Układ Sił

Prezydent Aleksandar Vučić o wiele skuteczniej kontroluje serbskie mafie i ekstremistów niż rosyjskie służby, ponieważ należał i do mafii, i do nacjonalistycznych chuliganów piłkarskich. Jego Serbska Partia Postępowa pod każdym względem stanowi polityczne skrzydło zorganizowanej grupy przestępczej. Wciąż jednak Vučić promuje rosyjski przekaz, ponieważ jest dla niego wygodny. Z Bojanem Elekiem o związkach Serbii z Rosją rozmawia Kuba Benedyczak.

Po 16 latach rządów władzę na Węgrzech oddaje Viktor Orbán. Stosunkowo nowa Parta Szacunku i Wolności, Tisza, zdobyła większość konstytucyjną, co obrazuje skalę zwycięstwa. Wiodącym tematem kampanii wyborczej była orientacja międzynarodowa kraju. W tym artykule przedstawiamy cztery jej kierunki, które warto śledzić po objęciu władzy przez nowy rząd.

Państwa Europy podjęły działania wojskowe na Bliskim Wschodzie, choć od pewnego czasu przestały to głośno komunikować. W większości udostępniły też siłom amerykańskim swoje bazy wojskowe. Mimo to prezydent Stanów Zjednoczonych wyraził głębokie niezadowolenie z ich postawy i zagroził wystąpieniem z NATO. Być może zabrakło mu jednego: wsparcia politycznego w obliczu katastrofalnych wskaźników społecznego poparcia.

Spójrzmy nie na samo ogłoszenie zawieszenia broni z 7 kwietnia, lecz na architekturę, która podtrzymała czterdzieści dni konfliktu, a wyłoni się interesujący obraz. To, co podtrzymywało Iran przez te czterdzieści dni, nie sprowadzało się wyłącznie do przewidywalnej irańskiej samowystarczalności. Było to również ustrukturyzowane partnerstwo operacyjne między Teheranem, Moskwą i Pekinem, z których każdy wnosił swoją przewagę komparatywną do zbiorowego wysiłku wojennego, jaki zawieszenie broni wstrzymało, ale go nie zdemontowało.

O bliskiej współpracy między Waszyngtonem a Moskwą świadczy coraz więcej przesłanek. Zaczynają się one kumulować w agresywnej polityce wymierzonej w jedność Europy oraz spójność relacji transatlantyckich. Co gorsza, kolejne kryzysy pokazują, że nie mamy do czynienia z pustą retoryką, lecz z konsekwentnie realizowaną polityką.

Uzgodnione przez Stany Zjednoczone i Iran dwutygodniowe zawieszenie broni wydaje się niezwykle kruche. Izrael, pod rządami Benjamina Netanjahu, będzie najprawdopodobniej dokładał wszelkich starań, by zakłócić przebieg negocjacji między Waszyngtonem i Teheranem. Na dodatek, kilka godzin po ogłoszeniu wstrzymania walk obustronne ataki wciąż trwają. W obecnej sytuacji trudno uznać Iran za pokonany. Utrzymanie przez Iran wpływu na tranzyt przez Cieśninę Ormuz oraz zdolności do ataków na państwa regionu oznaczałyby strategiczną porażkę Stanów Zjednoczonych i Izraela. Po ponad miesiącu od rozpoczęcia operacji Epic Fury, Ameryka nie wydaje się jednak mieć dobrych opcji na wyjście z obecnej sytuacji. Jej wybór ogranicza się do opcji złej i gorszej.

Dominująca dziś logika myślenia o bezpieczeństwie wymaga zasadniczego przewartościowania. Kluczowe znaczenie nie leży w maksymalizacji wydatków na zbrojenia, lecz w ich efektywności oraz wkomponowaniu w długofalową strategię państwa. Ostatecznie pozostaje otwarte pytanie: jak budować siły zbrojne, nie naruszając własnego bezpieczeństwa ekonomicznego?

Amerykańsko-izraelska operacja niesie ze sobą trzy poważne konsekwencje dla sojuszników USA: prawdopodobnie długotrwały wzrost cen surowców i nadwątlenie zapasów amunicji precyzyjnej, o czym mówią media i eksperci, oraz podważenie gwarancji bezpieczeństwa, co otwarcie komunikuje administracja Donalda Trumpa. 

Polityka zagraniczna AfD staje się dla partii coraz większym wyzwaniem, rosnącym wraz z jej ambicjami wejścia do rządu. Jej elektorat jest mniej entuzjastyczny wobec aktualnych działań USA, podczas gdy część kierownictwa dostrzega wyraźny interes w budowaniu relacji z administracją Donalda Trumpa i środowiskiem MAGA. Przychylność tych kręgów, ich lobbowanie na rzecz zniesienia kordonu sanitarnego oraz krytyczne podejście do pomysłu delegalizacji AfD są postrzegane jako potencjalny „game changer” na drodze partii do władzy.

Krytyka Sojuszu Północnoatlantyckiego przez Donalda Trumpa nie jest zaskoczeniem; w książce sygnowanej swoim nazwiskiem, The America We Deserve, pisał w 2000 roku: „Związek Radziecki nie jest już dłużej zagrożeniem dla naszych zachodnio-europejskich sojuszników. Wycofanie się z Europy pomogłoby zaoszczędzić miliony dolarów rocznie – to koszty stacjonowania wojsk NATO w Europie, i środki te mogłyby zostać spożytkowane lepiej”. Podczas kampanii w roku 2016 mówił zaś o „przestarzałym sojuszu, w przypadku którego inne państwa nie dbają o odpowiedni wkład”. Głosy krytyki pojawiły się w ostatnim w kontekście braku zaangażowania sojuszników w wojnę w Iranie; Biały Dom uważa, że nie istnieje partnerstwo transatlantyckie, a jeśli kraje Europy nie chcą nawet udostępnić infrastruktury, nie ma mowy o bezpośrednim udziale wojsk sojuszniczych.

Sprawa Tajwanu była jest i będzie kluczowym elementem w relacjach amerykańsko-chińskich. Nie oznacza to jednak, że to liczące 23 miliony mieszkańców państwo jest skazane na bycie przedmiotem gry mocarstw. Ostry spór między tamtejszymi głównymi siłami politycznymi w niemałym stopniu ogniskuje się wokół polityki zagranicznej, bezpieczeństwa i zarządzania relacjami z Pekinem i Waszyngtonem. Ostatnie działania będącego w opozycji Kuomintangu wskazują, że partia ta dąży do pewnej normalizacji relacji “przez Cieśninę” i zmniejszenia obecnych napięć z Chińską Republiką Ludową, które narastały w ostatnich latach rządów Demokratycznej Partii Postępowej (DPP).

Iran nie prowadzi wojny totalnej, lecz precyzyjną grę eskalacją. Kalibrując uderzenia, dobierając cele i zarządzając ryzykiem, Teheran próbuje jednocześnie wywierać presję na przeciwników i powstrzymywać ich przed przekroczeniem czerwonych linii. Konflikt na Bliskim Wschodzie staje się przez to ciekawym studium zarządzania eskalacją.