Paryżewo

W dzisiejszym newsletterze, jak sam tytuł wskazuje, zebrałam najpiękniejsze dzieła - muzykę, poezję, filmy, motywy książkowe, w których pojawia się wątek śmierci, przemijania, obcowania ze zmarłymi. Niektóre z tych tekstów kultury towarzyszą mi przez większą część mojego życia, z innymi zetknęłam się zaledwie kilka dni temu. Ale poruszyły mnie do głębi i pozwoliły lepiej przeżyć ten najpiękniejszy listopadowy czas. 

Kim był Andrzej Strug i dlaczego tak bardzo mnie interesuje? Powiedzieć, że jest to postać wielowymiarowa, to nic nie powiedzieć! Za życia cieszył się on ogromnym szacunkiem i sympatią, nawet wśród swoich opozycjonistów politycznych. Zachowało się zdjęcie z jego pogrzebu, na którym obecny był wielki tłum ludzi. Tymczasem w 2025 roku mało kto kojarzy jego nazwisko, również pośród osób zainteresowanych kulturą polską.

Podlascy uzdrowiciele (bo ściślej rzecz ujmując, nie trudnią się tym wyłącznie kobiety) różnią się od innych naprawiaczy świata tym, że traktują swoją posługę wolontaryjnie - nie czynią z niej modelu biznesowego przynoszącego im intratne zyski. Nie mają cennika, chociaż czasem ludzie zostawiają im symboliczne 10-20 zł. Mają jeszcze jedną charakterystyczną cechę: są to osoby głęboko wierzące. Wróżbiarstwo i wiara w archaiczne rytuały nie tylko nie wypełniają pustki religijnej i nie zastępują im modlitwy w kościele, cerkwi czy meczecie; oba te światy współistnieją ze sobą i wzajemnie się uzupełniają.

Podczas sprzątania regałów przypomniałam sobie o Patologii normalności. Jest to zbiór wykładów z lat 50. XX wieku wygłoszonych przez amerykańskiego psychologa i filozofa Ericha Fromma. Czytałam jego "Ucieczkę od wolności" oraz "Miłość, płeć i matriarchat". Teraz w końcu przyszła pora na w moim odczuciu najlepszą "Patologię normalności".

Dzień dobry! Jakiś czas temu zarówno na Facebooku, jak i na Instagramie pisałam o książce "Państwo-naród. Naród-państwo. Szkice o praktyce tworzenia się narodów w Galicji Wschodniej". W tym newsletterze postanowiłam w 10 punktach podzielić się z Wami najciekawszymi myślami, wątkami i postaciami, o których dowiedziałam się z tej publikacji. Dodałam też kilka pobocznych tematów, nazwisk i dostępnych publicznie artykułów - przypomniałam sobie o nich dzięki tej książce. Miłej lektury!

Szanowni, właśnie wysłałam do korekty skończony tekst o bł. Karolinie Kózkównie. Nie wiem, kiedy się ukaże, ale żebyście nie musieli czekać, postanowiłam wysłać Wam jego roboczą wersję. Roboczą, bo z ewentualnymi błędami językowymi i bez zdjęć, które będą dołączone do publikacji. Jeśli po lekturze będziecie mieć jakieś refleksje, podzielcie się ze mną mailowo albo w wiadomości na Instagramie @paryzewo_patroni

Opowiadanie Grudzińskiego powstawało w ostatnich dniach 1999 roku i dokładnie wtedy rozgrywa się jego akcja. Tytułowy "Wędrowiec cmentarny" jest dosłownie wędrowcem cmentarnym - tuła się po dużych europejskich miastach i śpi w cmentarnych piwniczkach. Unika dworców i przytułków dla bezdomnych, ponieważ boi się, że w końcu zostanie rozpoznany. Jest ścigany listem gończym przez Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze za zbrodnię przeciwko ludzkości popełnioną w lipcu 1995 roku na mieszkańcach Srebrenicy. 

Jeśli szukacie mądrej i bardzo przyjemnej lektury na urlop, zdecydowanie polecam "Polowanie na małego szczupaka". Mam nadzieję, że pełne komarów czerwcowe bagna północnej Finlandii wciągną Was na dobre – tak jak wciągnęły mnie!

Staroobrzędowcy (nazywami również starowierami, starowiercami, pejoratywnie raskolnikami) to prawosławni, którzy w XVII wieku sprzeciwili się reformie patriarchy Nikona. Dokonali rozłamu i uciekli z Rosji na tereny tolerancyjnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wybierali trudno dostępne tereny - leśne, bagienne, nad jeziorami.

W tym newsletterze chciałabym nakreślić obraz Brzozowa lat 30. XX wieku z perspektywy żydowskiego dziecka. Przytoczyć jego najciekawsze wspomnienia z czasów bardzo szczęśliwego dzieciństwa. Dodatkowo dla lepszego opisania tła tego miasta posłużyłam się książką „Żydzi w Brzozowie. Przyczynek do historii miasta” Haliny Kościelskiej - byłej dyrektorki muzeum regionalnego, przyjaciółki Natana Weissa.

Szanowni, przesyłam link do pierwszego filmu w dziejach Paryżewa.

Przez ponad rok (z przerwami) oddawałam się lekturze prawie 1000-stronicowej książki. Co za przyjemność! Bardzo rzadko zdarza mi się, żeby dzieło, które jest istną ucztą intelektualną, jednocześnie dostarczało mi tak wiele czystej przyjemności.