Jarek Holden

Ten tom to rejwach i galimatias. Mieszanka utworów wybornych i słabych.

Świat Marzeny i Bruna, bohaterów książki, jest inny; inaczej poukładany, a zarazem zaburzony. A jednak nie tylko przeszłość ich łączy, nie tylko to, że są Żydami. Mianownikiem jest rozwarstwienie, dekompozycja ich pragnień.

Sporo książek poetyckich trafiło do mnie w minionym roku. Olga Rembielińska wyróżnia się w tym peletonie, bo dominantą tej poezji jest bezkompromisowość.

„Rumowiska” są (w uproszczeniu) o Wiśle i ludziach mieszkających blisko, w pobliżu ujścia tej rzeki. „Rumowiska” są (bez dywagacji) o ulotności, o przemijaniu, o elementarnej „potrzebie człowieka”: do oddychaniu. Jednakże wszystko tutaj jest przewrotne, zwłaszcza to co dzieje się w drugiej części książki.

Pisarz nominowany przed laty m.in. do Nike, daje w „do żywego” popis sarkazmu, dobrego literackiego cynizmu, a przede wszystkim bawi się słowem. Dopasowuje poszczególne zwrotki do nastrojów; własnego i czytelnika. Do czasów wojny i pozornego pokoju.

Znam ten rękopis od miesięcy. Zgrzyta mi ta tam kilka „przejść” – jak niewyjaśniony zakup parówek z „Żabce” - ale to didaskalia. Bo najważniejsza jest umiejętność pisarska Piotra Paz deja, a ta jest naprawdę wyższa od wywyższanych publicznie publikacji.

„Zsunęła się z krzesła” – Matka, ale (do cholery!) nieistotne kto, sama frazeologia jest tak ujmująca, że książkę chce się przeczytać, jeść, połykać, chłonąć. Zatrzymać dla siebie. A potem czytelnik nie ma już wyjścia. Wciągnęło mnie to czytanie do spodu.

Największym moim zarzutem, który stawiam autorowi, to nadużywania banalnych, wytartych zdań.

W tym mikroskopijnym tomie dzieją się rzeczy wielkie. Jest kilka utworów, których nie można i nie należy zapomnieć.

Książka podzielona na trzy, przez trzy. Na przed emigracją, potem dorastanie, dojrzewanie we Francji, by przeskoczyć mocno i wyraźnie np. do Chin lub nad Bosfor.

O czym jest ta książka? Trudno o definicje, ciężko też o streszczenie. Początkowe sceny spokojnie (lecz nerwowo) można rozpisać jako dramat, a nawet monodramat. Zabawiłbym się TUTAJ w reżysera. Głos z offu, odgłosy szamotaniny uczuć i odczuć. I ta sukowatość, i ta niewyobrażalna (+18) opowieść o relacji Janey i ojca. A w tle Sally, która jest tylko i aż paprotką.

Postscriptum: – jest szansa, że w sierpniu wysłuchacie mojej rozmowy z Tomaszem Tyczyńskim. Umówieni jesteśmy. Aneks do umowy zawiera jeden punkt: - Musicie się ogarnąć i przeczytać opowiadania Tyczyńskiego. Także tego i owego! Do miłego! Będzie Wam (potem) łatwiej słuchać!