Marcin Zegadło

"(...) Od kiedy więź chłopców z ojcami została zerwana wskutek m.in. rewolucji przemysłowej, oderwania mężczyzn od pracy we własnych gospodarstwach czy zakładach rzemieślniczych - ojcowie poszli do fabryk, a chłopcy zostali z matkami, ciotkami, siostrami. To oczywiście gigantyczne uproszczenie, ale ten proces opisywany był wielokrotnie w literaturze przedmiotu. Daruję sobie cytaty i lewarowanie się cudzymi nazwiskami. Tak czy inaczej to, co wydarzyło się na poziomie życia społeczeństw sprowadza się do tego, że kobiety zgodnie lub wbrew swojej woli pozostawione zostały na pastwę konieczności poświęcenia się niemal w pełni wychowaniu dzieci, w tym oczywiście wychowaniu swoich synów. Chcę żeby to wybrzmiało - ten obowiązek wynikał również z wycofania się z tego obowiązku przez mężczyzn, bo przecież kobiety od dziesięcioleci pracują również zawodowo na równi z mężczyznami, więc w rzeczywistości wykonują obowiązki na co najmniej dwóch etatach. Ale w tym miejscu nie mam zamiaru opowiadać o tym, o czym napisałem stron setki zanurzając się po czubek głowy w feminizmie, który przez lata wyznaczał wektor dla mojej opowieści o świecie. Dziś nie wiem czy to było dobre czy złe - na przykład dla mojego syna - ponieważ syn powinien mieć jedną matkę i lepiej żeby ojciec pamiętał o tym, że nią nie jest i że jako mężczyzna przychodzi do swojego syna z zupełnie inną energią i inną historią, którą powinien postarać mu się mądrze opowiadać. Więc jeśli tego ojca (tych ojców) brakuje, bo śpią głęboko w swoich “męskościach”, swoich “ojcostwach” zdając się w pełni na czułość, opiekuńczość matek, oddają również swoich synów w objęcia energii, która tym chłopcom nie pomoże stawać się mężczyznami. (...)"

"(...) wprawdzie ta drobna dolegliwość z Androidem nie uzasadnia skali refleksji, ale pomyślałem sobie jak bardzo wisimy na “cyfrowym włosku”. Z perspektywy systemu stajemy się “cyfrową notatką o nas samych”. Nasza tożsamość w coraz większym stopniu wyprowadzana jest do sieci, a sieć jest kapryśna, sieć znajduje się poza naszą kontrolą, tyle że od sieci niemal wszystko zależy. Ile pieniędzy znajduje się dzisiaj w moim portfelu? Jaką sumą dysponuje zapis cyfrowy legitymujący się moim imieniem i nazwiskiem? Mój portfel jest dzisiaj pusty. Natomiast na wszystko, co posiadam na rachunku bankowym umówiłem się z bankiem. Umówiłem się z bankiem na ciąg liczb, który stanowi moje oszczędności. W moim przypadku to są śmieszne sumy, ale są tacy, których “cyfrowe ciągi” są mocne jak ciąg alkoholowy miliona Bukowskich, Hemingway’ów i Jerofiejewów. A przecież tego nie ma. To jest powietrze, które nawet nie pachnie pieniędzmi. To jest ogromne NIC zawieszone w próżni, bo przecież tak niewiele trzeba, żeby to wszystko zniknęło i Elon Musk był bezbronny w równym stopniu, co moja sąsiadka, której pierwszą cyfrą emerytury wciąż jest cyfra jeden. Więc jak to wszystko kiedyś pierdolnie, a pierdolnie, to już się z tego nie podniesiemy. Więc może zamiast uczyć dzieci języków programowania, kodowania i pisania aplikacji warto nauczyć ich rolnictwa i tego jak przeżyć noc w lesie. To nie jest wykwit apokaliptycznej wizji. To są przydatne umiejętności, które pozwalają przeżyć, bo z całą pewnością cywilizacyjnie zmierzamy w kierunku, w którym takiej gwarancji nie da nam już sieć. (...)"

"(...) Od kilku dni przebywam w rzeczywistości kwantowej ponieważ przebywanie na poziomie cząstek wydaje mi się dużo bardziej interesujące niż funkcjonowanie na poziomie jakichkolwiek całości. Bywa bowiem tak, że lepiej jest dla człowieka, kiedy część spraw wydarza się poza horyzontem zdarzeń i żadna informacja stamtąd nas nie dogoni. Więc spędzam późne wieczory głowiąc się nad rzeczami, nad którymi nie muszę się głowić, a głowię się obecnie nad lekturą napisaną w zasadzie prostym językiem. Nie wiem skąd we mnie jeszcze ta potrzeba, bo przecież bliżej mnie znajduje się dziura w przysłowiowej dupie niż jakakolwiek inna czarna dziura, ale szukam sobie w czasie i przestrzeni takich stref, które potrafią mnie jeszcze intelektualnie ożywić, a niestety większość literatury, z którą spotykam się na co dzień, nie posiada już takich właściwości. Efekt tego jest taki, że zamęczam później Wi tym czego się dowiem o świecie miliardy razy mniejszym niż łepek od szpilki, a czynię to podczas naszych wspólnych spacerów, które trwają najczęściej około dziewięćdziesięciu minut. Wi utrzymuje, że to jest wyjątkowo ciekawe i słucha z wyraźnym zainteresowaniem, a mnie się gęba nie zamyka i tak sobie maszerujemy przez miastko, więc jeśli to nie jest splątanie kwantowe, to znaczy, że mam w życiu więcej szczęścia niż mogło mi się wydawać. (...)"

