Kurier Ostrowski

Przez ostatni miesiąc w cyklu opowieści „Droga przez niepodległość” towarzyszyłem polskim marynarkom: handlowej, pasażerskiej i wojennej w ich podbojach światowych mórz i oceanów. I od początku wiedziałem, że symboliczną klamrą dla tych marynistycznych opowieści z pionierskich czasów, po zaślubinach II RP z Morzem Bałtyckim, będzie historia żaglowca „Dar Pomorza”, czyli słynnej „Białej Fregaty”, zakupionej przez Polski Komitet Floty Narodowej (ze składek społeczeństwa Pomorza) w lipcu 1929 roku z przeznaczeniem na jednostkę szkoleniową dla studentów Szkoły Morskiej w Gdyni. Zanim jednak Dar Pomorza przycumował do gdyńskiego nabrzeża polskich marynarzy szkolił…

Rozbudowa floty Marynarki Wojennej w II RP napotkała na początki lat 20. XX w. na liczne przeszkody. Dwa czynniki miały charakter decydujący. Po pierwsze, w gronie europejskich mocarstw nie było zgody na wspieranie rozwoju polskiej floty wojennej. Po drugie, Polska w tym czasie, także w konsekwencji prowadzonych wojen na granicach odrodzonego w 1918 r. państwa, nie dysponowała wystarczającymi środkami finansowymi, którymi mogłaby w istotny sposób wspierać budżet morskiej formacji woskowej II RP.

„Z dniem 28 listopada 1918 roku rozkazuję utworzyć marynarkę polską, mianując jednocześnie pułkownika marynarki Bogumiła Nowotnego szefem Sekcji Marynarki Wojennej przy Ministerstwie Spraw Wojskowych” – tak brzmiący, opublikowany 28 listopada 1918 r. w „Monitorze Polskim”, rozkaz Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego, uznaje się za decyzję o utworzeniu polskiej Marynarki Wojennej w II RP.

28 maja 1920 r. Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę „o polskich statkach handlowych morskich”. Artykuł 1 ustawy stanowił „Za polskie statki handlowe morskie uznaje się statki, uprawiające żeglugę morską w celu zarobkowania i stanowiące własność Państwa, obywateli polskich oraz osób prawnych, które mają siedzibę na obszarze Rzeczypospolitej (…)”. Od tej chwili, żeby podnieść na statku polską banderę załoga musiała w dwóch trzecich składać się z obywateli polskich, kapitan musiał znać język polski i miał także obowiązek księgi okrętowe prowadzić w języku polskim.

Dwa kamienie milowe znaczyły powrót II RP nad Bałtyk po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. Najpierw 11 lutego 1920 roku w  Pucku, odbyły się uroczyste zaślubiny Polski z  Bałtykiem, dokonane przez gen. Józefa Hallera. A niedługo później, bo 23 września 1922 r. Sejm RP zapalił ostatecznie zielone światło dla budowy portu w Gdyni, uchwalając w tej sprawie ustawę, która stanowiła: „Upoważnia się Rząd do poczynienia niezbędnych zarządzeń celem wykonania budowy portu morskiego przy Gdyni na Pomorzu, jako portu użyteczności publicznej”. W ten sposób II RP stworzyła podwaliny pod budowę gospodarki morskiej, w tym jej najważniejszej części, tj. floty handlowej.

W 2022 r. w brazylijskiej gminie Aurea (stan Rio Grande do Sul) język polski został uznany za drugi, obok portugalskiego, język urzędowy. To jedyny taki przypadek na świecie poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej, chociaż polska diaspora tworzy liczne skupiska na całym ziemskim globie. Obecnie poza granicami Polski żyje ok. 20 milionów osób polskiej narodowości (większość z nich nie włada już jednak językiem ojców i dziadków). Niemały odsetek tej liczby stworzyli Polacy, którzy wyemigrowali z Polski w czasach dwudziestolecia międzywojennego i to właśnie o tym epizodzie polskiego wychodźstwa będzie dzisiejsza „droga przez niepodległość”.