Jarek Holden

I Jeszcze Józef Kuśmierek, którego miałem zaszczyt poznać. Cytat: „Najprzykrzejsza z manii prześladowczych – prześladowanie innych”. - Prześladuj mnie nadal Łukaszu Barysie!

Przeczytałem zbiór (dwa razy) na wyrywki. A urywki? Tych we mnie jest bez liku! Cytować można by do chrześcijańskiej Wigilii.

Pierwsze trzy odcinki dostępne dla wszystkich. Następne TYLKO dla (wszystkich) Patronów. To pisanie z porzuconych fiszek, z kadrów zbędnych lecz nurtujących.

Bezimienna narratorka, pisarka mieszkająca na Manhattanie, otrzymuje list od Rouenny Zycinski, zapomnianej koleżanki z osiedla na Staten Island, gdzie obie mieszkały w dzieciństwie.

Punktów krytycznych Wyrwa oddaje nam kilka. Niby głównym nurtem opowieści jest cierpienie po stracie. Ułomne przywracanie światów do życia. Ale jedno co zwraca uwagę (przez całą lekturę książki) to pęd.

Cyniczny Bawołek w mistrzowskiej formie. Powtarza się mantra; Stasiuk kiedyś powiedział: „Bawołek, ty tobyś chciał, żeby świat się od ciebie odpierdolił”. No chciałbym – odpowiedział pisarz. Wszystko się zgadza.

Reportaż kompletny, a jednak bez słów Filipa Springera na pewno uboższy. Kto by przypuszczał, że o Szwecji można napisać, że architektonicznie to brzydki plac budowy, gdzie nowoczesność nie przestaje do przeszłości, gdzie lasy tnie się do pnia. A dworce kolejowe popadły w ruinę. Przecież to jakby pisanie o Polsce. A jednak! Szwecja z pocztówek została tym tekstem zburzona, wyburzona. Nastąpiła eksplozja.

Oszczędna w formie i treści okładka to znak firmowy Wichy. Profesjonalna zawartość również. A jednak wygląda to tak, jakby Wicha wywiązywał się z kontraktu wydawniczego i po prostu musiał wydać „nową” książkę.

Istotnym spostrzeżeniem jest to, że ten esej poetycki powinny czytać osoby dojrzałe, doświadczone przez los, przez relacyjność związków. Czy dla młodych jest to tekst „na przestrogę”? Nie sądzę trzydziestolatkowie, powinni docenić „wartość artystyczną” tego utworu.

Detektywistyczna powieść, haa! W pewnym sensie oczywiście, ale: to hołd złożony literaturze.

Pierwsza refleksja jest taka, że jestem zaskoczony. Językiem. Słowotok Wery, głównej bohaterki powieści zadziwia.

Może ta opowieść wzbudzić resentymenty. Może być „dowodem” dla krzykaczy i politykierów, a także szalonych historyków (których nie brakuje). Ale „Czystka” na pewno nie jest narzędziem w rękach głupców. Dawno nie czytałem tak taktownej historii. Tak uważnej i roztropnej. Śle ukłony wobec autorki. Katarzyna Surmak-Domańska to niesamowita w polskim reporterskich świecie.