Lappko

Oddaję w Wasze ręce pierwsze trzy rozdziały nowo powstającej książki, która będzie jedną z pozycji kilkutomowej serii. W tym prostym PDF-ie poruszam tematykę historii (aby osadzić Czytelnika w szerszym kontekście) a także filozofii oraz etyki współczesnego traperstwa.

Pomyśl tylko, Czytelniku, przed jakim wyzwaniem stajemy, gdy obozując w dziczy przez długi czas, musimy zmierzyć się z widmem stale kurczących się zapasów żywności. A do sklepu koszmarnie daleko… Spójrzmy na ten stan z punktu widzenia sprawnego stratega: przetrwanie wymaga tu uzupełnienia spiżarni o białko, tłuszcz i witaminy. W dziczy najłatwiej o ryby, dlatego są naszym filarem – najlepiej te tłuste, jak pstrąg czy lipień.

Ewolucja człowieka tam, na mroźnych szerokościach Alaski, Kanady i Skandynawii, wymusiła powstanie unikalnych adaptacji metabolicznych. Wszak tylko one pozwoliły na przetrwanie w świecie, gdzie węglowodany pochodzenia roślinnego właściwie nie istnieją przez większość roku. Natura nie zna kompromisów; albo się dostosujesz, albo znikasz.

Koncepcja „Fair Chase”, czyli uczciwego pościgu, przechodzi w traperstwie gruntowną weryfikację względem tego, co znamy z klasycznego łowiectwa. Tutaj sprawiedliwość wcale nie wynika z samej kinetyki starcia, sprintu czy dania zwierzynie szansy na ucieczkę w ostatniej sekundzie; opiera się na intelektualnej symetrii między łowcą a ofiarą, która rozgrywa się na długo przed samym uderzeniem żelastwa czy zaciśnięciem pętli.

Traperstwo, rozumiane jako pasywne pozyskiwanie zasobów, to w gruncie rzeczy jeden z najbardziej wyrafinowanych dowodów na to, jak ludzka inteligencja potrafi ograć naturę na jej własnym boisku. W przeciwieństwie do aktywnego polowania, które opiera się na fizycznej konfrontacji, szybkości czy precyzji strzału, traperstwo stanowi czysty triumf analizy zachowań i inżynierii nad brutalną, surową siłą.

Dzisiejsze podejście do sztuki przetrwania i zdobywania jedzenia poza cywilizacją to pole zderzenia dwóch zupełnie różnych filozofii. Z jednej strony mamy tę głęboko zakorzenioną w popkulturze, niemal sielską wizję romantycznego bushcraftera, który za pomocą noża i darów lasu konstruuje misterne mechanizmy z drewna. Z drugiej strony stoi chłodny pragmatyzm techniki traperskiej, oparty na materiałoznawstwie, twardej fizyce i bezlitosnej kalkulacji energetycznej.

Kilka lat spędzonych na północy pokazało mi wiele — między innymi w kwestii schronienia. Jeszcze przed wyprawą na północ Europy, z zapartym tchem, skonstruowałem swój namiot typu Baker Tent, który zaimpregnowałem pastą na bazie wosku pszczelego, oleju i parafiny. Wówczas wydawał mi się projektem dopracowanym, solidnym, na lata. Rzeczywistość jednak okazała się bezlitosna.

Zanim pojawiły się mapy, granice i nazwy państw, istniał układ wód: jezior, rzek i przenosek, które wyznaczały naturalne kierunki przemieszczania się ludzi przez kontynent północnoamerykański. To nimi poruszali się pierwsi mieszkańcy tych ziem, a później voyageurs, traperzy i handlarze futrami — nie dlatego, że były łatwe, ale dlatego, że były możliwe. Trasa z Toronto do ujścia rzeki Yukon w Alakanuk nie jest więc projektem symbolicznym ani wymyśloną osią narracyjną. Jest logiczną linią wynikającą z geografii. Łączy system Wielkich Jezior z interiorem Kanady, dorzecze Atlantyku z Arktyką, a dalej z Morzem Beringa. Każdy jej fragment był już kiedyś używany — czasem intensywnie, czasem tylko przez nielicznych — ale zawsze z tego samego powodu: nie istniała inna droga.