Jarek Holden

Lektura ta pozwoli na uświadomienie zwykłemu, nieprofesjonalnemu czytelnikowi, że dzieją się, działy i dziać będą RZECZY, które wykraczają poza racjonalną zasadę „szkiełka i oka”.

Spodziewałem się czegoś innego. Sprofilowanego. Osadzonego w pokojach hoteli, hosteli, moteli, bud kempingowych. Że makietą będzie miejsce, a nie ludzie. A jednak to się wszystko rozjeżdża. Wędruje po przestrzeniach wszelakich, wielorakich. I tak jest dobrze. Więcej nie trzeba. „Hotele” Łukasza Suskiewicza przypominają lot Ikara. Skrajności życia. Potrzebę odpoczynku i pragnienie ucieczki.

Bo impresjonizm w literaturze to sposób opisania przeżyć bohaterów. I to hiszpański pisarz potrafi robić i robi zabawnie, ironicznie, ale i wykwitnie. Fragmentaryczność kompozycji, budowanie z fraz kopuły i sklepienia. Hołd złożony emigrantom z Hiszpanii, którzy zmienili Stany Zjednoczone.

Nie ma tu kreacjonizmu. Jest opowiadanie faktów, dlatego – trochę się nie dziwię – że niektórzy ten dokument porównują do reportażu. Ale zostawmy formułki i akademickie dysputy. Ta książka powinna powstać i jest. Dobrze się stało!

Ona zdradza jego. On zdradza ją. Fizyczność eksploduje, bo psychika cierpi od dawna. A może od zawsze!

Sukcesem pisarza jest to, że estetycznie nie jest nachalny, a zbudowana przez niego intryga da się łatwo rozwikłać. I wtedy następuje dramat! Bo jak z tym żyć, jak to przetrawić? Podobnie jak w „Małych rączkach” dzieci władają naszym odczuwaniem. Naszym rozumowaniem i postrzeganiem zła.

Jestem zły (sic!), a z drugiej strony niezwykle poruszony. „Piękno ludu” to wyjątkowa fabuła. Tylko dlaczego tak sprzedawana? Pozycjonowana?! Portret kobiety umęczonej, stłamszonej, poniewieranej. A nie (tylko) pokoleniowa opowieść o Danii.

Paweł Orzeł pisze o tumulcie, ale nie o tłumie. Takich „książeczek” nie wydaje się dla tłumów, ale także nie dla siebie. Dla osobności, dla kilkunastu czytaczy, pogłębiaczy, poszukiwaczy. Tak, jestem w tym gronie! Dołączycie?

A może łatwiej powiedzieć: TOŻSAMOŚĆ! Gdzie ona się podziała, gdzie została rozmieniona, sprzedana, wymieniona?! I po co, i na co, i dlaczego? Tom „Brat Karl” jest przepełniony czasownikami i przymiotnikami. Ma ręce i nogi poezji. Posiada pompę ssącą o nazwie serce. Jednak to, co chwyta za gardło i drapie po duszy jest nieokiełznane, nienazwane. Kryje się między jedną a drugą strofą. Mgła, cień, duch, brat……………… Karl! O dwóch twarzach, w dwóch okładkach.

Agla – Alef jest fascynująco wyciągającą lekturą, pobudzającą synapsy. A jednak – tak ja we wstępie – chciałoby się więcej i… wciąż. Przeniesie do świata dzieciństwa z twardym odniesieniem do dorosłości, jest figurą wciągającą czytelnika. Ten wizerunek narracyjny popycha nas ku rozpuście czytania, ale także nakazuje stawiać pytania: o nasz pęd, o nasz żądze, o kruchość relacji i odosobnienie w świecie nakazów, zakazów i rozkazów.

Moja aprobata dla tego tekstu wynika przede wszystkim z tego, że autorka ten tekst dogłębnie przemyślała. Tutaj nie ma przypadków, zbędnych scen i nadmiernego gadulstwa. Wszelakie proporcje są świetnie zachowane. „Filozofia dramatu jako filozoficzna tradycja badawcza”. Tak! Tu tkwi sedno! To jest jądro tej sztuki. Kwintesencja nauk Józefa Tischnera.

A może jest tak, jak rzekła Natalka Suszczyńska, że „być może właśnie tak wygląda świat w telewizorze marki OKIŁ”? Zniekształcenie, Zdeformowanie. Pokazanie zmiażdżonych puszek po piwie, tostera w krowie łaty i zegara kurczaczka?!