"(...) To już rok od dnia, w którym zdecydowałem się prowadzić ten dziennik. “Fikcje” miały być i są w pewnym stopniu odpowiedzią na “Wszystko na sprzedaż”, które w założeniu było dziennikiem pornograficznym. Oczywiście w znaczeniu afektywnym. “Fikcje” wciąż starają się panować nad informacją, chociaż przychodzi im to z coraz większym trudem. Nic na to nie poradzę. Mogę jedynie próbować unieść swoją “naturalną” skłonność w tej formule, która zostawia dla niej znacznie mniej miejsca. “Wszystko na sprzedaż” żywiło się mną wampirycznie, a ja dokarmiałem tę narrację wplątując w nią “Bogu ducha winnych” ludzi i robiłem to z rozkoszą. Wdzięczna to była formuła, która niestety miała w sobie potencjał lawiny, która czeka jedynie żeby móc się osunąć i zabrać ze sobą wszystko to, co zostanie pod nią pogrzebane. I rzeczywiście tak się stało. Więc to już rok od kiedy wygrzebałem się spod gruzów, a w zasadzie od kiedy zacząłem się spod nich wygrzebywać. (...)"

"(...) Na szczęście są spacery. Powrót do nich jest dla mnie zbawienny. Nic tak nie porządkuje myśli jak rytm własnych kroków i oddech, który przyspiesza, żeby następnie wyrównać się i napędzać krew, która roznosi tlen do kończyn. Idę więc, a w słuchawkach ktoś opowiada mi o splątaniu kwantowym i o cząsteczkach, które komunikują się ze sobą determinując wynik eksperymentu niezależnie od tego, czy odbywa się on jednocześnie w miastku, Los Angeles czy w Tokio. Bo jest w przestrzeni taki chochlik, który kpi sobie z naszego opisu rzeczywistości i to mnie nie przestaje fascynować, bo jest w kwantach więcej poezji niż na stronach niejednego lirycznego debiutu. Zdarza się, że i pierwszego i drugiego nie rozumiem w równym stopniu, ale ten pierwszy powinien istnieć niezależnie od wszystkiego, natomiast nadprodukcja tomów wierszy, to jest plaga tego kraju. (...)"

"(...) Swoją drogą, co musi się wydarzyć w czyjejś głowie, żeby z filmu oryginalnie noszącego tytuł “Good Will Hunting”, zrobić “Buntownika z wyboru”. A przede wszystkim, czy istnieją jacyś buntownicy “nie z wyboru”? Czy bunt nie jest wyborem co do zasady. Czy można buntować się nie dokonując wyboru zmierzającego w kierunku buntu? Czy można zbuntować się niechcący, mimochodem, przez przypadek, przez pomyłkę lub wbrew sobie? Być może. Ja natomiast stał będę na stanowisku, że każdy buntownik jest buntownikiem z wyboru, więc umieszczanie słowa “wybór” obok słowa “buntownik” jest masłem maślanym, tym samym przez to samo, czy jeśli ktoś woli - głupotą. (...)"

"(...) Pisali piosenki. O tym, że idą chłopcy na wojnę, bo ich “panny” nie chciały, a taki był w narodzie mental, że wymieniało się przez lata miłość do człowieka na miłość do ojczyzny i nikomu ten absurd nie przeszkadzał. Otóż wolałbym żeby moje dziecko nigdy nie musiało dokonywać podobnej podmiany i żeby swojej miłości do ojczyzny nie musiało w żaden sposób przeżywać. Bo jeśli mężczyzna świadomie przeżywa miłość do ojczyzny to znaczy, że wcześniej czy później polegnie na jakiejś wojnie. (...)"

"(...) “Dzieci posiadają właściwości takie, jakie posiada gaz - mówi Radek - Nie zrozum mnie źle, być może brzmi to fatalnie, ale zauważ. Gaz wypełnia sobą całe naczynie niezależnie od tego jaką naczynie ma pojemności oraz od tego, ile znajduje się w nim gazu. Zupełnie inaczej zachowa się ciecz. Czy nie uważasz, że podobnie jest z dziećmi? Niezależnie od tego, czy jest ich w domu dwoje, czy sześcioro, zawsze wypełnią sobą całą przestrzeń.” Słyszę jak Radek chichocze do słuchawki wyraźnie zadowolony z porównania. I słusznie, bo porównanie przednie, chociaż ten gaz i dzieci to nie jest szczególnie udany tandem na poziomie skojarzeń. (...)"

