodowymi zdolnościami nuklearnymi.

Problemy USA w wojnie na Bliskim Wschodzie mogą skłaniać państwa NATO do pesymistycznych wniosków. Mimo sukcesów taktycznych, Stany Zjednoczone nie potrafią przekuć ich w zwycięstwo polityczne. Należy jednak wskazać istotne różnice między teatrem europejskim a bliskowschodnim, przez które siła wojskowa Zachodu w większym stopniu przełoży się na wynik ewentualnego starcia z Rosją.

Na przestrzeni kilku dni doszło między Berlinem i Waszyngtonem do kilku wydarzeń, które wysyłają sprzeczne komunikaty o stanie tych relacji.

Niepewność co do dalszego przebiegu konfliktu z udziałem Stanów Zjednoczonych, Izraela i Iranu przekłada się nie tylko na nerwowość rynków surowcowych, ale również na głęboką destabilizację samego subregionu Zatoki Perskiej. Stawką nie jest wyłącznie ropa czy gaz; toczy się gra o przyszłość i bezpieczeństwo wszystkich państw regionu. Nad całym kompleksem bezpieczeństwa zawisła czarna chmura niepewności. W Iranie stawka jest oczywiście najwyższa. Chodzi o przetrwanie i ewolucję unikalnego modelu systemowego, Republiki Islamskiej, która w warunkach sekurytyzacji wszystkich sfer życia nabrała cech wojskowej dyktatury.

Na początku kwietnia Departament Wojny USA poinformował Kongres federalny o ramowych założeniach wniosku budżetowego na obronę narodową na rok 2027. Wniosek historyczny pod względem wydatków: 1,5 biliona dolarów łącznie – od Złotej Floty Marynarki Wojennej, po 18 miliardów na Złotą Kopułę czy obietnicę wydłużenia kontraktów na amunicję o znaczeniu krytycznym. Pierwszy raz od lat jednak kwestia wniosku Pentagonu budzi na Kapitolu tyle politycznych emocji i nie jest nawet pewne, czy wśród członków Kongresu uda się zbudować koalicję zdolną do przyjęcia tak rekordowego budżetu.

Polska polityka wobec Białorusi po raz kolejny staje na rozdrożu. Postępujące ocieplenie relacji Mińska i Waszyngtonu przy jednoczesnym pełnym zaangażowaniu białoruskich służb w wojnę hybrydową przeciwko Polsce, zmuszają Warszawę do wyboru między lojalnością sojuszniczą a własną racją stanu.

Jesteśmy w procesie rekonfiguracji amerykańskiego systemu sojuszniczego. Sednem tego zjawiska jest zrozumienie przez sojuszników Stanów Zjednoczonych, że w nowej epoce, w którą wchodzimy, alianse Waszyngtonu mogą być bardziej warunkowe, zawierane na określony czas i w ograniczonych celach, niekiedy bez pełnych gwarancji bezpieczeństwa. W tym sensie sojusze, będą tym, czym były przez większość epok. Ta nowa sieć relacji, będzie najprawdopodobniej współistniała z dotychczasowymi strukturami relacji między Ameryką i jej sojusznikami. Zinstytucjonalizowane i zbiurokratyzowane pakty polityczno-wojskowe, takie jak NATO, mogą stopniowo tracić swoją pierwszoplanową rolę.

Stany Zjednoczone złożyły protest w sprawie południowokoreańskiego ministra ds. Zjednoczenia Chung Dong-younga w związku z ujawnieniem przez niego w publicznym wystąpieniu wrażliwych informacji, przekazywanych utajnionymi kanałami przez amerykański wywiad. Umowa o współpracy wojskowej USA i Republiki Korei opiera się bowiem nie tylko na obecności wojskowej i wspólnych ćwiczeniach, lecz przede wszystkim na ścisłej wymianie wiedzy, której podstawą jest zaufanie oraz rygorystyczna ochrona informacji niejawnych.

W ostatnich latach elity rządzące w Tokio dość konsekwentnie wykonują kolejne posunięcia mające wzmocnić regionalną pozycję ich państwa. Przez dekady, konstytucyjne ograniczenia polityki Japonii w zakresie bezpieczeństwa i obronności znacząco utrudniały jej realizację bardziej ambitnej agendy w tych obszarach. Teraz, wraz z silnym mandatem społecznym dla partii obecnej premier Sanae Takaichi, Tokio zdecydowało się na poważny krok, którego celem wydaje się być uzyskanie statusu pełnoprawnego mocarstwa regionalnego.

W miarę jak wojna w Iranie trwa, a analitycy debatują nad jej możliwą długością i rezultatem, konflikt ten przeobraża architekturę bezpieczeństwa w regionie MENA i poza nim, zmieniając globalną równowagę sił. Mówiąc wprost, decyzja Izraela i Stanów Zjednoczonych o rozpoczęciu kampanii bombardowań przeciwko Iranowi już wpłynęła na dynamikę rywalizacji między wielkimi mocarstwami w innych kluczowych regionach. Co najistotniejsze, zmieniła główne linie konfrontacji między USA a „osią dyktatur” — Chinami, Rosją, Iranem i Koreą Północną — sojuszem z rozsądku, którego celem jest podważenie pozycji Stanów Zjednoczonych oraz demokracji na świecie.

Na początku kwietnia siły Stanów Zjednoczonych przeprowadziły z sukcesem operację ratunkową, mającą na celu ewakuowanie z terytorium Iranu załogi strąconego myśliwca F-15 E. Żołnierze U.S. Air Force przechodzą rygorystyczne szkolenia na taką ewentualność. Metody postępowania bazują na wieloletnich doświadczeniach wojennych Stanów Zjednoczonych.

Po trzech i pół roku rządów premier Włoch Giorgia Meloni wciąż nie spełniła ambitnych oczekiwań prawicy, żeby stać się włoską wersją Javiera Milei oraz pomostem w relacjach Europy z Białym Domem. Nie zrealizowała też złowieszczych scenariuszy lewicy, że odizoluje państwo od reszty Europy i zagrozi lokalnej demokracji.