Strategy&Future

Ostatnia faza globalizacji opierała się na wolności przepływów strategicznych. Jej elementem był względnie tani i niezawodny transport morski, dzięki któremu możliwa stała się np. dywersyfikacja produkcji skomplikowanych urządzeń, co znacząco obniżało koszty finalne produktu. Szeroki dostęp do towarów, w tym tych najbardziej egzotycznych, był możliwy przede wszystkim dzięki sprzyjającej koniunkturze geopolitycznej. Flota światowego hegemona, czyli Stanów Zjednoczonych, przez ostatnie kilka dekad strzegła bezpieczeństwa szlaków morskich, podczas gdy reszta świata mogła się skupić na prowadzeniu niezakłóconej wymiany handlowej. Ta epoka właśnie dobiega końca. Dobitnie świadczą o tym ostatnie wydarzenia u wejścia na Morze Czerwone w strategicznej cieśninie Bab al-Mandab.

W połowie stycznia rozpoczną się w Stanach Zjednoczonych prawybory, których kulminacyjny moment przypadnie na 5 marca, kiedy w superczwartek wyborcy w 14 stanach, łącznie 34% zarejestrowanych republikanów, zdecydują, kto będzie rywalem Joe Bidena. Obecnie głównym kandydatem jest Donald Trump, który mając 51% przewagi nad drugim w stawce Ronem DeSantisem, musiałby zrobić wiele, aby przegrać rywalizację w ramach swojego stronnictwa [1].

Zadeklarowana przez Joe Bidena strategia prymatu amerykańskiego wymagałaby dla swojej skuteczności stałej (i to w wielkiej liczbie) obecności wojska amerykańskiego w kluczowych uskokach geopolitycznych i na skrzyżowaniach przepływów strategicznych: na pomoście bałtycko-czarnomorskim, Bliskim Wschodzie i zachodnim Pacyfiku, a to jest z wielu powodów niemożliwe. Lub dogadania się z kluczowymi i wybranymi (hub & spoke) sojusznikami w tych regionach, którzy w zamian za bezapelacyjną pomoc polityczno-wojskową USA („arsenał demokracji”) swoimi działaniami utrzymywaliby amerykański prymat i go sygnowali, przy okazji (a może dzięki temu) nawet realizując swoje cele regionalne i partykularne, jak teraz robi to na przykład Izrael, i robi to bezwzględnie.

A jeśli pewnego dnia będę musiał odejść? – spytał Krzyś, ściskając Misiową łapkę. – Co wtedy? – Nic wielkiego. – zapewnił go Puchatek. – Posiedzę tu sobie. Alan Alexander Milne

Wielka strategia prymatu wyznaczyła priorytety Waszyngtonu w polityce międzynarodowej: zapewnienie sobie bezpieczeństwa poprzez stworzenie i podtrzymywanie otwartego, zglobalizowanego systemu gospodarczego, sojuszy militarnych wraz z zapewniającą ich wiarygodność obecnością militarną (rozszerzone odstraszanie konwencjonalne i nuklearne), ustanawianie i egzekwowanie norm postępowania (system międzynarodowy oparty na prawie międzynarodowym lub bardziej współcześnie – na zasadach) oraz nieproliferacja broni jądrowej…

„Ameryka wciąż jest wzorem dla świata; wierzę w to jeszcze bardziej niż kiedykolwiek wcześniej (…) jak mawiała Madeleine Albright, jesteśmy niezbędnym narodem (…) tak samo jak podczas drugiej wojny światowej, tak i dzisiaj amerykańscy patrioci tworzą arsenał demokracji, który służy sprawie wolności”.

Przez prawie 80 lat świat nie doświadczył niszczycielskich skutków wojny między wielkimi mocarstwami. Rywalizacja między USA i ZSRR przybrała – w dużej mierze dzięki nuklearnym arsenałom obu potęg – charakter zimnej wojny, a po tryumfie Stanów Zjednoczonych zapanował okres bezsprzecznej dominacji jednego supermocarstwa. Jednak Pax Americana w dotychczasowej formie dobiegła właśnie końca, a „międzyepoka”, w której właśnie się znaleźliśmy, będzie czasem wykuwania się nowego porządku międzynarodowego. To, jaką formę on przybierze, będzie zależało przede wszystkim od liczby wielkich mocarstw w globalnym systemie.

Michaił Zygar, rosyjski publicysta i dziennikarz, autor książek na temat polityki Kremla, pisze, że oficjalna rosyjska propaganda na temat ukraińskiej wojny się zmieniła [1]. Pierwotnie jednym z głównych celów „operacji specjalnej” była denazyfikacja Ukrainy, teraz mówi się przede wszystkim o wojnie z Zachodem, a nawet bezpośrednio z USA. [1] https://www.foreignaffairs.com/ukraine/putins-new-story-about-war-ukraine

Jacek Bartosiak czyta swój najnowszy tekst „Urojone imaginaria”.

W Polsce odbyły się wybory, a w tle wojny Izraela z Hamasem swoje przemówienie wygłosił prezydent USA Joe Biden, ogłaszając odważnie światu, że Amerykanie będą „arsenałem demokracji” i nie mają zamiaru rezygnować ze swojej strategii prymatu światowego pomimo widocznego gołym okiem nacisku Kontynentu na pozycję geostrategiczną USA.

Wydaje się, że bez względu na amerykańskie zapewnienia, niezależnie od tego, jaką formę przyjęły, szwedzcy politycy doszli również do wniosku, że Stany w gruncie rzeczy muszą przyjść Szwecji z pomocą, gdyby doszło do jej konfliktu z Sowietami – zwłaszcza że zdaniem Sztokholmu scenariusz tej agresji byłby wiarygodny jedynie wtedy, gdyby była ona elementem większego konfliktu pomiędzy Zachodem a Wschodem.

Zdaniem autora przygotowanej dla amerykańskiego think tanku RAND monografii na temat szwedzkiego programu broni jądrowej Paula Cole’a rozwój polityki USA wobec Szwecji można podzielić na cztery etapy.