Marek Budzisz - Obserwator strategiczny

Nie wiedzieć czemu Zełenski uchodzi w Polsce za stratega, polityka, który z wyprzedzeniem planuje i realizuje wizje o charakterze strategicznym, buduje jakąś oś Berlin - Kijów czy dąży świadomie do umniejszenia roli Polski. Kiedy mówię moim ukraińskim przyjaciołom i rozmówcom o takim postrzeganiu Wołodymira Zełenskiego w Polsce uśmiechają się tylko, bo do głowy nie przychodzą im, jak argumentują, takie wnioski. Znając lepiej niż my swojego prezydenta mówią mi, że w jego przypadku taktyka, gra polityczna jest wszystkim a kalkulacje strategiczne albo w ogóle nie są uwzględniane albo się nie liczą.

W Polsce i Europie koncentrujemy się na aspekcie ilościowym amerykańskiej obecności wojskowej. Dyskutujemy o obecności wojskowej, naszą wyobraźnię ożywia kwestia redukcji jednej z brygad sił lądowych i ewentualne przesunięcie tego potencjału na teren Rzeczpospolitej. To istotne aspekty ale nie najważniejsze. Zdecydowanie większą wagę ma amerykańskie zaangażowanie jakościowe, w zakresie niektórych zdolności, tzw. High enablers od których zależy możliwość urzeczywistnienia przyjętego modelu wojny, sposobu w jaki siły NATO chciałyby pokonać agresywnego przeciwnika, w tym wypadku Rosjan.

Zajęci polsko - ukraińską wojną symboliczną nie zauważyliśmy trwającej i bardzo ciekawej rozgrywki, która dotyczy Białorusi, państwa o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa Europy Środkowej. Rozpoczęła się właśnie batalia, która może doprowadzić do eskalacji i nawet wybuchu konfliktu regionalnego, jeśli przeważą w tym starciu Rosjanie, albo do „neutralizacji” Mińska jeśli zwycięzcą okażą się Ukraińcy. „Neutralizacja” nie jest w tym wypadku dobrym terminem bo Białoruś nie stanie się państwem w sensie dosłownym neutralnym i nie wyjdzie w najbliższym czasie z obozu rosyjskiego (choć wydarzenia mogą przyspieszyć), ale zmiana jej polityki może dużo znaczyć zarówno dla perspektyw zakończenia wojny rosyjsko - ukraińskiej jak i dla sytuacji całego regionu. Neutralizację w tym wypadku należy rozumieć w kategoriach spadku geostrategicznego znaczenia Białorusi, co leży w interesie Ukrainy i z pewnością, gdyby taki scenariusz się zmaterializował byłoby poważnym ciosem dla Federacji Rosyjskiej.

Warto na konflikt polsko - ukraiński, który eskaluje, spojrzeć przez pryzmat strategii. Jakie jest położenie strategiczne obydwu państw i co z niego wynika? Formułuję tezę, że o ile Polska ma alternatywę i nie musi realizować koncepcji Międzymorza, o tyle położenie Ukrainy jest z tego punktu widzenia gorsze. Co to oznacza? Możemy mówić o asymetrii stawki i ryzyka. Alians strategiczny między Warszawą a Kijowem poprawiałby pozycję (bezpieczeństwo, rozwój etc) Polski ale nie jest warunkiem naszego sukcesu, tym bardziej przetrwania. Nam wystarczy "strategiczna bezczynność". Sytuacja Ukrainy jest inna i dlatego Zełenski popełnia, inicjując konflikt z Warszawą, błąd strategiczny. Zapraszam do lektury.

„Czy jest już za późno, by uratować Wielką Brytanię? - pyta we wstępie do swego artykułu Allister Heath, redaktor naczelny konserwatywnego The Telegraph - Czy rozkład jest zbyt głęboki, upadek zbyt zaawansowany, a nasz system polityczny zbyt osłabiony, by zmienić kurs, czy też pozostała iskierka nadziei, że pewnego dnia odzyskamy choć część naszej wielkości?” Szukając odpowiedzi na to pytanie Heath napisał, że jeszcze w ubiegłym roku uważał, iż jego ojczyzna miała 25 % szans aby nie stać się „państwem upadłym”, ale po ostatnich wydarzeniach jego pesymizm wzrósł i dziś dawałby Zjednoczonemu Królestwu jedną na sześć szans uniknięcia takiego losu.

