Borys Tynka

Wojna z Ukrainą nie zaczęła się w 2014 ani w 2022 roku. Zaczęła się dużo wcześniej – w filmach, serialach i popkulturze. Przez lata rosyjskie kino systematycznie odczłowieczało Ukraińców, fałszowało historię i oswajało widzów z przemocą oraz imperialnym myśleniem.

To nie jest zwykła recenzja restauracji. Piszę o „Kryjówce”, lokalu uwielbianym przez wielu Ukraińców, ale budzącym głęboki niepokój wśród Polaków świadomych historii Wołynia i Galicji Wschodniej.

Przez lata rosyjska muzyka była w Ukrainie wszechobecnym tłem codzienności – w radiu, marszrutkach, kawiarniach i sklepach. Nie była jednak neutralna. Okazała się jednym z najskuteczniejszych obszarów miękkiego wpływu, w którym język i kultura kształtowały wyobrażenia o „naturalnej” wspólnej przestrzeni.

Lubimy pamiętać historię tak, by zawsze być po właściwej stronie. Ale co, jeśli tym razem było inaczej?

Yandex, VKontakte, Odnoklassniki – przez lata były codziennością milionów Ukraińców. Mało kto zastanawiał się, jakie konsekwencje niesie cyfrowa zależność od państwa autorytarnego.

Czy decyzja sprzed niemal czterystu lat może usprawiedliwiać współczesną wojnę? Od ugody perejasławskiej z 1654 roku, przez aneksję Krymu w 2014, po pełnoskalową agresję z 24 lutego 2022 – Rosja konsekwentnie używa historii jako narzędzia władzy. To opowieść o tym, jak „zjednoczenie” stało się synonimem podporządkowania i dlaczego wojna z Ukrainą toczy się nie tylko o terytorium, lecz także o prawo do własnej narracji.

Styczeń 2026 roku. Wojna w Ukrainie trwa czwarty rok, a świat obserwuje kolejne „rozmowy pokojowe”. Problem w tym, że przy stole nie ma jednej ze stron konfliktu – Rosji.

Wojna Rosji z Ukrainą to nie tylko konflikt zbrojny i geopolityczny. To także wojna o znaczenia, symbole i tożsamość.

Czym naprawdę jest „rosyjski świat”? Projektem kulturowej wspólnoty, nostalgiczną próbą ocalenia więzi po upadku ZSRR, a może nową formą imperialnej ideologii?

Czym była Noworosja naprawdę – a czym stała się w narracji Kremla po 2014 roku? To pojęcie, wyciągnięte z carskich archiwów, miało nadać historyczną legitymację rozbiorowi Ukrainy i stworzeniu prorosyjskiego tworu od Donbasu po Odessę.

Konflikty i złe emocje między Polakami a Ukraińcami nie pojawiają się przypadkiem. Za każdym razem, gdy relacje między naszymi narodami się psują, warto zadać jedno proste pytanie: kto na tym zyskuje? Historia pokazuje, że bardzo rzadko są to sami zainteresowani. Od lat ten sam gracz z boku z satysfakcją dolewa oliwy do ognia, wykorzystując stare rany, emocje i uproszczone narracje.

To nie jest wojna wyłącznie o terytorium. Rosja prowadzi systematyczny atak na język, historię i tożsamość Ukrainy, próbując odebrać Ukraińcom prawo do istnienia jako narodu.