Układ Sił

W ostatnich latach elity rządzące w Tokio dość konsekwentnie wykonują kolejne posunięcia mające wzmocnić regionalną pozycję ich państwa. Przez dekady, konstytucyjne ograniczenia polityki Japonii w zakresie bezpieczeństwa i obronności znacząco utrudniały jej realizację bardziej ambitnej agendy w tych obszarach. Teraz, wraz z silnym mandatem społecznym dla partii obecnej premier Sanae Takaichi, Tokio zdecydowało się na poważny krok, którego celem wydaje się być uzyskanie statusu pełnoprawnego mocarstwa regionalnego.

W miarę jak wojna w Iranie trwa, a analitycy debatują nad jej możliwą długością i rezultatem, konflikt ten przeobraża architekturę bezpieczeństwa w regionie MENA i poza nim, zmieniając globalną równowagę sił. Mówiąc wprost, decyzja Izraela i Stanów Zjednoczonych o rozpoczęciu kampanii bombardowań przeciwko Iranowi już wpłynęła na dynamikę rywalizacji między wielkimi mocarstwami w innych kluczowych regionach. Co najistotniejsze, zmieniła główne linie konfrontacji między USA a „osią dyktatur” — Chinami, Rosją, Iranem i Koreą Północną — sojuszem z rozsądku, którego celem jest podważenie pozycji Stanów Zjednoczonych oraz demokracji na świecie.

Na początku kwietnia siły Stanów Zjednoczonych przeprowadziły z sukcesem operację ratunkową, mającą na celu ewakuowanie z terytorium Iranu załogi strąconego myśliwca F-15 E. Żołnierze U.S. Air Force przechodzą rygorystyczne szkolenia na taką ewentualność. Metody postępowania bazują na wieloletnich doświadczeniach wojennych Stanów Zjednoczonych.

Po trzech i pół roku rządów premier Włoch Giorgia Meloni wciąż nie spełniła ambitnych oczekiwań prawicy, żeby stać się włoską wersją Javiera Milei oraz pomostem w relacjach Europy z Białym Domem. Nie zrealizowała też złowieszczych scenariuszy lewicy, że odizoluje państwo od reszty Europy i zagrozi lokalnej demokracji.

Prezydent Aleksandar Vučić o wiele skuteczniej kontroluje serbskie mafie i ekstremistów niż rosyjskie służby, ponieważ należał i do mafii, i do nacjonalistycznych chuliganów piłkarskich. Jego Serbska Partia Postępowa pod każdym względem stanowi polityczne skrzydło zorganizowanej grupy przestępczej. Wciąż jednak Vučić promuje rosyjski przekaz, ponieważ jest dla niego wygodny. Z Bojanem Elekiem o związkach Serbii z Rosją rozmawia Kuba Benedyczak.

Po 16 latach rządów władzę na Węgrzech oddaje Viktor Orbán. Stosunkowo nowa Parta Szacunku i Wolności, Tisza, zdobyła większość konstytucyjną, co obrazuje skalę zwycięstwa. Wiodącym tematem kampanii wyborczej była orientacja międzynarodowa kraju. W tym artykule przedstawiamy cztery jej kierunki, które warto śledzić po objęciu władzy przez nowy rząd.

Państwa Europy podjęły działania wojskowe na Bliskim Wschodzie, choć od pewnego czasu przestały to głośno komunikować. W większości udostępniły też siłom amerykańskim swoje bazy wojskowe. Mimo to prezydent Stanów Zjednoczonych wyraził głębokie niezadowolenie z ich postawy i zagroził wystąpieniem z NATO. Być może zabrakło mu jednego: wsparcia politycznego w obliczu katastrofalnych wskaźników społecznego poparcia.

Spójrzmy nie na samo ogłoszenie zawieszenia broni z 7 kwietnia, lecz na architekturę, która podtrzymała czterdzieści dni konfliktu, a wyłoni się interesujący obraz. To, co podtrzymywało Iran przez te czterdzieści dni, nie sprowadzało się wyłącznie do przewidywalnej irańskiej samowystarczalności. Było to również ustrukturyzowane partnerstwo operacyjne między Teheranem, Moskwą i Pekinem, z których każdy wnosił swoją przewagę komparatywną do zbiorowego wysiłku wojennego, jaki zawieszenie broni wstrzymało, ale go nie zdemontowało.

O bliskiej współpracy między Waszyngtonem a Moskwą świadczy coraz więcej przesłanek. Zaczynają się one kumulować w agresywnej polityce wymierzonej w jedność Europy oraz spójność relacji transatlantyckich. Co gorsza, kolejne kryzysy pokazują, że nie mamy do czynienia z pustą retoryką, lecz z konsekwentnie realizowaną polityką.

Uzgodnione przez Stany Zjednoczone i Iran dwutygodniowe zawieszenie broni wydaje się niezwykle kruche. Izrael, pod rządami Benjamina Netanjahu, będzie najprawdopodobniej dokładał wszelkich starań, by zakłócić przebieg negocjacji między Waszyngtonem i Teheranem. Na dodatek, kilka godzin po ogłoszeniu wstrzymania walk obustronne ataki wciąż trwają. W obecnej sytuacji trudno uznać Iran za pokonany. Utrzymanie przez Iran wpływu na tranzyt przez Cieśninę Ormuz oraz zdolności do ataków na państwa regionu oznaczałyby strategiczną porażkę Stanów Zjednoczonych i Izraela. Po ponad miesiącu od rozpoczęcia operacji Epic Fury, Ameryka nie wydaje się jednak mieć dobrych opcji na wyjście z obecnej sytuacji. Jej wybór ogranicza się do opcji złej i gorszej.

Dominująca dziś logika myślenia o bezpieczeństwie wymaga zasadniczego przewartościowania. Kluczowe znaczenie nie leży w maksymalizacji wydatków na zbrojenia, lecz w ich efektywności oraz wkomponowaniu w długofalową strategię państwa. Ostatecznie pozostaje otwarte pytanie: jak budować siły zbrojne, nie naruszając własnego bezpieczeństwa ekonomicznego?

Amerykańsko-izraelska operacja niesie ze sobą trzy poważne konsekwencje dla sojuszników USA: prawdopodobnie długotrwały wzrost cen surowców i nadwątlenie zapasów amunicji precyzyjnej, o czym mówią media i eksperci, oraz podważenie gwarancji bezpieczeństwa, co otwarcie komunikuje administracja Donalda Trumpa.