Konflikt z Polską na tle polityki pamięci był potrzebny Zełenskiemu. Dzięki temu będzie on miał możliwość korzystnego dla siebie ukształtowania reprezentacji negocjacyjnej Zachodu, która winna zacząć rozmowy z Rosją o zakończeniu wojny. Ta sprytna kalkulacja taktyczna jest jednak, postrzegając sytuację z perspektywy strategicznej, obarczona poważnym błędem. Zełenski, taką stawiam tezę, popełnia właśnie błąd. Forsowany przezeń układ ma słaby punkt - Niemcy, gdzie sytuacja może się już niedługo zacząć zmieniać i gdzie rosną wpływy tej części opinii publicznej, która opowiada się za dialogiem z Rosją. Jeśli ta opcja zwycięży to Ukraina co najwyżej otrzyma drugie Porozumienie Mińskie a niekorzystnych zjawisk nie będzie w stanie równoważyć innymi formatami, bo poróżniona z Kijowem Warszawa będzie partnerem znacznie ostrożniejszym i mniej skorym do zaangażowania.

Co się stało w Rumuni? W Gałaczu rosyjski dron uderzył w budynek mieszkalny ale strategiczny wymiar tego wydarzenia jest znacznie poważniejszy. Słabnie odstraszanie Rosji i dlatego Putin i jego otoczenie sygnalizuje gotowość rozszerzenia wojny, zarówno wertykalnie jak i konwencjonalnie. Prawdopodobieństwo eskalacji jest tym większe, że obecna faza wojny nie przebiega po myśli Rosjan i w najbliższych miesiącach ich sytuacja będzie się pogarszać. W eskalacji widzą oni być może jedyne wyjście z obecnego położenia. Oznacza to, że lato będzie gorące, nie tylko ze względu na pogodę.

Czy zamieszanie informacyjne w sprawie amerykańskiego kontyngentu wojskowego w Polsce to kwestia przypadku? Wątpię. Podobnie jak nieprzypadkowe jest to co dzieje się na Białorusi. To państwo, a Amerykanie rozpoczęli tu finezyjną grę, jest kluczem do bezpieczeństwa Europy Środkowej. Również zakończenia wojny na Ukrainie. Waszyngton chce też storpedować, grając z państwami naszego regionu, "suwerenność strategiczną" Europy.

Amerykanie wstrzymują dyslokacje batalionu Tomahawk do Niemiec a zużycie środków walki, w tym rakiet, w czasie wojny z Iranem zmniejsza ich możliwości w zakresie dostaw dla sojuszników. Równolegle przedstawiciele Rosji zaostrzają retorykę grożąc atakami rakietowymi na miasta europejskie. Oznacza to, że członkowie NATO z Europy muszą pilnie wzmocnić odstraszanie Federacji. A jakie są w tym zakresie możliwości? Jak zaawansowane są projekty realizowane przez państwa naszego kontynentu? Czy jedyną opcją na najbliższe lata jest wykorzystanie technologii ukraińskich, które nie są w pełni dojrzałe, ale tanie i dostępne?

Labour poniosła historyczną klęskę w ostatnich wyborach lokalnych. Triumfuje Reform, zyskuje Zielonych i nacjonaliści w Walii. W Szkocji partia nacjonalistyczna SNP jest nadal największą siłą i znów zaczyna myślec o referendum niepodległościowym. Rozpoczyna się walka o władzę w Labour, cały system polityczny wchodzi w stan rozchwiania. Relacje atlantyckie są złe a perspektywy brytyjskiej gospodarki fatalne. Kolejne wybory o ile nie zostaną ogłoszone przedterminowe będą w 2029 roku. Do tego czasu system będzie "gnił" a rządzić może lewica Labour opowiadająca się za większymi podatkami i wydatkami socjalnymi. Czy Londyn znajdzie pieniądze na zbrojenia? Wątpliwe. Pytania trzeba stawiać jeśli myślimy o Wielkiej Brytanii w kategoriach sojusznika strategicznego. Będzie to sojusznik zajęty własnymi sprawami, z dużymi kłopotami. Innymi słowy drugiej a może nawet trzeciej kategorii.

Amerykanie redukują swój kontyngent wojskowy w Europie. Nie jest to jednak porzucenie sojuszników a element strategii konsolidacji o której pisał niedawno Wess Mitchell. Jaką strategią odpowiadają na rysujące się zamiany Niemcy? Co proponują Francuzi? A co wreszcie winna zrobić w nowych realiach Polska? O tym wszystkim piszę w nowym artykule.

Donald Tusk w wywiadzie dla dziennika Financial Times opowiedział się za budową europejskiej formuły bezpieczeństwa, podkreślił rosyjskie zagrożenie i wyraził wątpliwości czy Amerykanie wywiążą się ze zobowiązań sojuszniczych. W opublikowanym artykule dokonuję analizy tych poglądów strategicznych dochodząc do wniosku, że są one wewnętrznie sprzeczne, mało tego, nie chodzi w nich o bezpieczeństwo Polski. o co? Zapraszam do lektury.