Jarek Holden

Data premiery: 26 kwietnia 2023 roku, zatem kolejne przedpremierowe odczytanie. Mam Państwu zaszczyt przedstawić „debiutantkę” serii „Opowiadania amerykańskie”. Nie musicie już szukać po antykwariatach tekstów rozproszonych, niebawem w porcjach dostaniecie cały tort!

„Osiem” to książka o ludziach, którym się nie udało, którzy wypadli z torów i tworzą nowe koleiny, na których przewracają się w dalszym ciągu? Stawiam znak zapytania, a to dlatego, że może Jerzy Franczak nie rozpisał losów autsajderów, tylko pisze o mnie, o tobie i (oczywiście) o sobie. I daje nam jeszcze szansę…

Albania i Kanun – miejscowe prawo zwyczajowe; nie dopuszcza „niezgody” i traktuje kobiety jak meble z Ikei. Samodzielnie można je skręcić i rozkręcić. Tylko kłopot w tym, że instrukcja obsługi to ściema. A stół nagle zamienia się w krzesło...

Jest w tym kolażu coś, co mnie chwyciło za gardło; zrobiło spustoszenie. To tekst „Świerk”. Jest przekonywający, nurtujący, z ujmującą kompozycją i niezłą puentą. Kupuję to! Tylko tyle i aż tyle.

Maciej Hen wraca z przytupem. Językowa wspólnota objaśnienia tragiczności losów kilku obcych, kilku swoich, wielu życzliwców.

Jestem oczarowany, zdumiony i pełen nadziei.

Zestaw przetłumaczony z biglem, przywodzi na myśl niegdysiejsze pisanie Philipa Rotha. Te teksty, w których z czynności prostych pisarz tkał pajęczynę wydarzeń z puentą. Niby nic wielkiego jak w powieści „Everyman”. Narrator, oddając w mowie pozornie zależnej myśli bohatera, przedstawia jego (auto)charakterystykę. Tu dzieją się rzeczy zbieżne.

Zabobony i blizny! To motto przewodnie tej książki. A miało być o przemianie.

Prawdy nie można wymyślić, tylko kłamstwo ma za ojców i matki światek literacki.

Sceny „z wczoraj”, pojedyncze kadry rodzinne i język starej Anglii to trójząb, który atakuje czytelnika podczas lektury. Trzy szpikulce, które trzymają czytającego za gardło od początku do końca tej skromnej fabuły. Niby nie dzieje się nic, ale tak naprawdę lawina nadciąga. Leniwy, acz smutny obraz staje się coraz mocniej wyrazisty. Dylematy ojca, męża, przedsiębiorcy.

Że jest nieźle, niech świadczy moje zaskoczenie. Najpierw gadałem na boku o Barysie, potem myślałem o Kotas, wpadł do głowy także Valter Hugo Lemos. Okazuje się, że ta napisana na jednym oddechu książka, oddycha na sto sposobów. Po swojemu.

Antologia opowiadań futurystycznych? To pisanie oddycha teraz, a jego bohaterowie żyć będą (oby – nie) wiecznie! Retoryka jest ich bronią! Naiwność założeniem, ale i piętą achillesową.