"(...) Tymczasem powrót do spacerów. Jakaż to jednak przyjemność - przebierać nogami. Jakież to cudowne uczucie - kiedy stopy mają kontakt z ziemią, która spod stóp ucieka. Ileż dobrego dzieje się dla głowy, kiedy idzie się i patrzy przed siebie. Niemal zapomniałem jak bardzo to dla mnie ważne - ta droga, która w zasadzie jest sama dla siebie i która nie prowadzi w żadne konkretne miejsce. Idzie się zawsze tylko po to żeby iść. Tylko takie chodzenie ma sens i jest samo w sobie coś warte. Celem jest ruch. Zmiana położenia. Czas, który płynie, a wraz z nim płynie wokół przestrzeń. Więc szedłem tak przedwczoraj i wczoraj i szedłem tak dzisiaj z Wi, bo oboje potrzebujemy przestrzeni. Potrzebujemy rytmu, który jest w stąpaniu, bo jest w tym coś mantrycznego i gdybym był człowiekiem wierzącym i mógł wybrać sobie formę modlitwy - modliłbym się przebierając nogami spod których uciekała by ziemia. (...)"

"(...) Radek to jest taki gość, który żywi pamięć. Przy Radku pamięć nigdy nie chadza głodna. Radek potrafi pamiętać i pamięta pięknie. Radek jest ogrodnikiem pamięci. Radek pamięć uprawia i pielęgnuje, Radek dogląda pamięci. Dzięki Radkowi - myślę, że wyłącznie dzięki niemu - pamięć o Julku i o jego wierszach wciąż żyje. Ostatecznie mówimy o poecie w czasach “nie dla poetów”. Mówimy o poecie prowincjonalnym, którego “osobność” była jego siłą, a to jest sytuacja, w której siła, potrafi okazać się słabością, bo pamięć potrzebuje wiedzieć. A jeśli ktoś jest osobny, to zdarza się tak, że można o nim zapomnieć. W poezji, w literaturze w ogóle, bronią się niemal wyłącznie konfraternie. Na osobnych mówiło się kiedyś “wyklęci”. Dzisiaj brzmiałoby to cokolwiek niepoważnie. Dzisiaj wyklęty jest niemal każdy poeta, ponieważ jak już się rzekło, żyjemy w czasach piętrowo “nielirynych”. (...)"

"(...) Nie mówiliśmy wiele, bo to jest luksus, na który mogą pozwolić sobie ludzie, którzy znają się bardzo długo i niemal wszystko o sobie już wiedzą, niemal wszystkiego byli już świadkami i nie są w stanie przed sobą udawać. Co oczywiście nie oznacza, że wciąż nie mogą wyrządzić sobie krzywdy. Mogą. Ale są również w stanie dać sobie taką rzeczywistość, żeby od niej nie trzeba było uciekać w fikcję. A to jest wartość sama w sobie, żadna tam “wartość dodana.” Bo z fikcji wcześniej czy później trzeba się będzie rozliczyć. Nie ma takiej fikcji, żeby człowiekowi uszła na sucho. Przed każdą fikcją jest ściana i właśnie w kierunku tej ściany fikcja się rozpędza. Później decyduje już tylko odległość. I prędkość. Na końcu tej drogi zawsze jest katastrofa. A to był wieczór, który wydarzył się naprawdę. (...)'

"(...) Kilkanaście minionych miesięcy przeorało mnie i moich najbliższych. Paradoksalnie jestem za to życiu wdzięczny, bo chyba zaczynam rozumieć, co ma dla mnie największe znaczenie, a to jest zawsze jakiś spokój. Lepiej jest wiedzieć niż nie wiedzieć. Chociaż lepiej nie wiedzieć zbyt wiele. Nic tak człowieka nie pozbawia radości w tak zwanym życiu codziennym niż to, że wie za dużo. Wolałbym na przykład nie wiedzieć, że trwa wojna, która wcześniej czy później się tutaj zjawi i wszystko odmieni. Wolałbym nie wiedzieć, że moje dzieci będą tego świadkami i wolałbym nie wiedzieć jak to się może dla nich skończyć, a wiem to ponieważ pół życia czytałem o wojnach i niezdrowo interesowałem się ich wpływem na ludzkie życia. Wpływem na poziomie codzienności, bo to, że wojna to jest mundur i pocisk to jest jasne, ale wojna to jest w równym stopniu stan ducha, to jest niepokój i gotowość na to, że nie ma żadnego “kiedyś”. Sam fakt istnienia “teraz” powinien być czymś z czego czerpie się radość i za co jest się życiu wdzięcznym. Z drugiej strony można przecież uprawiać tę filozofię w “czasie pokoju” jak chcieliby na przykład buddyści i ci, którzy myślą podobnie. (...)"